II SA/Rz 653/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Józefczyk /spr./ Sędziowie NSA Maria Zarębska-Kobak AWSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant: sekr.sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi [...] Spółdzielni Mieszkaniowej na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2000 r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 2000 r. Nr [...] II SA/Rz 653/05 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] sierpnia 2000 r. Nr [...] Prezydent Miasta [...] po rozpatrzeniu wniosku M. M. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości orzekł: 1/ o zwrocie nieruchomości położonej w R. oznaczonej jako działka 216/38 o pow. 6a 48 m2 powstałej z podziału działki nr 216/36 obr. [...] stanowiącej własność Gminy Miasto [...] na rzecz M. M. w całości, 2/ o zwrocie przez M. M. na rzecz Gminy Miasta [...] zwaloryzowanego odszkodowania za zwróconą nieruchomość w kwocie 2.739,21 zł, 3/ odmowie zwrotu nieruchomości położonej w R. oznaczonej jako części działek w obr. [...] o numerach 305/1 o pow. 36a 31 m2, 304/1 o pow. 7a 87 m2, 280/10 o pow. 5a 49 m2 stanowiących własność Gminy Miasto [...], 4/ o umorzeniu postępowania na wniosek pełnomocnika wnioskodawczyni o zwrot nieruchomości nr ew. 305/2, 300/13, 295, 216/35, 293/3, 299/1, 298, 300/51, 300/78. W trakcie postępowania przeprowadzono oględziny i ustalono, iż część działek a to: 305/1 o pow. 36a 31 m2 stanowi teren porośnięty trawą z przebiegającą przez nią drogą gruntową stanowiącą dojazd do bloku nr 2 od ulicy O., - część działki 304/1 o pow. 7a 87 m2 zagospodarowana jest jako ogólnodostępny parking osiedlowy o nawierzchni asfaltowej, - część działki nr 280/10 /około 50 m2/ stanowi usytuowana na skarpie pobocza ulicy O. zagospodarowane jako zieleń trawiasta przylegająca do pasa drogowego, - część działki 216/36 o pow. 87 a 73 m2 po wydzieleniu działka 216/38 o pow. 6a 42 m2 stanowi teren w całości porośnięty trawą bez śladów zagospodarowania. Mając na uwadze przepis art. 140 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. Nr 46, poz. 543/ zasięgnięto opinii rzeczoznawcy majątkowego celem ustalenia aktualnej wartości części przejętej nieruchomości. Dokonano również waloryzacji wypłaconego odszkodowania. W myśl art. 137 cytowanej ustawy nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia kiedy decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo utraciła moc o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu a cel nie został zrealizowany. Zdecydowana większość nieruchomości przejętych od M. M. na rzecz Skarbu Państwa zostały zagospodarowane zgodnie z celem przejęcia. Natomiast w stosunku do części wnioskowanej działki 216/38 o pow. 6a 42 m2 ustalono, iż jest niezagospodarowana i podlega zwrotowi. W odwołaniu od tej decyzji M. M. wniosła o uchylenie decyzji w zakresie odmowy zwrotu działki nr 305/1 o pow. 36a 31 m2. W jego uzasadnieniu powołano liczne sentencje uzasadnień wyroków NSA w zakresie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Zdaniem skarżącej nieruchomość, której żąda zwrotu w chwili obecnej wykorzystywana jest jako droga gruntowa jest to: wydeptana ścieżka, a zatem nie może to świadczyć, że nieruchomość została wykorzystana zgodnie z celem przeznaczenia. Po rozpoznaniu odwołania decyzją z dnia [...] grudnia 2000 r. Nr [...] Wojewoda [...] uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odmowy zwrotu działki nr 305/1 o pow. 36,31 a obr. [...] i w tym zakresie przekazał sprawę Prezydentowi Miasta [...] do ponownego rozpatrzenia powołując jako podstawę prawną przepis art. 138 § 2 k.p.a. W motywach rozstrzygnięcia organ naprowadził, iż odmowę zwrotu działki nr 305/1 uzasadniono tym, że [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa przedłożyła dowody, iż od kilku lat ubiega się o przekazanie tej działki. Przedłożyła również decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...].III.1998 r. o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dotyczącą inwestycji pod nazwą pawilony handlowo-usługowe wraz z parkingami i niezbędną infrastrukturą techniczną obejmującą m.in. działkę 305/1 oraz kolejną decyzję Prezydenta z [...].XII.1999 r. o