II SA/Rz 664/19

WyrokWSA w Rzeszowie2020-01-09

Skład orzekający: Magdalena Józefczyk, Stanisław Śliwa, Maciej Kobak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może wydać decyzję o nieustaleniu wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej, gdy zebrane dowody nie pozwalają na jednoznaczne ustalenie obszarów gospodarstw rolnych posiadanych przez potencjalnych uprawnionych?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ administracji publicznej ma prawo wydać decyzję o nieustaleniu wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej, jeśli zebrane dowody, w tym historyczne dokumenty i oświadczenia stron, nie pozwalają na jednoznaczne ustalenie obszarów gospodarstw rolnych posiadanych przez potencjalnych uprawnionych na dzień wejścia w życie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Brak możliwości ustalenia tych danych uniemożliwia wydanie prawidłowej decyzji określającej wykaz uprawnionych, obszary ich gospodarstw i udziały we wspólnocie.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Wojewody utrzymującej w mocy decyzję Starosty o nieustaleniu wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej. Organy administracji uznały, że zebrane dowody, w tym historyczny 'zeszyt z 1964 r.' i oświadczenia stron, nie pozwalają na jednoznaczne ustalenie obszarów gospodarstw rolnych posiadanych przez potencjalnych uprawnionych na dzień 5 lipca 1963 r., co jest warunkiem wydania prawidłowej decyzji. Skarżący kwestionowali ocenę dowodów i brak przeprowadzenia rozprawy administracyjnej.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie NSA Stanisław Śliwa /spr./ WSA Maciej Kobak Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi S. B. i K. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie nieustalenia wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej -skargę oddala- Decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie nieustalenia wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej, w podstawie prawnej powołując art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a." w zw. z art. 8m ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. z 2016 r., poz. 703), określanej następnie jako "u.z.w.g." Rozstrzygnięcia te zapadły w następującym stanie sprawy. Ostateczną decyzją z dnia [...] maja 2000 r. (nr [...]) Starosta [...] orzekł, że nieruchomość oznaczona jako działka ewid. nr 1472 o po w. 3,7500 ha, położona w W., gmina [...] stanowi wspólnotę gruntową. W związku z powyższym Starosta [...] wydał w dniu [...] maja 2001 r. decyzję (nr [...]) ustalającą wykaz uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej na działce nr ewi. 1472 w W. wraz z wykazem obszarów gospodarstw rolnych przez nich posiadanych i wielkości przysługujących im udziałów we wspólnocie. Rozstrzygnięcie to uchyliło SKO decyzją z dnia [...] września 2001 r. (nr [...]), a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia. W następstwie powyższego, decyzją z dnia [...] kwietnia 2002 r. (nr [...]) Starosta [...] ponownie ustalił wykaz osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej istniejącej na działce ewid. nr 1472 w W. wraz z wykazem obszarów gospodarstw przez nich posiadanych i wielkości przysługujących im udziałów we wspólnocie. SKO, decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. (nr [...]) po raz kolejny uchyliło rozstrzygnięcie organu I instancji, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia. W ponownym postępowaniu Starosta [....] ustalił, że Archiwum Państwowe w [...] Oddział w [...] w piśmie z dnia 29 sierpnia 2017 r. poinformowało, iż w zasobie oddziału w [...] nie przechowuje decyzji zatwierdzających projekt wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie położonej na terenie wsi W. Starosta podkreślił, że w aktach sprawy znajduje się kilka wykazów (projektów wykazów) osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej istniejącej na działce ewid. nr 