II SA/Rz 650/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w osobie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Zarębska - Kobak po rozpoznaniu w dniu 1 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. W. na orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Wsi z dnia [...] czerwca 2009 r. Nr [...] w przedmiocie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi - p o s t a n a w i a - skargę odrzucić. We wniesionej bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skardze B. W. zwrócił się o "rozstrzygnięcie swojej sprawy" wskazując, że nie zgadza się z orzeczeniem nr [...] wydanym przez WSI. Jak wynika z treści skargi, pozostaje ona w związku z podjętym przez skarżącego leczeniem z choroby alkoholowej, a konieczność posiadania prawa jazdy uzasadniona względami rodzinnymi. Wg załączonej do skargi kserokopii tego orzeczenia oznaczonego datą [...] czerwca 2009 r., w wyniku badania lekarskiego przeprowadzonego na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003 r., Nr 58 poz. 515 ze zm.) w Instytucie Medycyny Wsi stwierdzono istnienie u skarżącego B. W. przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi wg kategorii prawa jazdy ABT. Orzeczenie to zawierało przy tym wskazanie daty ponownego badania lekarskiego (czerwiec 2010 r.), pouczenie, iż zostało wydane w trybie § 13 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2 poz. 15) oraz że jest ono ostateczne. Oprócz kserokopii zaskarżonego orzeczenia, do skargi zostały dołączone kserokopie orzeczenia psychologicznego Poradni Psychologii Pracy z dnia 24 marca 2009 r. Nr [...] o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania przez B. W. pojazdami kat. ABT oraz orzeczenia lekarskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z dnia [...] kwietnia 2009 r. Nr [...] o istnieniu przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania przez skarżącego pojazdami silnikowymi, do których wymagane jest prawo jazdy kat. ABT. Rozpoznając wniesioną skargę stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - określanej dalej jako P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres sądowej kontroli zakreślony został w § 2 tego artykułu poprzez wskazanie odpowiednich form działalności administracji publicznej. Obejmuje ona orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4. Na podstawie art. 3 § 3 P.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Kontrola sądowo-administracyjna nie ma więc charakteru bezwzględnego. Oznacza to, iż działania których nie da się sklasyfikować w jednej z w/w form nie podlegają tej kontroli, a próby jej zainicjowania poprzez wniesienie skargi nie będą skuteczne. W niniejszym postępowaniu skarżący domaga się weryfikacji ostatecznego orzeczenia lekarskiego Instytutu Medycyny Wsi z dnia [...] czerwca 2009 r. Nr [...]. Szczegółową regulację trybu wydawania orzeczeń lekarskich stwierdzających istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami zawiera powołane wyżej rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami. Ocena, czy u kierowcy występują przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami leży w gestii uprawnionych lekarzy, wykonujących stosowne badania w upoważnionych do tego jednostkach. Stosownie do § 9 ust. 1 rozporządzenia badania lekarskie osób wymienionych w art. 122 ust. 1 pkt 2-5 ustawy Prawo o ruchu drogowym (a więc także w przypadku skarżącego B. W.) przeprowadza się w wojewódzkich ośrodkach medycyny pracy. Osobie badanej w terminie 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia przysługuje prawo wniesienia odwołania do podmiotu odwoławczego, którym w przypadku orzeczenia lekarskiego wydanego przez lekarza zatrudnionego w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy jest m.in. Instytut Medycyny Wsi [...] (§ 12 ust. 1, 2 i 3). Załączone przez skarżącego kserokopie orzeczeń lekarskich z dnia [...] kwietnia i [...] czerwca 2009 r. potwierdzają wyczerpanie przez niego toku postępowania przed uprawnionymi jednostkami orzeczniczymi medycyny pracy. Zgodnie z treścią § 13 ust. 2 rozporządzenia, orzeczenie lekarskie wydane przez uprawnionego lekarza podmiotu odwoławczego jest ostateczne. Warunkiem skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego jest zaistnienie przesłanek podmiotowych i przedmiotowych, co oznacza, że skarga musi być wniesiona przez podmiot uprawniony, a