II SA/Rz 655/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Maria Piórkowska /spr./ Sędziowie NSA Stanisław Śliwa WSA Joanna Zdrzałka Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 listopada 2011 r. sprawy ze skargi S. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego -skargę oddala- Przedmiotem skargi S. W. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2011 r., nr [...], utrzymująca w mocy wydaną z upoważnienia Wójta Gminy decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] marca 2011r., nr [...] o odmowie przyznania S. W. pomocy w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na remont budynku mieszkalnego z tytułu strat poniesionych wskutek powodzi w maju i czerwcu 2010r. W podstawie prawnej decyzji organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm., określanej dalej w skrócie jako k.p.a.) oraz art. 40 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm. – Zana dalej u.p.s.). Z akt administracyjnych sprawy i uzasadnienia decyzji wynika, że w dniu [...] marca 2011r. S. W. złożył do GOPS’u w B. wniosek o przyznanie odszkodowania z tytułu szkód powstałych wskutek podtopienia nieruchomości, w tym budynku mieszkalnego, jakie powstały na skutek powodzi w miesiącu czerwcu 2010r. Do wniosku dołączył oświadczenie żony S. W. o wycofaniu złożonego przez nią oświadczenia o nieubieganiu się przez nią o pomoc finansową z tytułu strat zaistniałych wskutek powodzi. Na podstawie przeprowadzonego w dniu [...] marca 2011r. wywiadu środowiskowego i zebranej dokumentacji ustalono, że S. W. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną S. W domu tym zamieszkują również dwie dorosłe pełnoletnie córki wnioskodawcy, które zgodnie z jego oświadczeniem prowadzą odrębne gospodarstwo domowe. Zamieszkiwany przez nich budynek mieszkalny to dom jednorodzinny drewniany, parterowy, bez podpiwniczenia, wybudowany ok. 80 lat wstecz. Budynek składa się z kuchni i pokoju, ogrzewany piecem węglowym, doprowadzona bieżąca zimna woda. Z ustaleń dokonanych przez organ wynika, że S. W. w okresie od [...].02.2008r. do [...].10.2010r. odbywał karę pozbawienia wolności w areszcie śledczym w N., w tym okresie jego żona ubiegała się o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej. Po rozpoznaniu powyższego wniosku, działający z upoważnienia Wójta Gminy Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej decyzją z dnia [...] marca 2011r., nr [...] odmówił przyznania S. W. pomocy w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na remont budynku mieszkalnego, z tytułu strat poniesionych wskutek powodzi w maju i czerwcu 2010r. W uzasadnieniu wskazał, że na skutek dokonanego przez S. W. zgłoszenia strat spowodowanych przez powódź w budynku mieszkalnym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2010r., nr [...] nałożył na ww., jako właściciela posesji nr 236 w S. obowiązek wykonania ekspertyzy określającej stan techniczny budynku mieszkalnego. Urząd Gminy zlecił wykonanie ekspertyzy uprawnionemu rzeczoznawcy budowlanemu i opłacił koszt jej sporządzenia. Z ekspertyzy tej (opracowanej na początku września 2010r.) wynika, że uszkodzenia budynku mieszkalnego są wynikiem zużycia technicznego budynku, nie zaś szkód powstałych wskutek powodzi w 2010r. Nie stwierdzono także uszkodzeń elementów konstrukcyjnych, nierównomiernego osiadania, a drobne zarysowania komina na styku z piecem kaflowym wskazują na jego zużycie, w wyniku użytkowania. Betonowa belka podwalinowa wykazuje duże zużycie techniczne, do czego przyczynia się brak rynien, brak rur spustowych, powodujących wsiąkanie wody bezpośrednio pod fundament. Braki te powodują nieprawidłowe odprowadzanie wody, a tym samym szybszą degradację elementów budynku. Nie stwierdzono oznak zawilgocenia i zagrzybienia. Organ podkreślił, że w dniu [...] września 2010r. S. W., po zapoznaniu się ze sporządzoną ekspertyzą dobrowolnie i świadomie złożyła oświadczenie o rezygnacji z ubiegania się o pomoc finansową z tytułu powodzi jaka miała miejsce w 2010r. O fakcie tym organ powiadomił S. W. pismem z dnia [...] lutego 2011r. Organ wskazał, że dokonane ustalenia jednoznacznie wskazują na fakt, że budynek mieszkalny nie został zalany wskutek powodzi w 2010r., rodzina nie ewakuowała się, cały czas miała dostęp do wody pitnej, budynek nie stwarza zagrożenia dla rodziny. Z uwagi na długi odstęp czasu od wystąpienia zdarzenia (maj, czerwiec 2010r.) do złożenia przez S. W. wniosku (marzec 2011r.) podinspektor ds. budownictwa Urzędu Gminy w B., w dniu [...].03.2011r. dokonał oględzin budynku mieszkalnego. Ze