II SA/Rz 651/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Stanisław Śliwa Sędziowie NSA Jerzy Solarski /spr./ WSA Robert Sawuła Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 23 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi M. G. na orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w R. z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] w przedmiocie uznania za zdolnego do czynnej służby wojskowej I. stwierdza nieważność zaskarżonego orzeczenia; II. stwierdza, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Orzeczeniem z dnia [...] maja 2006r. nr [...] Wojewódzka Komisja Lekarska w R. po rozpatrzeniu odwołania M. G. od orzeczenia Powiatowej Komisji Lekarskiej nr [...] w R. z dnia [...] kwietnia 2006r. nr [...] uznającego wymienionego za zdolnego do czynnej służby wojskowej kat. "A" - utrzymała w mocy to orzeczenie. W podstawie prawnej Komisja powołała art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 26 ust. 1, art. 28 ust. 2 i art. 30a ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967 o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U. z 2004r., Nr 241, poz. 2416 ze zm. ) oraz § 8 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach ( Dz. U. Nr 151, poz. 1595). W uzasadnieniu stwierdzone zostało, że orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 2006r. Powiatowa Komisja Lekarska nr [...] w R [...] uznała poborowego M. G. za zdolnego do czynnej służby wojskowej kat "A", według § 3 p. 2 i § 77 p. 5 wykazu chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej oraz do odbywania takiej służby poza granicami państwa, stanowiącego załącznik Nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 151, poz. 1595). Komisja ta rozpoznała u poborowego bliznę pourazową kolana prawego nieznacznie upośledzającej sprawność oraz stanu po urazie tkanek miękkich kolana prawego bez upośledzenia sprawności. W odwołaniu od tego orzeczenia M. G. wniósł o odroczenie go zodbycia czynnej służby wojskowej, gdyż w wypadku samochodowym doznał urazu kolana, nadal odczuwa silny ból i z tego względu pozostaje w systematycznym leczeniu i rehabilitacji. Wojewódzka Komicja Lekarska w R. działając w pełnym składzie osobowym powołanym zarządzeniem Nr [...] Wojewody z dnia [...]12.2005r. w sprawie składu komisji lekarskich powołanych do realizacji zadań związanych z przeprowadzeniem poboru w 2006r., poszerzonym o lekarza specjalistę chirurgii urazowej i ortopedii powołanego w skład tej komisji, rozpatrując odwołanie przeprowadziła badanie lekarskie poborowego i dokonała analizy przedłożonej dokumentacji lekarskiej. W oparciu o wyniki badań, w tym badania fizykalnego poborowego przez lekarza ortopedę, który nie stwierdził konieczności poddawania M. G. specjalistycznemu badaniu ortopedycznemu, a także na podstawie przedłożonych zaświadczeń lekarskich i karty informacyjnej Izby Przyjęć Szpitala Wojewódzkiego Nr [...] w R., Wojewódzka Komisja Lekarska w R. rozpoznała u M. G. bliznę pourazową oraz stan po urazie tkanek miękkich kolana prawego. Wedle powyższego rozpoznania stan zdrowia poborowego kwalifikuje go do uznania za zdolnego do czynnej służby wojskowej kat "A", w oparciu o § 3 p.2 i § 77p. 5 wykazu chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej oraz do odbywania takiej służby poza granicami państwa stanowiącego załącznik Nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 151, poz. 1595). M. G. wniósł skargę na to orzeczenie podnosząc, że jego schorzenia wymagają dalszego długotrwałego leczenia a wydana decyzja o stanie zdrowia jest niesprawiedliwa. Wskazał, że ma poważne trudności z poruszaniem się a schorzenia nogi nasilają się głównie przy wczesnym wstawaniu z łóżka oraz pod koniec dnia, po większym wysiłku fizycznym. Z tych przyczyn często korzysta z kilkudniowych zabiegów rehabilitacyjnych oraz musi używać aparatu podtrzymującego staw kolanowy. Na tej podstawie sformułował wniosek o wnikliwe rozpatrzenie odwołania przez Sąd. W odpowiedzi na skargę Wojewódzka Komisja Lekarska wniosła o jej oddalenie i naprowadziła, że podniesione w niej zarzuty były zgłaszane przez poborowego na etapie postępowania administracyjnego i były przedmiotem oceny organu. Następnie ponowiła argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia konkludując, że podjęte zostało zgodnie z ustalonym stanem faktycznym i obowiązującymi przepisami prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga jest uzasadniona z innych jednak przyczyn niż te, na które wskazuje. Na wstępie wyjaśnienia wymaga zakres kontroli sądowej aktów administracyjnych. Jak wynika z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), kontrola ta sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W myśl art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30.08.2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270, ze zm.), zwana dalej - P.p.s.a., Sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ostatnio wskazane uprawnienie Sądu i przeprowadzona kontrola pod względem legalności zadecydowały o stwierdzeniu nieważności orzeczenia WKL. W sprawie bezsporny jest fakt, że przedmiotem skargi jest orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w R., które wydane zostało w następującym składzie: Przewodniczący oraz trzech Członków lekarzy, a także Sekretarz. Z uzasadnienia orzeczenia wynika, że jest to pełny skład osobowy powołany zarządzeniem Nr [...] Wojewody z dnia [...].12.2005r. w sprawie składu komisji lekarskich powołanych do realizacji zadań związanych z przeprowadzeniem