zaskarżony akt lub czynność są z zakresu administracji publicznej. W ocenie Sądu przedmiot zaskarżenia nie mieści się w katalogu zawartym w art. 3 P.p.s.a., a w szczególności w jego § 2 pkt 4. W uchwale z dnia 4 lutego 2008r. sygn. akt I OPS 3/07 (ONSAiWSA 2008/2/21) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że o akcie lub czynności w rozumieniu tego przepisu można mówić wówczas, gdy akt (czynność) podjęty jest w sprawie indywidualnej, skierowany jest do oznaczonego podmiotu administracyjnego, dotyczy uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, samo zaś uprawnienie lub obowiązek, którego akt lub czynność dotyczy, są określone w przepisach prawa powszechnie obowiązującego; kryteria te muszą być spełnione łącznie. W rozpoznawanej sprawie, orzeczenie lekarskie stwierdzające w wyniku przeprowadzonego badania istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi nie jest aktem ani czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Orzeczenia lekarskie stanowią dokument urzędowy sporządzony w przepisanej formie przez uprawnionego lekarza państwowej jednostki organizacyjnej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 lipca 2008 r. sygn. akt II SA/Po 313/2008 - publikacja elektroniczna Lex Polonica Nr 1974681 lub http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Bez tych orzeczeń lub sprzecznie z nimi starosta nie może dokonywać samodzielnych ocen co do tego, czy kierowca - ze względu na stan zdrowia - jest w stanie kierować pojazdem w sposób niezagrażający bezpieczeństwu ruchu drogowego. Przepisy rozporządzenia w sprawie badania lekarskiego kierowców (...) zapewniają ochronę praw strony w postępowaniu poprzez zapewnienie możliwości osobie badanej wniesienia odwołania od treści orzeczenia wydanego w "I instancji" do podmiotu odwoławczego; skarżący z tego uprawnienia skorzystał. Orzeczenia lekarskie uprawnionych lekarzy podmiotu odwoławczego mają jednak walor ostateczności i same w sobie nie podlegają dalszej kontroli. Orzeczenie lekarskie wydane w tym trybie nie jest bowiem opinią biegłego w rozumieniu art. 75 § 1 kpa, która podlega kontroli organu administracji, lecz stanowi środek dowodowy, o którym mowa w art. 76 § 2 kpa. Oznacza to, że w myśl art. 76 § 3 kpa należy przyjąć za dopuszczalne przeprowadzenie dowodu tylko przeciwko treści takiego dokumentu (por. w/w wyrok WSA w Poznaniu z dnia 24 lipca 2008 r.). Tylko zatem w takiej sytuacji przed wydaniem przez starostę decyzji o cofnięciu uprawnień do prowadzenia pojazdów silnikowych niezbędne byłoby dokonanie przez niego oceny całości materiału dowodowego. Skoro zaskarżone orzeczenie lekarskie nie rozstrzyga sprawy z zakresu administracji publicznej, to nie podlega tym samym zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Wyłączenie spod jego kognicji wywołuje skutek w postaci niedopuszczalności skargi i skutkuje jej odrzuceniem stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. (sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego) w związku z § 3 tego artykułu (sąd odrzuca skargę postanowieniem, odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym). W tym kontekście za pozbawione znaczenia należy uznać uproszczone oznaczenie w skardze przedmiotu zaskarżenia jako "orzeczenie nr [...] wydane przez WSI" oraz błędne oznaczenie w samym orzeczeniu jego podstawy prawnej - powołany art.122 ust. 1 pkt 4a ustawy Prawo o ruchu drogowym nie istnieje; w tym względzie - z braku dodatkowych informacji - jako najbardziej prawdopodobną podstawę przeprowadzenia badania należałoby przyjąć art. 122 ust. 1 pkt 4 tej ustawy, powołany w podstawie prawnej orzeczenia lekarskiego wydanego w dniu [...] kwietnia 2009 r. przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy; zgodnie z treścią tego przepisu badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem skierowany decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Ubocznie należy zwrócić uwagę skarżącego, iż odrzucenie skargi na orzeczenie lekarskie stwierdzające istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania przez niego pojazdami silnikowymi, nie pozbawia go prawa do kontroli w administracyjnym i sądowym toku instancji wydanej w następstwie tego orzeczenia decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania tymi pojazdami. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji postanowienia.