sporządzonej przez niego opinii nie wynika, aby budynek został zalany czy też uszkodzony przez wodę powodziową. Dodatkowo wskazano, że na terenie gminy B. nie został przerwany wał przeciwpowodziowy, wystąpiły lokalne podtopienia wodami gruntowymi o różnym nasileniu. W ocenie organu zebrany w sprawie materiał dowodowy i dokonane ustalenia wskazują, że uszkodzenie budynku nie zostało spowodowane przez powódź, lecz przez zużycie wskutek jego użytkowania. Zatem brak jest podstaw do przyznania pomocy w formie zasiłku celowego. Odwołanie od tej decyzji wniósł S. W. podnosząc, że decyzja oparta została na błędnym ustaleniu stanu faktycznego. Organ w sposób dowolny dokonał oceny przyczyn uszkodzeń budynku mieszkalnego. Wykonana we wrześniu 2010r. ekspertyza stanu technicznego budynku nie obejmuje wszystkich uszkodzeń powstałych w wyniku podtopienia obiektu. W dalszej części odwołujący zakwestionował dokonane przez organ ustalenia oraz zarzucił brak należytej staranności w ocenie uszkodzeń popowodziowych. Wskazał, że zwraca się o przyznania środków na naprawę uszkodzeń spowodowanych powodzią, do usunięcia których zobowiązany został decyzją PINB z dnia [...] marca 2011r. Dodatkowo poinformował, że poza zasiłkami okresowymi i na zakup węgla rodzina nie otrzymała żadnych środków na usunięcie szkód powodziowych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uwzględniło odwołania i wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] maja 2011 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium wskazując na uregulowania dotyczące instytucji pomocy społecznej, podniosło, że przyznawane na podstawie ustawy o pomocy społecznej świadczenia mają charakter pomocowy a nie odszkodowawczy. Materialno-prawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 40 ust. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, że zasiłek celowy może być przyznany także osobie lub rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej. Zasiłek ten może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi. SKO wskazało, że najistotniejszą kwestią przy przyznawaniu zasiłku celowego przyznawanego osobom, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej, jest ustalenie czy osoba starająca się o pomoc poniosła stratę, której przyczyną była klęska żywiołowa, w okolicznościach sprawy – powódź. W dalszej części uzasadnienia organ powołał się na ustalenia dokonane przez organ I instancji i wskazał, że pomoc społeczna jest instytucją polityki państwa mająca na celu pomoc osobom – rodzinom w przezwyciężeniu trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać samodzielnie. Świadczenia te nie mają charakteru odszkodowawczego. Organ wskazał, że wnioskodawca nie znalazł się w sytuacji w której nie może zaspokoić swoich niezbędnych potrzeb życiowych, mieszkaniowych. Nie może zatem zwracać się o wypłatę odszkodowania za zniszczenia spowodowane podtopieniami wodami gruntowymi. Za niezasadny organ uznał zarzut dotyczący pobieżnie wykonanej ekspertyzy, albowiem wykonana została przez licencjonowanego rzeczoznawcę, a oględziny budynku mieszkalnego dokonane przez podinspektor ds. budownictwa. Organ wskazał dodatkowo, że S. W. ubiegała się o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej m.in. otrzymała zasiłek okresowy od 1.10.2010r. do 31.12.2010r., zasiłek celowy na pokrycie szkód powstałych w gospodarstwie rolnym spowodowanych przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan, zasiłek celowy z przeznaczeniem na pokrycie części kosztów zakupu opału. Powyższą decyzję zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie S. W. i nie precyzując kierunku jej weryfikacji wniósł o przyznanie środków, które pozwolą mu na naprawę uszkodzeń spowodowanych przez powódź. W uzasadnieniu podtrzymując argumentację podniesioną w odwołaniu, raz jeszcze zakwestionował opracowana ekspertyzę stanu technicznego budynku oraz dokonane w marcu 2011r. oględziny. Podkreślił, że ekspertyza nie obejmuje wszystkich uszkodzeń powstałych w wyniku podtopienia (brak oceny uszkodzeń pieca kaflowego i wybrzuszenia ściany pokoju, zapadnięcia podłogi w kuchni). Wskazał, że Kolegium w całości oparło się na ustaleniach organu I instancji, nie wyjaśniło "prawnej definicji szkód powodziowych). Nieprawdą jest też, że zamieszkujące z nim córki prowadzą odrębne gospodarstwo domowe, obie zarejestrowane są w urzędzie pracy bez prawa do zasiłku i pozostają na jego utrzymaniu. Nieprawdą jest też, że żona dobrowolnie napisała oświadczenie o nieubieganiu się o zasiłek celowy na remont domu, oświadczenie to pisała "pod presją kierowniczki i jej podwładnej". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z przyczyn, które stanowiły podstawę wydania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U, Nr 153, poz. 1269 ze zm./ sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje, postanowienia i akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, zaś na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie jest zasadna. Podstawą materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia są przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej /Dz. U. Z 2009 r. Nr 175 poz. 1362 ze zm./, a przede wszystkim przepis art. 40 który w ust. 1 stanowi, że zasiłek celowy może być przyznany również osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego. Kolejne regulacje tego przepisu stanowią, że zasiłek celowy może być przyznany także osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej /ust.2/, a możliwość jego przyznania niezależna jest od dochodu i może nie podlegać zwrotowi /ust.3/. Takie sformułowanie przepisu oznacza, że decyzje wydane w tym przedmiocie mają charakter uznaniowy a więc kontrola legalności dokonywana przez sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości przeprowadzenia przez orzekający w sprawie organ postępowania administracyjnego. Wyprowadzone zaś, w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania wnioski, w postaci decyzyjnego rozstrzygnięcia, jeżeli są spójne, logiczne i oparte w zebranym materiale dowodowym – pozostają poza kontrolą sądu administracyjnego. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w oparciu o powyższe uwagi, Sąd nie dopatrzył się naruszenia, przez orzekające w sprawie organy, przepisów zarówno prawa materialnego, jak i prawa procesowego. Orzekający organ, otrzymując w dniu [...] marca 2011 r. wniosek skarżącego o przyznanie odszkodowania z tytułu szkód powodziowych poniesionych w 2010 r. prawidłowo podjął czynności celem jego zbadania. Zbierając niezbędne dowody, w tym również sporządzając wywiad środowiskowy, zlecił również rzeczoznawcy budowlanemu wpisanemu do Centralnego Rejestru Rzeczoznawców Nr [...] sporządzenie ekspertyzy technicznej budynku mieszkalnego skarżącego. Z ekspertyzy tej, której zleceniodawcą była Gmina B. wynika, że budynek zamieszkiwany przez skarżącego wykazuje duże zużycie techniczne, nie mniej jednak nie został zalany wodami powodziowymi. Te ustalenia rzeczoznawcy pozostają w zgodności z ustaleniami organu w przedmiotowej sprawie jak również z wyjaśnieniami skarżącego złożonymi na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w dniu 9 listopada 2011 r. W tym stanie sprawy, nie można zarzucić orzekającemu w sprawie organowi wadliwego ustalenia braku przesłanek określonych w art. 40 przywołanej wyżej ustawy. Nie można też zarzucić orzekającemu w sprawie organowi braku realizacji celów i zadań pomocy społecznej, ustawowo sformułowanych w art. 2, art. 3 i art. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej albowiem, jak wynika z akt sprawy i wydanych rozstrzygnięć, rodzina skarżącego jest beneficjentem różnych świadczeń pomocowych, w tym również żona skarżącego /pod jego nieobecność w miejscu zamieszkania/ otrzymała decyzją z dnia [...] października 2010 r. zasiłek okresowy /za 1.10.2010 r. do 31.12.2010 r./, decyzją z dnia [...] października 2010 r. - zasiłek celowy na pokrycie szkód powstałych w gospodarstwie rolnym spowodowanych przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan, a także, decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. - zasiłek celowy na pokrycie części kosztu zakupu opału. W ocenie Sądu, mając na uwadze przesłanki określone art. 40 ustawy o pomocy społecznej, warunkujące przyznanie zasiłku celowego nie można zarzucić orzekającym w sprawie organom naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, zaś wydana w oparciu o zebrany materiał dowodowy decyzja nie zawiera cech dowolności znajdując uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym. Sąd nie podzielił zarzutu skarżącego o konieczności dokonania ponownej ekspertyzy technicznej budynku mieszkalnego z uwagi na to, że została ona wydana przez uprawnionego rzeczoznawcę budowlanego, znajduje odzwierciedlenie w ustalonym materiale dowodowym, jak również pozostaje w zgodności z wyjaśnieniami skarżącego złożonymi podczas rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie w dniu 9 listopada 2011 r. stwierdzającymi, że w budynku nie było wód powodziowych. Z przyczyn wyżej naprowadzonych, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ orzekł jak w sentencji.