II SA/Rz 651/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Ewa Partyka /spr./ Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka WSA Magdalena Józefczyk Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 listopada 2012 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego - postanawia – odrzucić skargę. II SA/Rz 651/12 U Z A S A D N I E N I E Jak ostatecznie ustalono w oparciu o dokładną analizę treści skargi, pisma procesowego z dnia 14 września 2012 r. (na wezwanie Sądu) i oświadczenia skarżącego złożonego do protokołu rozprawy z dnia 20 września 2012 r. - przedmiotem skargi M. M. jest decyzja Burmistrza [...] z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] w pkt 1. ustalająca, że dodatek mieszkaniowy za okres od 1 listopada 2011 r. do 31 stycznia 2012 r. w kwocie 309, 63 zł został nienależnie pobrany przez M. M., a podwójna kwota nienależnie pobranego dodatku wynosi 619, 26 zł, w pkt 2. zobowiązująca M. M. do zwrotu nienależnie pobranego dodatku za okres 3 miesięcy, tj. od 1 listopada 2011 r. do 31 stycznia 2012 r. w podwójnej wysokości, co stanowi łączną kwotę 619, 26 zł. Sąd ustalił następujący stan faktyczny sprawy: Burmistrz [...] decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] ustalił, że dodatek mieszkaniowy za okres od 1 listopada 2011 r. do 31 stycznia 2012 r. w kwocie 309, 63 zł został nienależnie pobrany przez M. M., a podwójna kwota nienależnie pobranego dodatku wynosi 619, 26 zł. Jednocześnie zobowiązał M. M. do zwrotu nienależnie pobranego dodatku za okres 3 miesięcy, tj. od 1 listopada 2011 r. do 31 stycznia 2012 r. w podwójnej wysokości, co stanowi łączną kwotę 619, 26 zł. Od tej decyzji skarżący nie złożył odwołania. Po rozpatrzeniu wniosku M. M. o umorzenie podlegającej zwrotowi należności z tytułu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego - Burmistrz [...] decyzją z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] odmówił umorzenia kwoty 619, 26 zł z tytułu zwrotu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu wskazał, że M. M. nie wniósł odwołania od decyzji orzekającej zwrot nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego i naprowadził, że w ustawie z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm., dalej jako ustawa), brak jest zapisu pozwalającego na umorzenie należności z tytułu podlegającego zwrotowi dodatku mieszkaniowego. Wyjaśnił, że w art. 7 ust. 9 ustawy należności z tytułu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji. W takiej sytuacji brak jest podstaw do umorzenia podlegającej zwrotowi kwoty nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego. W odwołaniu od tamtej decyzji M. M. zawarł wniosek o umorzenie nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego w całości. Wskazał, że jest osobą samotną, przewlekle chorą z pierwszą grupą inwalidzką i nie jest w stanie spłacić nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego. Wyjaśnił, że pracę dozorcy podjął ze względów finansowych na parę miesięcy, z uwagi na braki pieniędzy na pokrycie opłat za mieszkanie oraz leki. Nadmienił, że zasiłek stały nie wystarcza na pokrycie niezbędnych potrzeb. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako SKO) decyzją z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazało, że odwołanie zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek z innych powodów niż argumentacja w nim zawarta. Kolegium zgodziło się jednak ze stanowiskiem organu I instancji, że ustawa o dodatkach mieszkaniowych nie przewiduje możliwości umorzenia nienależnie pobranych kwot dodatku mieszkaniowego. Zaznaczyło, że art. 7 ust. 9 ustawy nie daje jednak podstawy prawnej do wydania decyzji administracyjnej w kwestii umorzenia, czy też odmowy umorzenia kwot nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego. W związku z powyższym stwierdziło, że badana decyzja wydana została bez podstawy prawnej, a więc została obarczona wadą wymienioną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., co obliguje organ odwoławczy do stwierdzenia jej nieważności. Kolegium wyjaśniło, że w postępowaniu odwoławczym ustawodawca nie dopuszcza możliwości stwierdzenia