II SA/Rz 66/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur-Selwa /spr./ Sędziowie WSA Piotr Godlewski NSA Małgorzata Wolska Protokolant referent Patrycja Bar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi K. M. i E. K. wspólników spółki cywilnej prowadzących działalność gospodarczą pod nazwą A. w [...] na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2019 r. i decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...]; II. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżących solidarnie kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego ( dalej: "GITD", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z dnia [...] listopada 2019 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego ( dalej: "WITD" lub "organ I instancji") z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] o nałożeniu na K.M. i E.K. wspólników spółki cywilnej prowadzących działalność gospodarczą pod firmą [...] s.c. kary pieniężnej w wysokości 2.000 zł. W podstawie prawnej decyzji organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej: "k.p.a."), art. 4 pkt 22 lit. 1), art. 92a ust. 1 i 3 oraz ust. 7 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 2140; dalej: "u.t.d."), art. 71 ust. 1-2, art. 81 ust. 1-5, art. 82 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 110 ze zm., dalej: "p.r.d.") oraz lp. 9.1 załącznika nr 3 do u.t.d. Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu: podczas przeprowadzonej w dniu [...] lipca 2019 r. w M. kontroli drogowej autobusu marki Volkswagen o numerze rejestracyjnym [...], którym kierował B.B., wykonujący krajowy transport drogowy osób, w imieniu przedsiębiorców K.M. i E.K. wspólników spółki cywilnej prowadzących działalność gospodarczą pod firmą: [...] s.c. ustalono, że ww. autobus nie posiada aktualnego okresowego badania technicznego. Termin ważności poprzedniego badania technicznego tego pojazdu upłynął w dniu [...] grudnia 2018 r. Przebieg i ustalenia z przeprowadzonej kontroli zostały zawarte w protokole kontroli nr [...] z dnia [...] lipca 2019 r. Pismem z dnia [...] sierpnia 2019 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego jako organ I instancji zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego z urzędu. Odpowiadając na powyższe zawiadomienie strony w piśmie z dnia [...] sierpnia 2019 r. wyjaśniły, że przyczyną naruszenia stwierdzonego podczas kontroli był błędnie wpisany termin badania technicznego skontrolowanego autobusu. Postępowanie zakończyło się wydaniem przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego dwóch decyzji opatrzonych tą samą datą: [...] sierpnia 2019 r. i numerem: [...] nakładających na każdego ze wspólników karę pieniężną w wysokości 2.000 zł. W jednobrzmiących odwołaniach skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 8 i art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie niepełnej, nieobiektywnej i jednostronnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, bez uwzględnienia okoliczności świadczących na korzyść skarżących. Powołując się na art. 92c ust. 1 u.t.d. wskazali, że organ I instancji błędnie przyjął, iż niewłaściwie określony termin badania technicznego skontrolowanego autobusu nie stanowi niezależnej od przedsiębiorcy okoliczności. Zdaniem skarżących nie mieli podstaw kwestionować wpisu w dowodzie rejestracyjnym pojazdu określającego następny termin badania technicznego, skoro został on określony przez profesjonalistę. Organ odwoławczy nie podzielił powyższych zarzutów i opisaną na wstępie decyzją utrzymał decyzję organu I instancji opatrzoną datą i numerem jak wyżej, adresując tą decyzję do obu wspólników s.c. W skardze do Sądu E.K., K.M. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą [...] s.c. zarzucili: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 92c ust. 1 u.t.d. poprzez jego niezastosowanie na skutek błędnego uznania, iż oznaczenie przez podmiot dokonujący badania technicznego pojazdu, terminu kolejnego wymaganego badania technicznego, nie stanowi okoliczności wyłączającej odpowiedzialność osób prowadzących przedsiębiorstwo; 2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 8 i art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie niepełnej, nieobiektywnej i jednostronnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, bez uwzględnienia okoliczności świadczących na korzyść skarżących, poprzez pominięcie okoliczności dotyczących braku zawinienia i świadomości przewoźnika w powstałym naruszeniu. Na tych podstawach