II SA/Rz 650/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Joanna Zdrzałka /spr./ Sędziowie WSA Ewa Partyka WSA Robert Sawuła Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 września 2011 r. sprawy ze skargi K. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie II SA/Rz 650/11 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia [...] maja 2011 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania K. B. od decyzji Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] przyznającej usługi opiekuńcze i ustalającej odpłatność za te usługi, stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie wydano na podstawie art. 134 w zw. z art. 129 § 2 k.p.a. W jego uzasadnieniu stwierdzono, że odwołanie od decyzji wnosi się w terminie 14 dni od doręczenia decyzji stronie. K. B. otrzymała zaskarżoną decyzję 2 marca 2011 r., zatem ostatnim dniem na wniesienie odwołania był 16 marca 2011 r. Odwołanie zostało natomiast złożone 6 kwietnia 2011 r., a więc z przekroczeniem ustawowego terminu. Na postanowienie to K. B. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, domagając się "przywrócenia" usług opiekuńczych. W skardze opisała różne zdarzenia, jakie miały miejsce w trakcie świadczenia usług opiekuńczych przez pracowników opieki społecznej. Wskazała również, że nie może liczyć na pomoc rodziny, w tym córki, co nie zostało uwzględnione przez organy, konkludując, że przyznanie świadczenia obejmującego usługi opiekuńcze jest dla niej niezbędne. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) - zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje jedynie wówczas, gdy zaskarżony akt narusza prawo w sposób określony w ostatnio cytowanej ustawie. W przypadku zaskarżenia decyzji lub postanowienia Sąd zobowiązany jest zgodnie z art. 145 P.p.s.a. do ich uchylenia - jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy - lub do stwierdzenia nieważności takiej decyzji lub postanowienia, jeśli zachodzą przesłanki przewidziane w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Podstawę wydania zaskarżonego postanowienia stanowi art. 134 k.p.a. Przepis ten dotyczy pierwszego etapu postępowania odwoławczego, w którym następuje badanie wniesionego środka odwoławczego pod względem formalnym. Na tym etapie organ odwoławczy jest obowiązany ocenić czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione w terminie. Negatywny wynik badania wstępnego skutkuje wydaniem jednego z dwóch wymienionych w art. 134 k.p.a. rozstrzygnięć - stwierdzenia niedopuszczalności odwołania lub stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Tryb i termin wniesienia odwołania reguluje art. 129 § 1 i § 2 k.p.a., stanowiąc, iż odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie 14 dni od daty jej doręczenia. W art. 128 k.p.a. ustawodawca ustanowił zasadę, iż odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia. Wystarczy, by z odwołania wynikało, że strona jest niezadowolona z wydanej decyzji. Nieistnienie wymogu uzasadnienia odwołania wskazuje, że jedynym elementem decydującym o zakwalifikowaniu określonej czynności procesowej jako wniesienie odwołania, jest niezadowolenie z decyzji organu I instancji. W oparciu o ten obligatoryjny element należy rozstrzygać ewentualne wątpliwości co do charakteru tej czynności (por. wyrok NSA z dnia 11.09.2001 r., I SA 637/00, System Orzecznictwa LEX Nr 54521, wyrok NSA z dnia 11.03.2008 r., IIGSK 458/07, LEX Nr 469753, postanowienie NSA z dnia 17.02.2009 r., n OSK 166/09, LEXNr 557050). Obowiązek ustalenia jaki charakter ma pismo przekazane przez organ I instancji jako odwołanie, należy do organu odwoławczego, który mając w tym przedmiocie wątpliwości winien je wyjaśnić przy udziale strony wnoszącej pismo. Nie wyjaśnienie tej kwestii stanowi naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., które może mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wydanie bowiem decyzji odwoławczej w następstwie pisma strony nie będącego odwołaniem prowadzi do rażącego naruszenia art. 138 k.p.a. i art. 16 § 1 k.p.a., co czyni taką decyzję dotkniętą wadą nieważności (por. wyrok NSA z dnia 5.04.1985 r., SA/Wr 127/85, OSP 1988/9/188). W rozpatrywanej sprawie obowiązku wyjaśnienia tej kwestii nie dopełniło Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Decyzja organu I instancji, podjęta w następstwie wniosku skarżącej z 25.02.2011 r. orzeka o przyznaniu jej świadczenia z pomocy społecznej w formie usług opiekuńczych w okresie od 1.03.2011 r. do 31.03.2011 r. w ilości 33 godzin. Decyzja ta, co wynika ze zwrotnego potwierdzenia jej odbioru, została doręczona K. B. osobiście w dniu 2 marca 2011 r. Pismo, które potraktowane zostało jako odwołanie od tej decyzji zaadresowane jest do Samorządowego Kolegium Odwoławczego i opatrzone datą 4.04.2011 r., złożone zostało w Urzędzie Pocztowym [...] 6.04.2011 r. Z zestawienia ww. dat wynika jednoznacznie, że pismo to zostało złożone po upływie okresu, na jaki przyznane zostało świadczenie z pomocy społecznej (1- 31.03.2011 r.). W piśmie tym skarżąca nawiązuje do decyzji Kierownika Miejsko- Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] lutego 2011 r. o przyznaniu świadczenia w formie usług opiekuńczych, jednakże nie wyraża w żaden sposób niezadowolenia z tej decyzji, zwraca się natomiast o przyznanie dalszej pomocy w formie takich usług, stwierdzając, że po dniu 30 marca 2011 r. pozostała bez opieki. Okoliczności te wskazują, że potraktowanie pisma K. B. z 4.04.2011 r. jako odwołania od decyzji pierwszoinstancyjnej było co najmniej przedwczesne. Tym samym zaskarżone postanowienie wydane zostało bez wyjaśnienia rzeczywistych intencji skarżącej, a więc z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., nakazujących organowi podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do rzetelnego wyjaśnienia sprawy, a także art. 8 k.p.a. obligującego organy administracji publicznej do prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa. Naruszenie tychże przepisów postępowania oraz art. 134 k.p.a. Sąd uznał za mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uchylenie zaskarżonego postanowienia, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. Sąd odstąpił od stosowania art. 152 P.p.s.a. i określenia czy i w jakim zakresie zaskarżone postanowienie może być wykonane, z uwagi na fakt, iż nie nadaje ono żadnych praw i nie nakłada obowiązków. Rozpatrując sprawę ponownie organ weźmie pod uwagę ocenę Sądu wyrażoną w niniejszym wyroku.