II SA/Rz 655/25
WyrokWSA w Rzeszowie2025-10-08
Skład orzekający: Karina Gniewek - Berezowska, Elżbieta Mazur-Selwa, Jolanta Kłoda-Szeliga
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny prawidłowo oddalił zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym, w sytuacji gdy zobowiązany podnosił m.in. zarzut braku wymagalności obowiązku z uwagi na brak badania kwalifikacyjnego i zaświadczenia o jego przeprowadzeniu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zarzuty strony skarżącej dotyczące braku wymagalności obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym z powodu braku badania kwalifikacyjnego i zaświadczenia o jego przeprowadzeniu są bezzasadne. Postępowanie egzekucyjne zostało poprzedzone doręczeniem upomnienia, a następnie wystawiono tytuł wykonawczy oparty na obowiązujących przepisach prawa. Brak przedstawienia przez stronę zaświadczenia o przeciwwskazaniach do szczepienia, mimo wezwań, uzasadniał wszczęcie egzekucji.Stan faktyczny
Skarżąca kwestionowała postanowienie Podkarpackiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Rzeszowie, które utrzymało w mocy postanowienie o oddaleniu zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej obowiązku poddania małoletniego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Skarżąca podnosiła m.in. zarzuty dotyczące braku wymagalności obowiązku z uwagi na brak badania kwalifikacyjnego i zaświadczenia o jego przeprowadzeniu, a także wadliwości tytułu wykonawczego. Organy administracji uznały zarzuty za bezzasadne, wskazując na istnienie obowiązku szczepień wynikającego z przepisów prawa i brak przedstawienia przez stronę przeciwwskazań lekarskich.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ Sędziowie WSA Elżbieta Mazur-Selwa AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 października 2025 r. sprawy ze skargi M. C. na postanowienie Podkarpackiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Rzeszowie z dnia 10 marca 2025 r. nr SE.9022.7.125.2024.KSZ w przedmiocie oddalenia zarzutów - oddala skargę -
Przedmiotem skargi M.C. (dalej: "skarżąca") jest postanowienie Podkarpackiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Rzeszowie (dalej: "PPWIS", "organ II instancji") z 10 marca 2025 r. nr SE.9022.7.125.2024.KSZ wydane w przedmiocie oddalenia zarzutów.
W podstawie prawnej rozstrzygnięcia organ powołał art. 18, art. 33 § 1 i 2, art. 34 § 2 pkt 1, § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r., poz. 132 ze zm. - dalej jako: "u.p.e.a."), art. 123 § 1, art. 124 § 1 i 2, art. 138 § 1 pkt 1, art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm. dalej jako: "k.p.a."), art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2024 r., poz. 416).
Jak wynika z uzasadnienia i akt administracyjnych sprawy Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] (dalej: "PPIS") upomnieniem nr [...] z 19 czerwca 2024 r. wezwał Skarżącą do poddania małoletniego M.C.1 obowiązkowym szczepieniom ochronnym wskazanym w upomnieniu.
Wobec niewykonania obowiązków określonych w ww. upomnieniu, PPIS 24 lipca 2024 r. wystawił tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący obowiązek poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Tytuł wykonawczy został przesłany PPWIS w Rzeszowie w celu wszczęcia egzekucji.
PPWIS w Rzeszowie postanowieniem z 6 sierpnia 2024 r. nałożył na Skarżącą grzywnę w kwocie 1000 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym z 24 lipca 2024 r. i wezwał Skarżącą do wykonania określonego w nim obowiązku w terminie do 28 lutego 2025 r.
Skarżąca złożyła zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzuciła:
- określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z art. 17 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1284, 909, dalej: "u.z.z.ch.") poprzez pominięcie przez wierzyciela obowiązku wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia i wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym;
- na podstawie art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. brak uprzedniego doręczenia upomnienia;
- brak wymagalności obowiązku z uwagi na brak kwalifikacji do obowiązkowych szczepień ochronnych, brak wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia, brak wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym;
- naruszenie przez organ egzekucyjny art. 29 § 2 u.p.e.a. poprzez przystąpienie do egzekucji, podczas gdy tytuł nie spełnia wymogów określonych w art. 27 ww. ustawy, tj.: niewłaściwe podanie przez wierzyciela podstawy prawnej obowiązku o charakterze niepieniężnym, skutkujące pominięciem art. 17 ust. 2 i 4 u.z.z.ch.; ograniczenie do wskazania ogólnie na art. 17 u.z.z.ch.; brak wskazania przez wierzyciela w tytule wykonawczym podstawy prawnej prowadzonej egzekucji.