1472 w W. Po ich analizie Starosta uznał jednak, że żaden z nich nie został sporządzony przy zastosowaniu zasad określających nabycie udziału we wspólnocie gruntowej, o których mowa w art. 28-29 u.z.w.g. W związku z brakiem innych dowodów, Starosta jako istotny dowód w sprawie, potwierdzający zarówno krąg uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej istniejącej na działce ewid. nr 1472 w W., jak i fakt korzystania przez te osoby ze wspólnoty gruntowej uznał "zeszyt z 1964 r.", w którym wymienione są osoby, które w tamtym okresie uczestniczyły w pobieraniu pożytków z nieruchomości stanowiącej wspólnotę gruntową. Organ I instancji ustalił także, iż na datę 05 lipca1963 r. tj. datę wejścia w życie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, operat ewidencji gruntów wsi Warzyce nie był założony. Pierwszy rejestr ewidencji gruntów wsi W. znajdujący się w zasobach archiwalnych Starostwa Powiatowego w [...] założony został w październiku 1969 r. Z akt operatu technicznego założenia ewidencji gruntów wsi W. wynika, iż protokoły ustalenia stanu władania wsi W. zostały spisane w I połowie 1968 r. Na 1969 rok datowane są także pierwsze akta zmian w ewidencji gruntów dla obrębu W., znajdujące się w zasobach archiwalnych Starostwa Powiatowego w [...]. Zdaniem organu, także w "oświadczeniach zainteresowanych stron" wykazano powierzchnię gospodarstw rolnych poszczególnych uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej istniejącej na działce ewid. nr 1472 o powierzchni 3,7510 ha położonej w miejscowości W., według stanu uwidocznionego w rejestrze ewidencji gruntów z 1969 r. Przypuszczalnie powierzchnia gospodarstw rolnych dopisana jest przy nazwiskach większości członków "serwitutu wsi W." uwidocznionych w "zeszycie z 1964 r.". Jak zauważył organ, dane te są dopisane jednak innym pismem, nie wiadomo więc kiedy i na podstawie jakich danych zostały dopisane. Ich wyrywkowa analiza wykazała natomiast, że są rozbieżne z danymi uwidocznionymi w rejestrze ewidencji gruntów wsi W. z października 1969 r. oraz z danymi z "oświadczeń zainteresowanych stron". Mając to na uwadze Starosta [....] stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie dysponuje dowodami, na podstawie których mógłby określić obszar gospodarstw rolnych posiadanych przez uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej istniejącej na działce ewid. nr 1472 położonej w miejscowości W. Jednoznaczne określenie powierzchni, posiadanych przez uprawnionych do udziału we wspólnocie, gospodarstw rolnych według stanu na dzień 05 lipca1963 r., a także konkretnych działek (parceli katastralnych) jest warunkiem wydania prawidłowej decyzji ustalającej w trybie art. 8a u.z.w.g. wykaz osób uprawnionych do udziału we wspólnocie wsi W., wykazu obszarów gospodarstw rolnych przez nich posiadanych i wielkość przysługujących im udziałów we wspólnocie. W związku z powyższym organ uznał, że zebrane w sprawie dowody nie dają podstaw do wydania decyzji określającej wykaz osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej istniejącej na działce ewid. nr 1472 o powierzchni 3,7510 ha położonej w miejscowości W., wykaz obszarów gospodarstw rolnych przez nich posiadanych i wielkość przysługujących im udziałów we wspólnocie. Odwołanie od decyzji Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. złożyli: K. S., S. B., R. D., M. M., M. S., J. S., J. T., J. T., H. K., M. D., J. C., R. F., M. F., J. B., Z. P., H. D., H. S., H. T., Z. P., H. D., Z. S. i S. Ś. Wymienieni zakwestionowali zdyskwalifikowanie przez organ dowodu w postaci "zeszytu z 1964 r.", który w ich ocenie dokumentuje stan faktyczny istniejący nie tylko w tej dacie, ale i dużo wcześniej. Pomiędzy datą jego założenia a wejściem w życie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych istnieje przedział zaledwie kilku miesięcy. Nietrafny jest także, zdaniem odwołujących się, wywód organu dotyczący analizy