poboru w 2006r. Prawem materialnym, na podstawie którego orzekały organy obu instancji jest ustawa z dnia 21 listopada 1967 o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U. z 2004r., Nr 241, poz. 2416 ze zm.), zwana dalej – ustawą. Stosownie do przepisu art. 26 ust. 1 ustawy, określenie zdolności poborowych do czynnej służby wojskowej należy do powiatowych i wojewódzkich komisji lekarskich, z zastrzeżeniem art. 29 ust. 1. Powiatowe i wojewódzkie komisje lekarskie powołują wojewodowie w porozumieniu z szefami wojewódzkich sztabów wojskowych (ust. 2). Jeśli chodzi o skład, tryb powoływania i postępowania oraz terminy urzędowania powiatowych i wojewódzkich komisji lekarskich oraz zasady przeprowadzania badań lekarskich, a także zasady współdziałania komisji z wojewodami oraz wójtami (burmistrzami, prezydentami miast) lub starostami sprawującymi władzę administracji ogólnej i organami samorządu terytorialnego, to kwestie te – z mocy delegacji zawartej w art.26 ust. 3 ustawy – unormowane zostały przez Radę Ministrów, w drodze rozporządzenia. W dacie orzekania przez Wojewódzką Komisję Lekarską obowiązywało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 2006 r. w sprawie komisji lekarskich oraz wynagradzania za udział w ich pracy (Dz. U. Nr 18, poz.142), które w rozdziale 3 normuje skład komisji lekarskich. I tak zgodnie z § 8 tego rozporządzenia, w skład powiatowej komisji lekarskiej wchodzi 3 lekarzy (w tym chirurg i internista), spośród których wojewoda wyznacza przewodniczącego komisji, sekretarz komisji oraz 2 osoby średniego personelu medycznego. Natomiast w myśl § 9, w skład wojewódzkiej komisji lekarskiej wchodzi 3 lekarzy posiadających specjalizację II stopnia albo tytuł specjalisty w podstawowej dziedzinie medycyny (w tym chorób wewnętrznych i chirurgii ogólnej), spośród których wojewoda wyznacza przewodniczącego komisji, oraz sekretarz komisji. Sekretarzem wojewódzkiej komisji lekarskiej jest pracownik komórki organizacyjnej urzędu wojewódzkiego właściwej w sprawach poboru, a sekretarzem powiatowej komisji lekarskiej pracownik starostwa powiatowego (urzędu miasta na prawach powiatu) właściwego ze względu na siedzibę komisji (§ 10 ust. 1). Jednocześnie rozporządzenie w § 11 ust. 1 stanowi, że powołując komisję lekarską w składzie określonym w § 8, 9 i 10, wyznacza się jednocześnie osoby, które w razie niemożności pełnienia funkcji przez przewodniczącego komisji, członków lub sekretarza komisji pełnią te funkcje zastępczo. Z przedstawionych unormowań w sposób jednoznaczny wynika, że jedynym składem, w jakim może orzekać wojewódzka komisja lekarska jest trzyosobowy skład lekarski, gdzie jeden z lekarzy jest przewodniczącym; nadto w skład komisji wchodzi sekretarz. Natomiast wojewoda - na wypadek niemożności pełnienia funkcji przez przewodniczącego lub członka komisji – wyznacza jeszcze inne osoby (na zastępstwo). Osoby te mogą wchodzić w skład komisji lekarskiej ale tylko w zastępstwie, natomiast skład komisji nie może być inny, niż trzyosobowy. Jeśli chodzi o pozycję ustrojową, to powiatowe i wojewódzkie komisje lekarskie oraz wojskowe komisje lekarskie, powołane na podstawie art. 26 ust. 1 w związku z art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy do określania zdolności poborowych do służby wojskowej są w rozumieniu tych przepisów oraz przepisów kodeksu postępowania administracyjnego organami administracji publicznej. Wydawane przez te organy orzeczenia są więc decyzjami administracyjnymi w rozumieniu kodeksu postępowania administracyjnego i wobec tego muszą odpowiadać wszystkim warunkom, o jakich mowa w art. 107 kpa. Decyzja powinna więc zawierać oznaczenie organu wydającego decyzję, datę wydania, oznaczenie stron, powołanie podstawy prawnej, treść rozstrzygnięcia sprawy, uzasadnienie faktyczne i prawne, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowisko służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji i pouczenie o środkach prawnych. W przypadku, gdy decyzja wydawana jest przez organ kolegialny – musi być podpisana przez wszystkich członków składu orzekającego. Jak wynika z przedstawionych powyżej unormowań, wojewódzka komisja lekarska jest organem kolegialnym, a jej skład stanowi trzech lekarzy odpowiednich specjalności, spośród których to lekarzy wojewoda wyznacza przewodniczącego komisji; nadto w skład komisji wchodzi sekretarz komisji. Innego (szerszego) składu wojewódzkiej komisji lekarskiej ani przepisy ustawy, ani przepisy rozporządzenia nie przewidują. Tymczasem zaskarżone orzeczenie zostało wydane i podpisane przez przewodniczącego oraz trzech członków komisji (lekarzy) - a więc przez organ w czteroosobowym składzie; dodać też należy, że w składzie komisji zasiadał także sekretarz, którego podpis również widnieje na orzeczeniu. W tej sytuacji stwierdzić należy, że orzeczenie zostało wydane przez organ kolegialny, który był nienależycie obsadzony. W orzecznictwie od lat utrwalony jest pogląd, że niezgodny z przepisami prawa procesowego lub ustrojowego skład kolegialnego organu administracji powoduje, że decyzję administracyjną, wydaną przez taki skład organu, uznać należy za wydaną z rażącym naruszeniem prawa – art. 156 § 1 pkt 2 kpa." (tak NSA w wyroku z dnia 02.03.1988 sygn. akt SA/Ka 1187/87, publ. ONSA 1988/2/58). Ponieważ zaskarżane orzeczenie wydane zostało przez organ kolegialny, którego skład narusza przepisy prawa, dlatego orzeczenie to podlega stwierdzeniu nieważności, w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 kpa.