II SA/Rz 652/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2016 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego zbiornika na ścieki sanitarne - postanawia - odmówić przyznania wnioskodawcy prawa pomocy. Z. K. wezwany został do uiszczenia wpisu w wysokości 500 zł od skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego zbiornika na ścieki sanitarne. W związku z powyższym skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazał, że nie stać go na zapłatę wpisów w łącznej kwocie 1000 zł tj. zarówno w tej sprawie, jak i w drugiej także przez niego zainicjowanej przed tut. Sądem. Zaznaczył, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi wraz z bezrobotną żoną i dwójką synów; jeden z nich jest także bezrobotny, zaś drugi to osoba niepełnosprawna. Rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę skarżącego wynoszącego 1778 zł. Majątek strony to dom o pow. 200 m. kw. oraz nieruchomość rolna o pow. 1,24 ha. Skarżący podał, że zaciągnął pożyczkę w banku (500 zł). Posiada także zobowiązanie zaciągnięte w zakładzie pracy na remont domu oraz w kasie zapomogowo-pożyczkowej. Z uwagi na lakoniczność wniosku strony, wezwano ją do złożenia dodatkowego oświadczenia dotyczącego podania, czy żona oraz jeden z synów pobierają zasiłek z tytułu posiadania statusu osoby bezrobotnej, czy wykonują jakieś prace dorywcze, a jeśli tak, to jaki uzyskują z tego dochód, średnich miesięcznych wydatków na wyżywienie rodziny, leczenie niepełnosprawnego syna, na utrzymanie domu, z tytułu korzystania z telefonu i Internetu, wskazania posiadanych pojazdów mechanicznych i związanych z nimi kosztów utrzymania, przedstawienia danych odnośnie do zaciągniętych pożyczek (daty ich zaciągnięcia, wysokości, przeznaczenia, końcowego terminu spłaty, comiesięczne raty). Wezwanie dotyczyło także podania, na ile konieczny był remont domu oraz czy w związku z posiadaniem nieruchomości rolnej uzyskiwane są środki z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, jak też przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych swoich, żony i synów. W związku natomiast z brakiem uzupełnienia rubryki formularza wniosku o prawo pomocy odnoszącej się do mieszkania i "innych nieruchomości" skarżący miał uzupełnić dane w tym zakresie. Z nadesłanej przez skarżącego odpowiedzi wynika, że na dzień 16 czerwca 2016 r. pozostało do spłaty 2 880 zł z tytułu zaciągniętej pożyczki na remont domu. Niepełnosprawny syn uzyskuje dochód o niewskazanej wysokości. Z kolei drugi syn nie pobiera zasiłku dla osób bezrobotnych. Do przedmiotowej odpowiedzi załączone zostały także liczne rachunki związane z opłatami na utrzymanie domu oraz rachunki za lekarstwa. Wskazują one na ponoszenie następujących średnich comiesięcznych wydatków: prąd – 166 zł, wywóz śmieci - 60 zł, telefon – 44 zł, woda i kanalizacja – 109 zł, składka do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego – 130 zł, lekarstwa – 129 zł, ubezpieczenie samochodu osobowego Fiat 126p – 19 zł, ubezpieczenie budynków – 50 zł. Ponadto, skarżący otrzymał z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa za 2015 r. środki w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w kwocie 833,81 zł. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: W postępowaniu sądowym to strony ponoszą związane z nim koszty, co wynika wyraźnie z brzmienia art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718), zwanej dalej "P.p.s.a.". Jeśli jednak strona znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i nie jest w stanie, z obiektywnych względów, własnymi siłami uzyskać środków na sfinansowanie swojego udziału w postępowaniu, to wówczas może zwrócić się do sądu o przyznanie jej wsparcia w ramach instytucji prawa pomocy. Stanowi ona wyjątek od wskazanej wyżej reguły, a zatem wyszczególnione przez ustawodawcę przesłanki jej przyznania winny być interpretowane ścieśniająco. Nie mogą też istnieć żadne wątpliwości co do możliwości płatniczych wnioskodawcy, a jeśli takie występują, to nie mogą one przemawiać na korzyść ubiegającego się w pomoc. Zwolnienie od kosztów sądowych (czego domaga się skarżący) składa się na prawo pomocy w częściowym zakresie – art. 245 § 3 P.p.s.a. Prawodawca zaadresował je do osób, które nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Wskazał przy tym wyraźnie, że ciężar wykazania, iż strona znajduje się w tego rodzaju sytuacji spoczywa na wnoszącym o pomoc. W tym celu wnioskodawca winien złożyć oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie rodzinnym, majątkowym i dochodach (art. 252 § 1 P.p.s.a.). Jeśli natomiast oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu rodzinno-bytowego bądź też budzi ono wątpliwości, to obowiązkiem strony jest, zgodnie z art. 255 P.p.s.a. – złożenie dodatkowego oświadczenia i dodatkowych dokumentów na skierowane do niej stosowne wezwanie w tym zakresie. Wezwanie to służy nakierowaniu strony na wskazanie wszystkich danych istotnych z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy. Milczenie strony wobec powyższego bądź też niepełna odpowiedź skutkuje brakiem podstaw do uwzględnienia jej żądania. Nie budzi to zresztą wątpliwości w orzecznictwie sądowym, gdzie podkreśla się, że czynności określone w art. 255 p.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. To w jej interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. Konstrukcja art. 255 P.p.s.a. zakłada więc obowiązek współpracy strony z sądem. Niedopełnienie tego obowiązku może w konsekwencji skutkować niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. (postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5.11.2010 r. II GZ 318/10 i z 8.08.2013 r. II FZ 628/13, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na względzie powyższe uwagi uznano, że wniosek Z. K. nie może podlegać uwzględnieniu. Wymieniony nie zastosował się bowiem w pełni do kierowanego do niego wezwania. Mianowicie, nie wskazał, czy jego żona oraz bezrobotny syn podejmują jakieś prace dorywcze. Zaznaczył, że z kolei niepełnosprawny syn otrzymuje jakieś środki pieniężne, lecz nie podał ich wysokości. Nie wskazał też średniej miesięcznej wysokości wydatków na wyżywienie rodziny. W odniesieniu do pojazdów mechanicznych skarżący podał zaś, że posiada samochód osobowy Fiat 126p, a koszt jego ubezpieczenia to ok. 19 zł miesięcznie. Nie podał natomiast ponoszonych wydatków na paliwo. Nie wspomniał także, czy jest właścicielem mieszkania bądź "innej nieruchomości". Nie poinformował o danych dotyczących zaciągniętych pożyczek (tj. wskazujących datę ich zaciągnięcia, wysokość, przeznaczenie, końcowy termin spłaty, comiesięczne rat)y. Nie podał, na ile konieczny był remont domu, na który zaciągnął jedną z tych pożyczek. Nie nadesłał również wyciągów z rachunków bankowych. Powyższa postawa skarżącego nie może skutkować przychyleniem się do jego prośby. Wnioskodawca utrudnił bowiem poznanie jego rzeczywistej sytuacji finansowej, zaś tylko rzetelne zapoznanie się z nią umożliwiłoby ewentualne uwzględnienie jego żądania. Dlatego odmówiono zwolnienia Z. K. od kosztów sądowych, o czym orzeczono na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.