II SA/Rz 664/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Ryszard Bryk Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka NSA Małgorzata Wolska /spr./ Protokolant Anna Zięba po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 10 listopada 2009 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2009 r., Nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego -skargę oddala- II SA/Rz 664/09 U z a s a d n i e n i e Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] maja 2009 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania J. R., utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. W. z dnia [...] marca 2009 r., nr [...] uchylającą z dniem 10 lutego 2009 r. decyzję tego organu z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...] w sprawie przyznania zasiłku stałego w miesięcznej wysokości 444 zł. Decyzję wydano na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 13 pkt 1 (powinno być: "art. 13 ust. 1") i art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.; dalej: u.p.s.). W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że J. R., jako osoba uprawniona do zasiłku stałego, od dnia 10 lutego 2009 r. odbywa karę pozbawienia wolności. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.p.s. osobie odbywającej karę pozbawienia wolności nie przysługuje prawo do świadczeń z pomocy społecznej. Tego rodzaju zmiana sytuacji osobistej uprawnia organ do uchylenia ostatecznej decyzji przyznającej pomoc, na podstawie art. 106 ust. 5 u.p.s. Z decyzją nie zgodził się J. R. składając na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. W skardze, uzupełnionej następnie pismem procesowym z dnia 14 września 2009 r., stwierdził, że zasiłek stały powinien mu przysługiwać także w okresie odbywania kary pozbawienia wolności, gdyż cierpi na osteoporozę. W Zakładzie Karnym w Rzeszowie, gdzie aktualnie przebywa, panują złe warunki w zakresie opieki zdrowotnej. Nie może liczyć na pomoc rodziny. Z tych względów uważa, że organy powinny umożliwić mu zachowanie zasiłku przynajmniej za okres do czerwca 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, powtarzając argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r., nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.; dalej: P.p.s.a.). sąd administracyjny rozpoznając skargę nie jest związany zarzutami skargi, jej podstawą prawną ani formułowanymi przez stronę wnioskami. Sąd rozpoznając skargę w granicach sprawy bada zgodność zaskarżonego aktu z obowiązującym porządkiem prawnym. Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Organy obu instancji we właściwym zakresie ustaliły stan faktyczny istotny dla sprawy oraz poprawnie wskazały i zrekonstruowały treść norm stanowiących podstawę prawną wydanych decyzji. W sprawie bezsporne jest, że decyzją z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. W. przyznał skarżącemu zasiłek stały w wysokości 444 złotych miesięcznie w okresie od 1 lipca 2007 roku do dnia 30 czerwca 2009 roku. Bezsporne jest również, że skarżący od dnia 10 lutego 2009 roku osadzony jest w Zakładzie Karnym w Z.. Termin zakończenia odbywania kary upływa w 2010 roku. Osoba osadzona w zakładzie karnym nie może uzyskać prawa do świadczeń z pomocy społecznej, natomiast jeżeli nabyła takie prawo wcześniej, powinna zostać go pozbawiona – art. 13 ust. 1 w zw. z art. 106 ust. 5 u.p.s. Przyjęte przez ustawodawcę rozwiązanie jest oczywistym następstwem istoty pomocy społecznej, która zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.s. jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Państwo wspomaga więc jedynie takie osoby, które z powodu różnych zdarzeń losowych, nie są w stanie własnymi działaniami zapewnić sobie warunków życiowych na poziomie, który nie godziłby w godność człowieka. Osadzony a limine nie spełnia wyżej podanych wymogów, albowiem pobyt w zakładzie karnym w związku z prawomocnym orzeczeniem kary pozbawienia wolności polega na przymusowym odizolowaniu skazanego od społeczeństwa, przy jednoczesnym zagwarantowaniu mu podstawowych praw, jako człowiekowi. Wyrazem wzmiankowanej zasady jest treści art. 4 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. 1997, nr 90, poz. 557 ze zm.; dalej k.k.w.), zgodnie z którą kary, środki karne, zabezpieczające i zapobiegawcze wykonuje się w sposób humanitarny, z poszanowaniem godności ludzkiej skazanego. Rozwijając ową zasadę w art. 102 k.k.w. wymieniono najważniejsze z praw osoby osadzonej w zakładzie karnym. Zgodnie z pkt. 1 powołanego przepisu osadzony ma prawo do odpowiedniego ze względu na zachowanie zdrowia wyżywienia, odzieży, warunków bytowych, pomieszczeń oraz świadczeń zdrowotnych i odpowiednich warunków higieny. Z przepisów regulujących wymogi, jakim powinien odpowiadać pobyt osoby skazanej w zakładzie karnym wynika zatem jednoznacznie, iż nie może ona znaleźć się w sytuacji, która w warunkach wolnościowych uprawniałaby ją do przyznania prawa do świadczeń z pomocy społecznej. Z tych też przyczyn, w art. 13 ust. 1 u.p.s., osoby przebywające w zakładach karnych, bez względu na rodzaj popełnionego przestępstwa, pozbawiono możliwości skorzystania z pomocy społecznej, uznając, iż z założenia nie mogą znajdować się w sytuacji wymagającej pomocy państwa. Pozbawienie prawa do świadczeń w oparciu o art. 13 ust. 1 u.p.s. ma charakter obligatoryjny. Oznacza to, że w razie zaistnienia okoliczności wskazanych w jego hipotezie organ związany jest jego dyspozycją, a więc musi orzec o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenie z pomocy społecznej – podobne stanowisko wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w uzasadnieniu wyroku z dnia 30 października 2007 r., sygn. II SA/Ol 930/07, publ. LexPolonica nr 1933417. Uwzględniając całość powyżej poczynionych uwag Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę J. R.