II SA/Rz 668/15

z dnia 14 lipca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący - Sędzia WSA Ewa Partyka po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2015 r. w Rzeszowie wniosku W. W. i E. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi W. W. i E. W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki rozbudowanej części budynku mieszkalnego jednorodzinnego - p o s t a n a w i a - I. zwolnić skarżących od wpisu od skargi ponad kwotę 250 zł /słownie: dwieście pięćdziesiąt złotych/, II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł W. W. i E. W. wystąpili z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika. Postanowieniem z dnia 22 czerwca 2015 r. referendarz sądowy odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Z zachowaniem ustawowego terminu wnioskodawcy wnieśli sprzeciw. Z przedstawionych przez strony informacji wynika, że utrzymują się z emerytur w kwotach 1275,85 zł i 1489,38 zł netto. Mieszkają w domu o pow. 55 m2, są również właścicielami działki rolnej o pow. 46 arów i samochodu Daewoo Tico z 1998 r. Po stronie wydatków podali: 100 zł – prąd, 65 zł – gaz, 60 zł - woda i kanalizacja, 100 zł - telefon, 100 zł – odzież, 400 zł – lekarstwa, 500 - 600 zł – wyżywienie, a ponadto 3800 zł/rok – opał, 85 zł/rok – ubezpieczenie domu, 273zł/rok – podatki, 190 zł/rok – ubezpieczenie samochodu. E. W. oświadczył też, że pozostała mu jeszcze do spłaty kwota pożyczki w wysokości 2000 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) dalej: "Ppsa", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skarżący ubiegają się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, choć w treści formularza domagali się zwolnienia od wpisu od skargi. Z uwagi jednak na treść pola 4 formularza PPF Sąd uznał, że wniosek należało rozpoznać w pełnym zakresie. W myśl art. 246 § 1 Ppsa, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ocena okoliczności przedstawionych na uzasadnienie żądania przez pryzmat przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 1 Ppsa wykazała, że skarżący ich nie spełniają. Dysponują stałym źródłem dochodu wynoszącym miesięcznie około 2765 zł, a nie uprawdopodobnili, że nie są w stanie z niego wygospodarować jakichkolwiek środków na pokrycie chociażby części kosztów zainicjowanego przez siebie postępowania sądowego, do czego są zobowiązani z mocy art. 199 Ppsa. Niemniej, Sąd ocenił, czy skarżący spełniają kryteria przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym uznając, że żądanie to mieści się we wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Analiza przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa wykazała, że wniosek w tym zakresie mógł zostać uwzględniony. W myśl art. 245 § 3 Ppsa, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Wobec tego Sąd uznał, że zasadne jest zwolnienie skarżących od wpisu od skargi ponad kwotę 250 zł, którą winni uiścić w razie uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia. Pamiętać bowiem należy, że prawo pomocy powinno służyć osobom bez dochodu lub o niskich dochodach, które przy wykorzystaniu wszystkich swoich możliwości i środków rzeczywiście nie są w stanie wygospodarować wolnych środków kosztem podstawowego utrzymania. Tymczasem skarżący nawet po pokryciu zadeklarowanych wydatków na codzienne utrzymanie dysponują nadal wolnymi środkami w kwocie około 900 zł miesięcznie, z których – mając świadomość trwania rzeczonego postępowania dotyczącego legalizacji popełnionej samowoli budowlanej od dłuższego już czasu – winni czynić stosowne oszczędności dla pokrycia chociaż części kosztów z nim związanych, czy to w postaci opłat sądowych czy wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Czynienie takich oszczędności nie powinno się odbić uszczerbkiem na ich podstawowym utrzymaniu, a na względzie należy mieć również to, że obowiązku partycypowania w kosztach postępowania sądowego nie można traktować jako zobowiązań mniejszej wagi wobec zobowiązań prywatnoprawnych, jak np. wskazanej przez strony pożyczki, której faktu zaciągnięcia oraz spłaty nie wykazano jakimkolwiek dokumentem. Zakres przyznanego skarżącym prawa pomocy wyłącza możliwość jednoczesnego ustanowienia dla nich w ramach instytucji prawa pomocy pełnomocnika. Podkreślić przy tym wypada, że w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym nie obowiązuje bowiem przymus reprezentacji stron przez zawodowego pełnomocnika. Ponadto, w myśl art. 134 § 1 Ppsa, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd z urzędu bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego poddanego jego kontroli, bez względu na aktywność samej strony, co dodatkowo przemawia za uznaniem, że udział zawodowego pełnomocnika nie jest w postępowaniu pierwszoinstancyjnym konieczny. Przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym pozwoli natomiast nadać sprawie dalszy bieg. Z podanych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 Ppsa, orzeczono jak w sentencji postanowienia.