Postanowieniem z 27 grudnia 2024 r. nr PSE.9022.61.1.2024 PPIS w [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Po rozpoznaniu zażalenia złożonego od tego rozstrzygnięcia PPWIS postanowieniem z 20 lutego 2025 r. nr SE.9022.7.125.2024.KSZ uchylił zaskarżone postanowienie i umorzył postępowanie organu I instancji w zakresie objętym uchylanym postanowieniem.
Natomiast PPIS w [...] postanowieniem z 20 stycznia 2025 r. nr PSE.9022.61.1.2024 oddalił zarzuty Skarżącej, wniesione w sprawie egzekucji administracyjnej.
Po rozpatrzeniu zażalenia Skarżącej, wskazanym na wstępie postanowieniem z 10 marca 2025 r. PPWIS utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 17 ust. 2 i 3 u.z.z.ch. wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem. Zgodnie z art. 17 ust. 4 ww. ustawy po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania. Warunkiem zaszczepienia dziecka jest uprzednie wykonanie badania kwalifikacyjnego, aby wykluczyć przeciwskazania do wykonania szczepienia. W sytuacji gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawę do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę do konsultacji specjalistycznej. Organ zauważył, że ww. przepisów nie można interpretować w taki sposób, że badanie kwalifikacyjne oraz jego wyniki dotyczące ewentualnych przeciwwskazań są przesłanką od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu. Skarżąca, mimo wezwania i upomnienia nie zgłosiła się z dzieckiem na badania kwalifikacyjne do wykonania szczepień, w związku z czym nie można uznać, że miała ona zamiar wykonania obowiązkowych szczepień u dziecka.
Jako nieuzasadniony organ uznał zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia. Wyjaśnił, że treść upomnienia odpowiada wymogom określonym w art. 15 § 1 u.p.e.a., zawiera wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku, w tym określone w rozporządzeniu Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu.
Odnośnie braku wymagalności obowiązku podano, że obowiązek rodziców poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom jest obowiązkiem prawnym, od którego uwolnić mogą jedynie konkretne przeciwwskazania lekarskie do szczepienia dziecka. Z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) oraz art. 17 ust. 2, ust. 5 i ust 9 u.z.z.ch. jednoznacznie wynika, że obowiązek szczepień jest uregulowany prawnie i ma ścisły związek z zapobieganiem szerzeniu się chorób zakaźnych u osób przebywających na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, a profilaktyka przed chorobami epidemicznymi jest konstytucyjnym obowiązkiem władz publicznych. Schematy obowiązkowych szczepień ochronnych dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia określa załącznik nr 1 do rozporządzenia.
Odnośnie zarzutu naruszenia art. 29 § 2 u.p.e.a organ podał, że w opisywanej sprawie wystawiony tytuł wykonawczy spełnia wymogi określone w art. 27 u.p.e.a. Prawidłowo wypełniono wszystkie wymagane pola oraz wskazano podstawę prawną egzekucji i podstawę prawną obowiązku objętego tytułem. Obowiązek jest określony w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) i wierzyciel wskazał go prawidłowo. Pominięcie art. 17 ust. 2 i 4 u.z.z.ch. stanowi wadę nieistotną.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7, art. 104 § 2, art. 107 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a. organ wskazał, że nie zasługuje na uwzględnienie. Wyjaśnił, że w postanowieniu wierzyciel w sposób wyczerpujący zebrał i przeanalizował materiał dowodowy, rozpatrzył zarzuty podnoszone przez zobowiązanego, w tym do braku wymagalności obowiązku.
W kwestii naruszenia 33 § 2 u.p.e.a. organ podał, że wierzyciel w postanowieniu zawarł uzasadnienie faktyczne i prawne i odniósł się do zarzutów.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, M.C. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie jego wykonania. Zaskarżonemu postanowieniu Skarżąca zarzuciła naruszenie:
1. art. 124 § 2 k.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu podstawy prawnej wymagalności obowiązku;
2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, tj. uznanie przez organ, że skarżący nie wykonał obowiązku, podczas gdy obowiązek nie może być uznany za wymagalny z uwagi na brak określenia wymagalności obowiązku przez lekarza, brak jest w aktach zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, które potwierdzałoby, że dziecko zostało zakwalifikowane do obowiązkowych szczepień ochronnych;
3. naruszenie art. 7, art. 7a, art. 77, art. 81a k.p.a. w zw. z art. 18 ust. 2 u.z.z.ch. poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść skarżącego, jak również wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego;
4. naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, skutkujące uznaniem, że skarżący uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, w szczególności brak jest oświadczenia o odmowie szczepień a strona podejmuje kroki w celu wykonania obowiązku.
W odpowiedzi na skargę PWINB wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu kwestionowanego rozstrzygnięcia.
Postanowieniem z 11 czerwca 2025 r. sygn. II SA/Rz 655/25 WSA w Rzeszowie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: P.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa. W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Po rozpoznaniu skargi w wyżej wskazanych granicach Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Organy I a następnie II instancji, oddalając zarzuty w sprawie egzekucyjnej nie naruszyły przepisów prawa w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Podstawą zarzutów Skarżącej było:
- naruszenie art. 17 ust. 2 i 4 u.z.z.ch. poprzez pominięcie przez wierzyciela obowiązku wykluczenia przeciwskazań do szczepienia i wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym,
- brak wymagalności obowiązku z uwagi na brak indywidualnego kalendarza szczepień, brak kwalifikacji do obowiązkowych szczepień ochronnych, brak wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia, brak wydania zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym,
- naruszenie art. 29 § 2 u.p.e.a. poprzez przystąpienie do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego nie spełniającego wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.,
- niewłaściwe podanie podstawy prawnej obowiązku,
- brak wskazania podstawy prawnej prowadzonej egzekucji.
W ocenie Sądu zarzuty są bezzasadne, a wobec tego Organ I instancji prawidłowo na podstawie art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. wydał postanowienie o oddaleniu zarzutów.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że postępowanie egzekucyjne zostało poprzedzone doręczeniem Skarżącej w dniu 20 czerwca 2024 r. upomnienia, które zwierało wezwanie do wykonania obowiązku zaszczepienia małoletniego M.C.1, obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko chorobom:
- wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (I, II, III dawka),
- błonicy, tężcowi, krztuścowi (I, II, III, IV dawka oraz I dawka przypominająca),
- poliomyelist ( I, II,III, IV dawka),
- odrze, śwince, różyczce (I, II dawka)
Z powodu niewykonania obowiązku, na wniosek wierzyciela – Powiatowego Państwowego Inspektora Sanitarnego wszczęto postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 24 lipca 2024 r., stwierdzającego obowiązek poddania syna Skarżącej obowiązkowym szczepieniom ochronnym wymienionym w tytule, które nie zostały wykonane w obowiązujących terminach.
Tytuł wykonawczy wystawiony został na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 17 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń oraz § 2, § 3, załącznika nr 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, w związku z powyższym zarzut o braku podstawy prawnej, czy nie pełnej podstawie prawnej nałożonego obowiązku jest całkowicie bezzasadny.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1b u.z.z.ch., osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 u.z.z.ch., jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy tym, w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 u.z.z.ch.).
W myśl zaś art. 17 ust. 1 u.z.z.ch, osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Zgodnie z art. 17 ust. 2 u.z.z.ch., wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3 u.z.z.ch.). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 u.z.z.ch.). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.z.z.ch). Z art. 17 ust. 2, 3 i 4 u.z.z.ch. wynika więc, że lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne.