warunkach zabudowy dla dwupoziomowego parkingu samochodowego przy zespole usługowo-handlowym m.in. na działce 305/1. Zdaniem organu I instancji to wszystko świadczy o kontynuacji inwestycji p.n. osiedle mieszkaniowe "[...]" natomiast ze znajdującego się w aktach protokołu oględzin wynika, iż organ ustalił wówczas że działka nr 305/1 stanowi teren porośnięty trawą i chwastami z nieurządzoną drogą i ścieżkami. Tego nie uwzględnił organ przy ocenie zbędności wnioskowanej do zwrotu działki 305/1 i nie ustosunkował się do nich w uzasadnieniu decyzji. Wobec tego zachodzi konieczność ponownej oceny zebranego materiału pod kątem oceny zbędności. Decyzję tą zaskarżyła [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa wnosząc o jej uchylenie. W motywach skargi podniesiono naruszenie przepisów art. 136 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Zdaniem skarżącej Wojewódzkie Biuro Planowania Przestrzennego decyzją z 24.V.1978 r. zatwierdziło plan realizacyjny budowy osiedla "[...]", a Spółdzielnia nie miała wpływu na kolejność pozyskiwania nieruchomości pod budowę osiedla. Po wieloletnim zastoju w budownictwie mieszkaniowym z początkiem lat 90-tych powstała możliwość realizacji budownictwa mieszkaniowego. Zatem zmiana unormowań prawnych może spowodować niemożność realizacji statutowych uprawnień skarżącej Spółdzielni. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie chociaż z innych względów niż podnosi skarżąca Spółdzielnia. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną – przepis art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 135, poz. 1271/. Bezspornym jest, iż we wniosku o zwrot nieruchomości M. M. żądała zwrotu części działek powstałych z dawnej działki Nr 11 położonej na terenie miasta R. w dzielnicy "[...]". Wszystkie z wymienionych działek zostały sprzedane Skarbowi Państwa w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości od M. M. W sprawach o zwrot nieruchomości stosownie do art. 142 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543/ o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości orzeka w I nstancji właściwy starosta. Miasto R. jest miastem na prawach powiatu i stosownie do przepisów art. 91 i 92 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym /tj. Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592/ Prezydent Miasta wykonuje zadania starosty. Powoduje to, iż Prezydent pełni funkcję związaną z ochroną i reprezentacją interesów strony /właściciela nieruchomości/ i funkcję orzeczniczą tj. organu powołanego z mocy przepisów prawa materialnego do prowadzenia postępowania w tej sprawie. Tego rodzaju konfiguracja procesowa budziła zastrzeżenia w orzecznictwie sądu administracyjnego z punktu widzenia zasad obiektywizmu i zasad procesowych wyrażonych w art. 24 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a. Podjęta została Uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 19 maja 2000 r. OPS 1/03 ONSA Nr 4/2003 poz. 115 "w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która jest własnością miasta na prawach powiatu, prezydent tego miasta jako organ wykonawczy miasta i reprezentujący je na zewnątrz oraz także jako pracownik urzędu miasta, a jednocześnie sprawujący funkcję starosty podlega wyłączeniu – na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a., co w konsekwencji wyłącza możliwość upoważnienia przez niego do załatwienia sprawy jego zastępców i pozostałych pracowników miasta". Rozpoznanie zaś sprawy i wydanie decyzji przez pracownika lub organ, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24 k.p.a. stanowi podstawę wznowienia postępowania /art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a./. Równocześnie zauważyć wypada, iż skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyła [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa, którą /jak wynika z wyjaśnienia/ podpisali A. F. i S. R. Z-cy Prezesa Zarządu, zaś z załączonego wypisu z rejestru sądowego trudno ustalić prawidłowy sposób reprezentacji spółdzielni. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1b oraz art. 210 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ Sąd uwzględnił skargę nie orzekając o kosztach postępowania.