rejestru ewidencji gruntów wsi W., bowiem stan faktyczny osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej należało ustalić w oparciu o oświadczenia osób zainteresowanych udziałem w tej wspólnocie, wsparte składanymi przez nie aktami własności. W ocenie odwołujących się, zauważone przez Starostę rozbieżności mają naturalny charakter, bowiem dotyczą stanów faktycznych z różnych okresów czasu. Starosta winien był przeprowadzić rozprawę administracyjną z udziałem zainteresowanych. Wojewoda [...], po rozpoznaniu odwołania utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z [...] sierpnia 2018 r. Podkreślił, że istnieje kilka wykazów (projektów wykazów) osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej na działce nr 1472 w W. Żaden z nich nie został jednakże sporządzony przy zastosowaniu zasad określających nabycie udziału we wspólnocie gruntowej, o których mowa w art., 28 i art. 29 u.z.w.g. Analiza złożonych oświadczeń osób zainteresowanych oraz rejestru gruntów z 1969 r. prowadzi do wniosku, że dane co do powierzchni gospodarstw osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej są rozbieżne. Tym samym, brak jest jednoznacznych dowodów, w oparciu o które Starosta [...] mógłby określić obszar gospodarstw rolnych posiadanych przez osoby uprawnione do udziału we wspólnocie gruntowej na dzień 5 lipca 1963 r. i nie ma podstaw do wydania decyzji określającej wykaz osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej. Kolegium zwróciło uwagę, że po 50 latach od dnia wejścia w życie u.z.w.g. ustalenie wiarygodnego, aktualnego projektu wykazu uprawnionych, mając na względzie problematykę dziedziczenia, sprzedaży czy innych sposobów przeniesienia własności gospodarstw rolnych, jest w zasadzie niemożliwe, a z pewnością bardzo trudne. Już sam bowiem aspekt związany z możliwością dziedziczenia udziału we wspólnocie nie jest oczywisty. K. S., S. B., R. D., M. M., M. S., J. T. oraz R. F. złożyli wspólną skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. Podnieśli, że Starosta [...] uchylił się od działań zmierzających do ustalenia listy udziałowców wspólnoty, a organ odwoławczy niezasadnie zaakceptował to zaniedbanie. Następnie podnieśli argumenty przedstawione już w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, odwołując się do motywów przedstawionych w uzasadnieniu zakwestionowanej decyzji. Postanowieniem z dnia 3 października 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę R. D., M. M., M. S., J. T. oraz R. F. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), zwanej dalej "P.p.s.a.", jednym z przedmiotów kontroli sądowej może być decyzja administracyjna. Akt ten, jak też poprzedzające go postępowanie administracyjne badane jest w aspekcie zgodności z prawem, o czym stanowi art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167). Nie każde jednak uchybienie przepisom prawa może stanowić podstawę wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, a tylko to wskazane w art. 145 § 1 P.p.s.a. W przypadku więc stwierdzenia zaistnienia przyczyn określonych w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność kwestionowanej decyzji w całości lub w części (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Natomiast w razie ustalenia, że doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy sąd uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie była decyzja Wojewody [...] utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...]. Tym ostatnim aktem organ I instancji orzekł o nieustaleniu wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej istniejącej na działce nr ewid. 1472 o pow. 3,7510 ha w miejscowości W., gmina [...]. Rozstrzygnięcia te wydano w oparciu o regulacje ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Wskazują one, jakie nieruchomości wchodzą w skład takiej wspólnoty, kto jest uprawniony do udziału w niej i kto rozstrzyga w tym przedmiocie. W niniejszej sprawie, ostateczną decyzją z dnia [...] maja 2000r., Starosta [...] orzekł, że wymieniona wyżej nieruchomość stanowi wspólnotę gruntową, a zatem kwestia ta nie stanowiła już przedmiotu oceny Sądu. Organ I instancji procedował natomiast w kierunku wydania decyzji, o której mowa w art. 8a ust. 5 wskazanej ustawy. Zgodnie z tym przepisem, starosta wydaje decyzję o ustaleniu wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oraz wykazu obszarów gospodarstw rolnych przez nich posiadanych i wielkości przysługujących im udziałów we wspólnocie. Następuje to, w świetle art. 8a ust. 1 u.z.w.g., na wniosek złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2016 r. przez uprawnionego do udziału we wspólnocie gruntowej, o którym mowa w art. 6 ust. 1 lub 2, albo przez jego następcę prawnego. Takim uprawnionym, w myśl powołanego art. 6 ust. 1 u.z.w.g. są osoby fizyczne lub prawne posiadające gospodarstwa rolne, jeżeli w ciągu ostatniego roku przed dniem wejścia w życie ustawy faktycznie korzystały z tej wspólnoty. Z kolei, jeśli wspólnotą gruntową są lasy, grunty leśne albo nieużytki przeznaczone do zalesienia, uprawnionymi do udziału w takiej wspólnocie są osoby fizyczne mające miejsce zamieszkania lub osoby prawne mające siedzibę na terenie miejscowości, w której znajdują się grunty stanowiące wspólnotę, lub osoby mające miejsce zamieszkania na terenie innej miejscowości, a prowadzące gospodarstwo rolne, chyba że w okresie 5 lat przed dniem wejścia w życie ustawy osoby te faktycznie ze wspólnoty nie korzystały (art. 6 ust. 2 u.z.w.g.). Podstawę prawną decyzji Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. stanowił art. 8a ust. 7 u.z.w.g., wedle którego, w przypadku, gdy nie jest możliwe ustalenie uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej, o których mowa w art. 6 ust. 1 lub 2, starosta wydaje decyzję o nieustaleniu wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie na podstawie art. 6 ust. 1 lub 2. Unormowanie to związane jest niewątpliwie z faktem, że ustawodawca dopuścił do udziału we wspólnocie gruntowej podmioty posiadające gospodarstwa rolne pod warunkiem, że w ciągu roku przed dniem wejścia w życie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych faktycznie korzystały ze wspólnoty. To korzystanie musiało więc dotyczyć okresu od 4 lipca 1962r. do 4 lipca 1963 r., a zatem ponad pięćdziesiąt lat wstecz. Okoliczność ta siłą rzeczy powoduje liczne trudności w poczynieniu koniecznych w tym zakresie ustaleń. Tymczasem rolą organu prowadzącego postępowanie administracyjne, także na gruncie regulacji u.z.w.g., jest dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy, do czego obliguje art. 7 K.p.a. Dlatego też prawodawca - uwzględniając specyfikę spraw odnoszących się do wspólnot gruntowych związaną z upływem znacznego okresu czasu od okresu, o którym mowa w powołanym wyżej art. 6 ust. 1 u.z.w.g. - zdecydował, że jeśli rzetelne ustalenie uprawnionych do udziału w danej wspólnocie okaże się niemożliwe, wówczas starosta zobligowany będzie do wydania decyzji takiej jak w sprawie kontrolowanej. Wydając rozstrzygnięcie o nieustaleniu wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej na działce nr 1472 w W. Starosta [...] wbrew twierdzeniu skarżących o dyskwalifikacji dowodu w postaci "zeszytu z 1964 r." oparł się na nim, a to z braku istnienia innych dostatecznych dowodów w tym zakresie, na co uwagę zwróciło wcześniej SKO w kasacyjnej decyzji z dnia [...] stycznia 2007 r. Z informacji Archiwum Państwowego w [...] Oddziału w [...] (pismo z 29 sierpnia 2017 r.) wynikało, że w zasobie Oddziału w [...] nie znajdują się decyzje zatwierdzające projekt wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie położonej w W. Starosta podkreślił, że wprawdzie w aktach sprawy znajduje się kilka projektów wykazów, jednakże żaden z nich nie został sporządzony z zachowaniem zasad określających nabycie udziału we wspólnocie, o których mowa w art. 28 i art. 29 u.z.w.g. W świetle pierwszego z powołanych przepisów, w razie zbycia wszystkich gruntów gospodarstwa rolnego przez uprawnionego do udziału we wspólnocie gruntowej udział w tej wspólnocie przechodzi na nabywcę tego gospodarstwa (art. 28 ust. 1). Z kolei, w razie zbycia części gruntów określonych w ust. 1, udział we wspólnocie gruntowej zachowuje dotychczasowy właściciel, chyba że na podstawie umowy odstąpi swe uprawnienia nabywcy. Jeżeli jednak zbywca pozostawia sobie obszar użytków rolnych nie większy niż 0,1 ha, udział we wspólnocie gruntowej przechodzi na nabywcę (art. 28 ust. 2). Wedle natomiast art. 29 u.z.w.g., jeżeli gospodarstwo rolne, z którego posiadaniem był związany udział we wspólnocie gruntowej, zostało podzielone na części w drodze działu spadku lub wyjścia ze współwłasności, udział we wspólnocie ulega podziałowi proporcjonalnie do obszaru tych części. Zasadniczo, obszary gospodarstw rolnych osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej określać winno się według danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków. Stanowi o tym wyraźnie art. 8a ust. 6 u.z.w.g. Jednakże w dacie wejścia w życie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych tj. 5 lipca 1963 r. operat ewidencji gruntów wsi W. nie był jeszcze założony. Pierwszy rejestr ewidencji gruntów wsi W., który znajduje się w zasobach archiwalnych Starostwa Powiatowego w [...], założony został dopiero w październiku 1969 r. Operat techniczny założenia ewidencji gruntów wsi W. wskazuje, że protokoły ustalenia stanu władania tej wsi spisane zostały w I połowie 1968 r. Pierwsze akta zmian w tej ewidencji, znajdujące się w zasobach archiwalnych Starostwa Powiatowego w [...], datowane są dopiero na 1969 r. Jak można przypuszczać, w powołanym wyżej "zeszycie z 1964 r." przy nazwiskach większości członków "serwitutu wsi W." dopisana jest powierzchnia należących do nich gospodarstw rolnych. Jak jednak zasadnie zwróciły uwagę rozpoznające sprawę organy, informacje te dopisane są innym pismem. Nie wiadomo zatem, kiedy i w oparciu o jakie dane zostały tam naniesione. Poza tym, przeprowadzona przez Starostę tylko wyrywkowa ich analiza wykazała rozbieżność z danymi widniejącymi w rejestrze ewidencji gruntów wsi W. z października 1969 r. oraz z danymi wynikającymi z "oświadczeń zainteresowanych stron". Pomimo więc uznania, że przedmiotowy "zeszyt" wskazuje osoby uczestniczące w okresie którego on dotyczy w pobieraniu pożytków z nieruchomości stanowiącej wspólnotę gruntową, to nie można na jego podstawie – jak słusznie przyjęły organy – określić obszaru gospodarstw rolnych posiadanych przez podmioty uprawnione do udziału we wspólnocie. Brak jest natomiast innych wiarygodnych dowodów w tym zakresie, w tym nie zostały one przedłożone przez zainteresowanych w związku z zawiadomieniem ich o tym, że toczy się postępowanie w trybie art. 8a u.z.w.g. czy w związku z zawiadomieniem o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Tymczasem, decyzja, o której mowa w art. 8a ust. 5 u.z.w.g. określa nie tylko wykaz podmiotów uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej, ale także – co wprost wynika z brzmienia tego przepisu – winna zawierać wykaz obszarów gospodarstw rolnych posiadanych przez tych uprawnionych oraz wielkość przysługujących im udziałów. Te ostatnie, w świetle art. 9 ust. 1 u.z.w.g., oznacza się w idealnych (ułamkowych) częściach. Szczegółowy sposób ustalenia tych udziałów wskazują ustępy 2 i 3 powołanego art. 9 u.z.w.g. Brak zatem możliwości jednoznacznego określenia wielkości obszarów przedmiotowych gospodarstw rolnych, a w konsekwencji również udziałów we wspólnocie stanowi przeszkodę w wydaniu decyzji z art. 8a ust. 5 u.z.w.g. Akt ten nie powinien bowiem wskazywać domniemanego stanu faktycznego, a taki, który jest możliwy do odtworzenia w oparciu o wystarczające w tym przedmiocie dowody. Stwierdzenie to jest jak najbardziej uzasadnione jeśli weźmie się pod uwagę brzmienie art. 6a ust. 1 pkt 1 u.z.w.g. Przepis ten został dodany do przedmiotowego aktu na mocy art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. poz. 1276). Przewiduje on, że jeśli nie jest możliwe ustalenie uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej, o których mowa w art. 6 ust. 1 lub 2, uprawnionymi do udziału w tej wspólnocie są osoby fizyczne lub prawne, które posiadają gospodarstwa rolne i nieprzerwanie przez okres od dnia 1 stycznia 2006 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. faktycznie korzystały ze wspólnoty gruntowej. Należy w tym miejscu wskazać na art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej, zgodnie z którym, postępowania wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. 1 stycznia 2016 r.) prowadzi się na podstawie przepisów dotychczasowych nie dłużej jednak niż do dnia 31 marca 2016 r. Z kolei (wedle art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej), po dniu 31 marca 2016 r. postępowania, o których mowa w ust. 1, prowadzi się na podstawie przepisów ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że nie składa się wniosku, o którym mowa w art. 8a ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Nowe unormowanie, jako że dotyczy stosunkowo nieodległego okresu czasu, daje właściwemu organowi większe możliwości jeśli chodzi o konieczne w sprawie ustalenia. W skardze zarzucono, że Starosta uchylił się od zastosowania tego rozwiązania, jednak zarzut ten należy ocenić jako chybiony, na co zresztą zwracał już uwagę Wojewoda w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Mianowicie, skorzystanie z możliwości, jaką daje art. 6a u.z.w.g. staje się aktualne dopiero po wyczerpaniu trybu ustalenia wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej, o którym mowa w art. 8a u.z.w.g., co jednoznacznie wynika z brzmienia tego pierwszego przepisu. Na wskazaną kolejność procedowania wskazuje także treść art. 8c ust. 1 u.z.w.g., wedle którego, w przypadku gdy decyzja, o której mowa w art. 8a ust. 7 (tj. o nieustaleniu wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej), stała się ostateczna, ustalenie, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową oraz ustalenie wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oraz wykazu obszarów gospodarstw rolnych przez nich posiadanych i wielkości przysługujących im udziałów we wspólnocie gruntowej następuje na wniosek uprawnionego do udziału we wspólnocie gruntowej, o którym mowa w art. 6a. Przy czym, według art. 8c ust. 2 u.z.w.g., starosta w terminie 7 dni od dnia, w którym decyzja, o której mowa w art. 8a ust. 7, stała się ostateczna, podaje do publicznej wiadomości informację o terminie składania wniosków przez osoby uprawnione do udziału we wspólnocie gruntowej, o których mowa w art. 6a. W sytuacji więc, gdy nie ustalono uprawnionych do udziału we wspólnocie osoby, które były stronami postępowania prowadzonego w oparciu o art. 8a u.z.w.g. mogą złożyć wnioski o wszczęcie postępowania w tym drugim trybie tj. z art. 8c u.z.w.g. Skoro więc nie było możliwe zebranie dowodów, które pozwoliłyby na poczynienie jednoznacznych ustaleń, o których mowa w art. 8a ust. 5 u.z.w.g. to Starosta [...] nie mógł wydać przewidzianej w tym przepisie decyzji o ustaleniu wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oraz wykazu obszarów gospodarstw rolnych przez nich posiadanych i wielkości przysługujących im udziałów we wspólnocie. Decyzja taka nie dotyczyłaby bowiem niewątpliwego stanu faktycznego z okresu roku przed dniem wejścia w życie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, a stanu tylko domniemanego. Na wydanie tego rodzaju aktu nie zezwalają zaś regulacje K.p.a., zobowiązujące organ – co już wyżej zaznaczono – do rzetelnego ustalenia istotnych w sprawie faktów. Z wyłożonych wyżej względów oddalono skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło