II SA/Rz 668/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2015 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku W. W. i E. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi oraz ustanowienia adwokata w sprawie z ich skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki rozbudowanej części budynku mieszkalnego jednorodzinnego - postanawia - odmówić przyznania wnioskodawcom prawa pomocy. W. W. i E. W. wezwani zostali do uiszczenia solidarnie kwoty 500 zł tytułem wpisu od ich skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą im rozbiórkę rozbudowanej części budynku mieszkalnego jednorodzinnego. W odpowiedzi na powyższe wymienieni złożyli wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Podnieśli w nim, że obydwoje są emerytami i nie stać ich na uiszczenie wpisu od skargi. Zapłata powyższej kwoty spowodowałaby uszczerbek w ich utrzymaniu, bowiem uzyskiwane dochody są niskie, a wydatki wysokie. Podnieśli, że ich majątek stanowią: dom o powierzchni 55 m.kw., pastwisko o pow. 46 arów oraz samochód osobowy z 1998 r. Jako swoje comiesięczne wydatki wnioskodawcy wskazali następujące kwoty: 100 zł – prąd, 65 zł – gaz, 60 zł - woda i kanalizacja, 7,083 zł – ubezpieczenie domu, 100 zł - telefon, 316,66 zł – opał, 15,83 zł – ubezpieczenie samochodu, 100 zł – odzież, 400 zł – lekarstwa, 500-600 zł – wyżywienie. Wnioskodawcy zwrócili uwagę, że ze względu na wysokie koszty utrzymania E. W. zaciągnął pożyczkę, a aktualny dług z tego tytułu wynosi ok. 2000 zł. Zarówno we wniosku złożonym na urzędowym formularzu, jak i w dołączonym do niego piśmie W. W. i E. W. sprecyzowali, że w zakresie kosztów sądowych domagają się zwolnienia od obowiązku uiszczenia wpisu od ich skargi. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", strony mają obowiązek ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Regulacjami szczególnymi, o których mowa w powołanym przepisie są te dotyczące instytucji prawa pomocy. Służy ona wsparciu osób, które bez takiej pomocy nie byłyby w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Najszerszy wymiar prawa pomocy obejmuje zarówno zwolnienie od kosztów sądowych, jak i ustanowienie adwokata - art. 245 § 2 P.p.s.a. Natomiast częściowe prawo pomocy to zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata – art. 245 § 3 P.p.s.a. Z uwagi na wyjątkowy charakter przedmiotowej instytucji ustawodawca nałożył na wnioskujących o dofinansowanie przez Państwo ich udziału w danym postępowaniu obowiązek wykazania określonych w art. 246 § 1 P.p.s.a. okoliczności. I tak ubiegający się o prawo pomocy w całkowitym zakresie winien wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a). Z kolei domagając się wsparcia w częściowym zakresie wnioskodawca powinien wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Z przedstawionych przez W. W. i E. W. okoliczności nie wynika, że poza zakresem możliwości płatniczych skarżących pozostaje pokrycie łączących się z postępowaniem kosztów. Obecna wysokość kosztów sądowych to 500 zł odpowiadająca wysokości wpisu od skargi. Kolejne ewentualne i najbardziej prawdopodobne koszty sądowe będą już niższe (100 zł – tytułem opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku wraz z jego uzasadnieniem w sytuacji oddalenia skargi oraz 250 zł – wpis od skargi kasacyjnej). Do powyższego należałoby jeszcze doliczyć wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika, którego wysokość zależy od umowy stron. Z obliczeń dokonanych na podstawie podanych przez skarżących informacji wynika, że miesięcznie wydają oni ok. 1790 zł. Tymczasem, ich dochody z tytułu pobieranych emerytur to łącznie 2765,23 zł. Różnica pomiędzy powyższymi pozycjami domowego budżetu wynosi ok. 975 zł. Jest ona wystarczająca do pokrycia wskazanych wydatków związanych z udziałem stron w niniejszym postępowaniu. Ponadto, należy także mieć na uwadze, że przy podejmowaniu decyzji w przedmiocie prawa pomocy istotne znaczenie mają tzw. wydatki konieczne tj. te przesądzające o bycie człowieka, jak dotyczące zapewnienia mieszkania, wyżywienia, czy leczenia. Z kolei wydatki na utrzymanie samochodu czy telefon (ten ostatni w miesięcznej wysokości 100 zł) nie zaliczają się z pewnością do powyższej grupy. Także zobowiązania strony o cywilnoprawnym charakterze zasadniczo nie mogą mieć pierwszeństwa w spłacie przed zobowiązaniami publicznoprawnymi (do tych ostatnich należą koszty postępowania sądowego). Wbrew twierdzeniom wnioskodawców, brak podstaw do przyjęcia, że bez pomocy osób trzecich nie byliby się w stanie utrzymać. Przeczą temu bowiem podane przez nich informacje dotyczące wysokości uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków. Nie można więc przyjąć, że pożyczka, o której mowa we wniosku została zaciągnięta na zaspokojenie podstawowych potrzeb stron. Oznacza to zatem, że spłata jej rat nie ma znamion wydatku koniecznego w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.. Mając więc na uwadze, że wnioskodawcy, w świetle przedstawionych przez nich danych, są w stanie nie tylko zapewnić sobie utrzymanie, ale też ponieść wydatek na koszty postępowania ich skargą zainicjowanego, odmówiono przyznania im prawa pomocy. Instytucja ta, jak już zaznaczono, przeznaczona jest dla osób ubogich, które własnym staraniem nie są w stanie wygospodarować środków niezbędnych do zapewnienia sobie prawa do sądu. W. W. i E. w. do kręgu takich osób nie należą. Podstawę niniejszego rozstrzygnięcia stanowią: art. 258 § 1, § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2, § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.