wnieśli o uchylenie decyzji GITD z dnia [...] listopada 2019 r., znak sprawy [...] oraz decyzji WITD z dnia [...] sierpnia 2019 r., znak sprawy: [...] i umorzenie postępowania w sprawie, oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Jednocześnie w myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Dokonując kontroli w wyżej zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja, jak również decyzje organu I instancji z dnia [...] sierpnia 2019 r. [...] naruszają prawo w sposób uzasadniający wyeliminowanie ich z obrotu prawnego. Jak wynika z akt sprawy w dniu [...] lipca 2019 r. została przeprowadzona kontrola autobusu marki VW model LTI. W toku kontroli stwierdzono, że pojazd nie posiadał aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego. Ustalono, że pojazd należał do [...] s.c. W konsekwencji decyzjami opatrzonymi tą samą datą: [...] sierpnia 2019 r. i numerem: [...] nałożono osobno na K.M. jako wspólnika s.c. i E.K. także wspólnika s.c. karę pieniężną w kwocie 2000 zł, w podstawie prawnej decyzji powołując między innymi art. 92a u.t.d. Na podstawie tego przepisu kary pieniężne mogą być nakładane za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli stosownie do liczby naruszeń, a nie do liczby osób wykonujących przewóz, z uwzględnieniem dodatkowo art. 92a ust. 2 u.t.d., wprowadzającego ograniczenia kwotowe kar pieniężnych nałożonych podczas jednej kontroli drogowej. Nie zmienia powyższego wykonywanie przewozu przez wspólników spółki cywilnej. Spółka cywilna, choć nie jest odrębnym podmiotem prawa, oznacza zobowiązanie się do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego ( art. 860 §1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny ), a więc do wspólnego działania, które należy traktować jako jedno działanie dwóch lub więcej wspólników, nie zaś, jako sumę ich działań indywidualnych. W konsekwencji przewóz wykonywany w ramach spółki cywilnej jest jednym przewozem podlegającym zachowaniu łącznie na rzecz wszystkich wspólników, a nie przewozem każdego z nich z osobna. To z kolei prowadzi do wniosku, że sprawa o ukaranie za naruszenie przepisów o transporcie drogowym podczas wykonywania transportu drogowego w ramach spółki cywilnej jest jedną sprawą administracyjną dotyczącą wspólnego naruszenia ( naruszeń) dokonanych podczas jednego wspólnego przewozu ( por. wyroki NSA: z dnia 8 grudnia 2011 r., sygn. akt II GSK 1134/11, z dnia 29 marca 2012 r., sygn. akt: II GSK 325/11, II GSK 1376/11, II GSK 1990/11, oraz z dnia 28 września 2012 r., sygn. akt II GSK 1291/11, i z dnia 11 stycznia 2013 r., sygn. akt II GSK 2052/11 wszystkie powołane w sprawie orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach dostępne na stronie internetowej orzeczenia nsa.gov.pl). Objęcie w niniejszej sprawie każdego ze wspólników odrębnym ukaraniem za naruszenie przepisów o transporcie drogowym, w ramach tego samego przewozu, doprowadziło do dwukrotnego ukarania za to samo naruszenie. Nie może zmieniać powyższego fakt, że organ II instancji wydał jedną decyzję adresując ją do E.K. i K.M. jako wspólników s.c. W obrocie prawnym nadal pozostały bowiem dwie decyzje organu I instancji, nakładające karę na każdego ze wspólników z osobna, co oznaczało niedopuszczalne nałożenie dwóch kar za ten sam czyn. W świetle powyższego stwierdzić należy, że wydanie przez organ I instancji dwóch odrębnych decyzji wymierzających kary pieniężne z osobna każdemu wspólnikowi za to samo naruszenie przepisów dotyczących przewozu wykonywanego w ramach przedsiębiorstwa spółki cywilnej, stanowiło naruszenie powyższych zasad i musiało zostać przez Sąd wyeliminowane. Ponadto Sąd nie zgadza się z ustaleniami organów dotyczącymi naruszenia przepisów o transporcie drogowym polegającym na wykonywaniu przewozu pojazdem nieposiadający aktualnego badania technicznego – tj. naruszenie a rat 92a ust 1,6,7 w zw. z zał. nr 3 lp. 9.1 zał. Nr 3 do u.t.d. Swoje ustalenia w tym zakresie organy oparły na danych z systemu CEPiK, z którego wynikało, że badanie techniczne pojazdu straciło ważność w dniu [...] grudnia 2018 r. Skarżący w toku postępowania, a następnie w odwołaniach podnosili, że opierając się na dacie kolejnego badania technicznego wpisanej przez diagnostę w dowodzie rejestracyjnym pojazdu, kierowca uznał, że samochód ma ważny przegląd techniczny do dnia [...] grudnia 2019 r., na dowód czego przedłożyli potwierdzoną za zgodność kserokopię dowodu rejestracyjnego pojazdu. Powołując się na błąd diagnosty, na który nie mieli wpływu, na podstawie art. 92 c ust. 1 u.t.d. domagali się umorzenia postępowania. Tymczasem organy obu instancji przytaczając treść przepisów w tym art 5 punkt 1b Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/45/UE z dnia 3 kwietnia 2014 r. w sprawie okresowych badań zdatności do ruchu drogowego pojazdów silnikowych i ich naczep oraz uchylająca dyrektywę 2009/40/WE a także art. 81 ust. 1 i 5 p.r.d. twierdziły, że badania techniczne przedmiotowego pojazdu wykonuje się corocznie. Jednocześnie podkreślały, że to na przedsiębiorcy ciąży obowiązek dokonania aktualnego okresowego badania technicznego pojazdu potwierdzającego jego zdatność do ruchu. Przedsiębiorca, ich zdaniem, powinien dochować maksimum staranności, w przeciwnym razie musi liczyć się z konsekwencjami prawnymi. Z § 4 ust. 4 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 26 czerwca 2012 r. w sprawie zakresu i sposobu przeprowadzania badań technicznych pojazdów oraz wzorów dokumentów stosowanych przy tych badaniach, wynika, że po zakończeniu przeprowadzania badania technicznego pojazdu uprawniony diagnosta niezwłocznie dokonuje wpisu o wyniku tego badania do rejestru badań technicznych pojazdów, wprowadza dane do centralnej ewidencji pojazdów z wyłączeniem przypadku, o którym mowa w art. 80bc p.r.d., a także dokonuje wpisu terminu następnego badania technicznego do dowodu rejestracyjnego pojazdu, o ile jest dostępny, oraz wydaje zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu Na podstawie art. 84 ust. 3 p.r.d. starosta cofa diagnoście uprawnienie do wykonywania badań technicznych, jeżeli w wyniku przeprowadzonej kontroli, o której mowa w art. 83b ust. 2 pkt 1, stwierdzono: 1) przeprowadzenie przez diagnostę badania technicznego niezgodnie z określonym zakresem i sposobem wykonania; 2) wydanie przez diagnostę zaświadczenia albo dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami. Zatem jak widać ustawodawca duże znaczenie przywiązuje do kwalifikacji i profesjonalizmu diagnosty uznając, iż w dużej mierze to od jego umiejętności i rzetelności zależy stan techniczny pojazdów znajdujących się w ruchu drogowym, a tym samym również istotny aspekt bezpieczeństwa ruchu drogowego odnoszony do stanu technicznego dopuszczonych do ruchu i uczestniczących w nim pojazdów i zgodności ze stanem faktycznym. Dlatego też diagności są podmiotami wyłącznie upoważnionymi do wykonywania badań technicznych pojazdów. ( patrz wyrok NSA z dnia 16 marca 2018 r., sygn. akt II GSK 1664/16). Swoim podpisem, pieczęcią diagnosta, wystawionym zaświadczeniem, poświadcza fakt wykonania badania, określa jego wynik, jak również podaje datę kolejnego badania. Obalenie domniemania autentyczności i wiarygodności dowodu z dokumentu urzędowego w postaci zaświadczenia wystawionego przez podmiot niepubliczny wykonujący zadania publiczne wymaga przeprowadzenia przez podmiot podważający to domniemanie wiarygodnego przeciwdowodu, a więc dowodu przeciwko treści tego rodzaju dokumentu urzędowego. Dowód przeciwny musi być więc wystarczająco wiarygodny i silny, aby domniemanie ustawowe z art. 76 § 1 k.p.a. zostało obalone. Organy w tym zakresie muszą zachować ostrożność, gdyż ustalenie, że skarżący wykonywał przewóz drogowy pojazdami nieposiadającymi aktualnych okresowych badań technicznych potwierdzających ich zdatność do ruchu drogowego wymaga bezspornego stwierdzenia, że uprawniony diagnosta poświadczył nieprawdę w zaświadczeniach o przeprowadzeniu badań technicznych oraz w dowodach rejestracyjnych. Wiarygodne ustalenia w tym zakresie będą dopiero mogły stać się podstawą do złożenia przez organy ponownego zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa z art. 271 § 1 k.k. ( patrz wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 10 marca 2020 r. sygn. akt II SA/Rz 22/20). W sytuacji gdy postępowanie dowodowe potwierdzi, że wpisane w dowodzie rejestracyjnym dane, w tym data kolejnego badania technicznego nie odpowiadają stanowi faktycznemu, organ powinien rozważyć zastosowanie postulowanego przez skarżących art. 92 c u.t.d. Zgodnie z tym przepisem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć,(...). Zgodnie z wcześniejszymi uwagami o zakresie odpowiedzialności diagnosty za prawidłowość danych znajdujących się w dowodzie rejestracyjnym, pozostawanie przez przewoźnika w błędnym przekonaniu co do prawidłowości zamieszczonych w nim wpisów należałoby uznać za usprawiedliwione. Mając to wszystko na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a.