nieważności decyzji, dlatego też jako surogat takiego rozstrzygnięcia organ odwoławczy zobowiązany jest zastosować uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania organu I instancji. Końcowo stwierdziło, że mimo uchylenia decyzji organu I instancji strona zobowiązana będzie jednak do zwrotu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego w ustalonych przez organ kwotach, gdyż nienależnie pobrane kwoty dodatku mieszkaniowego podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie postępowania egzekucyjnego. W skardze do WSA M. M. zakwestionował jednak jak to wyżej wskazano - decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] lutego 2012 r. o zwrocie dodatku mieszkaniowego. Powtórzył jak w odwołaniu, że jest osobą w podeszłym wieku, chorą i samotną. Podniósł, że nie zauważył na samym początku, że w/w decyzja jest niezgodna z prawdą i przedstawił argumentację odnoszącą się do tej właśnie decyzji. W odpowiedzi na skargę Burmistrz [...] przedstawił przebieg sprawy, a odnosząc się do przedstawionego w skardze odliczenia pobieranego dodatku poinformował, że zasiłek stały był wyliczony zgodnie z ustawą o pomocy społecznej. Nadto przedstawił, że z powodu podjęcia przez M. M. pracy od 1 lipca 2011 r. i uzyskania z tego tytułu dochodu, nie przysługiwał mu również zasiłek stały począwszy od sierpnia 2011 r., a jako nienależnie pobrany, podlega zwrotowi. Organ naprowadził, że w okresie objętym postępowaniem administracyjnym skarżący nie pobierał zasiłku pielęgnacyjnego, gdyż nie złożył stosownego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 - określanej dalej jako P.p.s.a.), skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 P.p.s.a.). Nie budzi wątpliwości, że skarżący jako przedmiot skargi wskazał decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...]. Sąd dokonując oceny tak określonej skargi stwierdził, że jest ona niedopuszczalna. Wypada zauważyć, że zaskarżona decyzja zawierała prawidłowe pouczenie o prawie złożenia od niej odwołania do SKO jako organu wyższego stopnia, z czego skarżący nie skorzystał. Taki stan rzeczy potwierdził Burmistrz w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] marca 2012 r., stwierdzając, że M. M. nie wniósł odwołania od decyzji orzekającej o zwrocie nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego (tj. decyzji z dnia [...] lutego 2012 r.). Natomiast z akt sprawy jednoznacznie wynika, że skarżący w dniu 5 marca 2012 r. złożył wniosek o umorzenie podlegającej zwrotowi należności z tytułu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego. Burmistrz [...] po rozpatrzeniu wniosku decyzją z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] odmówił umorzenia kwoty 619, 26 zł z tytułu zwrotu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego, a SKO po rozpatrzeniu odwołania M. M. decyzją z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie organu I instancji. Bezsporne jest, że skarżący nie składał odwołania od zaskarżonej decyzji organu I instancji z dnia [...].02.2012 r., zatem nie mógł skutecznie zaskarżyć do Sądu decyzji organu Burmistrza [...] z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...]. Miał on natomiast prawo do wniesienia skargi na decyzję SKO z dnia [...] maja 2012 r., nr [...], jako ostatecznej w administracyjnym toku instancji, czego jednak nie uczynił mimo prawidłowego pouczenia przez organ II instancji, obejmując skargą decyzję, od której nie złożył odwołania. Ponieważ w takiej sytuacji skarga M. M. jest niedopuszczalna wobec powyższego, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 52 § 1 P.p.s.a., podlega odrzuceniu. Jedynie na marginesie – bo nie to było jak się okazało przedmiotem sprawy – wskazać skarżącemu wypada, że może złożyć ponownie wniosek o umorzenie należności objętej decyzją Burmistrza [...] z dnia [...] lutego 2012 r. z powołaniem się na przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. Nr 157, poz. 1240 z późn. zm.). Sąd administracyjny – jeśli skarga zostanie skutecznie złożona w aktualnym stanie prawnym nie jest uprawniony do orzekania niejako "za organy". Bada tylko zgodność z prawem zaskarżonych decyzji".