W przepisie art. 17 ust. 10 u.z.z.ch. udzielona została delegacja ministrowi właściwemu do spraw zdrowia, do określenia w drodze rozporządzenia m.in: wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1) oraz osób lub grup osób obowiązanych do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wieku i innych okoliczności stanowiących przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych (pkt 2), schematu szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmującego liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia (pkt 2a), sposobu przeprowadzania szczepień ochronnych (pkt 4) oraz trybu przeprowadzania konsultacji specjalistycznej, o której mowa w ust. 5 (pkt 5), przy uwzględnieniu danych epidemiologicznych dotyczących zachorowań, aktualnej wiedzy medycznej oraz zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia.
W wykonaniu delegacji ustawowej Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 782). Powołane rozporządzenie zastąpiło wcześniejsze rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2172). W dacie wystawienia tytułu wykonawczego w niniejszej sprawie, to jest 24 lipca 2024 r., obowiązywało rozporządzenie z dnia 27 września 2023 r., które weszło w życie z dniem 1 października 2023 r. Zatem szczegółowy harmonogram szczepień nie był już określany na podstawie kwestionowanego pod względem spełnienia standardów konstytucyjnych Komunikatu GIS.
W aktualnie obowiązującym stanie prawnym nie budzi zatem wątpliwości, że obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej, tj. wskazanych wyżej przepisów art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, skonkretyzowany został w rozporządzeniu, wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego i nie ma podstaw do kwestionowania jego legalności.
Powołane rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych określa wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia. Rozporządzenie określa ramy wiekowe, w których dane szczepienie jest wymagalne.
Całkowicie bezzasadny jest zarzut braku podania w podstawie prawnej art. 17 ust. 2 i 4 u.z.z.ch., z czego Skarżąca próbuje dowieść naruszenie przez Organ obowiązku zamieszczenia w tytule wykonawczym, obowiązku badania kwalifikacyjnego. Tytuł wykonawczy jak wskazano zawiera wymaganą podstawą prawną w tym art. 17 bez wskazania dodatkowych jednostek redakcyjnych, a więc cały przepis stanowił tą postawę.
Brak jest jakiegokolwiek uzasadnienia dla zamieszczenia w tytule wykonawczym obowiązku dokonania badania kwalifikacyjnego.
Przeprowadzenie badania kwalifikacyjnego wyprzedza wystawienie tytułu wykonawczego. Brak przeciwskazań stwierdzonych w tym badaniu, aktualnym czyni obowiązek szczepienia i jego egzekucję na wypadek sprzeciwu.
Jednocześnie całkowicie bezzasadny jest zarzut nie wypełnienia rubryki C11 tytułu wykonawczego. Dotyczy on wymagalności obowiązku i wbrew zarzutom wymieniono w nim podstawę prawną tj. art. 2 § 1 u.p.e.a., który stanowił samodzielna podstawę kwalifikacji obowiązku do egzekucji bez potrzeby podawania "innej podstawy prawnej", której dotyczy rubryka C11.
Tytuł wykonawczy zawiera wszystkie wymagane prawem elementy.
W wystawionym w dniu 24 lipca 2024 r. tytule wykonawczym wskazano, zgodnie ze schematem obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży, że brakujące szczepienia ochronne u M.C.1 to:
- wirusowe zapalenie wątroby typu B (I, II, III dawka),
- błonica, tężec, krztusiec (I, II, III, IV dawka oraz I dawka przypominająca),
- poliomyelist ( I, II,III, IV dawka),
- odra, świnka, różyczka (I, II dawka)
Wskazane szczepienia zostały wykazane w załączniku nr 1 do rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r., a choroby, których dotyczą, zostały wymienione w § 2 rozporządzenia.
W § 3 ust. 1 rozporządzenia wymienione zostały grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek. Zgodnie z powołanym przepisem, następujące grupy osób są obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek:
1) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 15. roku życia - szczepieniom przeciw gruźlicy,
2) dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw:
a) błonicy,
b) krztuścowi,
c) tężcowi,
3) dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 5. roku życia - szczepieniom przeciw:
a) inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b,
b) inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae,
4) dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis),
5) dzieci i młodzież od ukończenia 12. miesiąca życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw:
a) odrze,
b) nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince),
c) różyczce,
6) dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 32. tygodnia życia - szczepieniom przeciw zakażeniom powodowanym przez rotawirusy,
7) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B.
Zatem w dacie wystawienia tytułu wykonawczego, jak również na dzień wydania zaskarżonego postanowienia, wszystkie wymienione w tytule szczepienia były w stosunku do syna Skarżącej, urodzonego 8 listopada 2016 r. obowiązkowe i wymagalne.
Należy również podkreślić, że tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy w związku ze stanem zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia nie występują przeszkody, które wykluczają wykonanie szczepienia. Wykonanie szczepienia może zostać odroczone tylko przez lekarza, do czasu ustania przeciwwskazań zdrowotnych. Stosownie do art. 17 ust. 5 u.z.z.ch., w przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej. W myśl zaś § 11 rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r., lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną dla osoby, w przypadku której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej, o której mowa w § 12 ust. 1, wynik konsultacji specjalistycznej, z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej.
W okolicznościach sprawy wystawienie przez wierzyciela tytułu wykonawczego oraz wystąpienie przez wierzyciela do Organu właściwego o wszczęcie postępowania egzekucyjnego było uzasadnione. Z akt sprawy nie wynika, by w przypadku syna Skarżącej stwierdzone zostały przeszkody do wykonania szczepień. Jak podano w uzasadnieniu wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego, syn Skarżącej figurował w kwartalnym sprawozdaniu z przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych jako osoba nie poddana obowiązkowym szczepieniom, wymienionym w upomnieniu. Mimo wezwania i upomnień syn Skarżącej nie został poddany szczepieniem ochronnym.
Wymaga podkreślenia, że ustawodawca przewidział odpowiedni mechanizm poprzedzający wykonanie szczepienia, tj. badanie kwalifikacyjne, którego celem jest stwierdzenie, czy w danym indywidualnym przypadku nie istnieją przeciwwskazania do wykonania szczepienia. Procedura poddania się szczepieniu ochronnemu jest działaniem profilaktycznym, realizowanym w podmiocie leczniczym przez personel uprawniony, na którą składają się nierozerwalnie dwie czynności:
1) badanie lekarskie poprzedzające kwalifikację do szczepienia oraz
2) podanie szczepionki doustnie lub wykonanie iniekcji u pacjenta.
Skarżąca nie przedstawiła zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, z którego wynikałoby, że na dzień wystawienia tytułu wykonawczego lekarz stwierdził przeciwwskazania do przeprowadzenia obowiązkowego szczepienia ochronnego/szczepień ochronnych (zgodnie z załącznikiem nr 2 do rozporządzenia sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych).
Z akt sprawy wynika, że syn Skarżącej nie został zaszczepiony. W tej sytuacji obowiązek Skarżącej poddania małoletniego szczepieniom ochronnym istniał i był wymagalny w dacie wystawienia upomnienia, a następnie wystawienia tytułu wykonawczego oraz wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Tym samym zarzuty skargi w przedmiocie braku wymagalności obowiązku, we wskazanym wyżej zakresie, są bezzasadne. Niewykonanie obowiązku stanowi natomiast podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowania środka egzekucyjnego.
Nie może być również tak, że jak wskazuje Skarżąca brak indywidualnego kalendarza szczepień stanowił podstawę stwierdzenia braku wymagalności obowiązku. Jak prawidłowo podaje Organ I instancji indywidualny kalendarz szczepień ustalany jest przez lekarza zgodnie ze schematem szczepień. W sytuacji jednak, jak w niniejszej sprawie, gdy Skarżąca nie wyraziła zgody na szczepienie, stwierdzić należy, że do nie zaszczepienia małoletniej doszło z powodu nie wyrażenia przez stronę zgody na szczepienia, nie zaś braku ułożenia indywidualnego kalendarza szczepień.
Z tych wszystkich względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Sprawa niniejsza została rozpoznana przez sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło