II SA/Rz 669/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 30 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. G. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2009 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego dot. wykonania przyłącza gazowego postanawia I. Zwolnić skarżącego od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w 2/5 części, tj. w kwocie 200 zł., II. W pozostałym zakresie odmówić zwolnienia od kosztów sądowych. M. G. wezwany do uiszczenia wpisu w kwocie 500 zł. od wniesionej przez siebie skargi, wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym na urzędowym formularzu PPF zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych (w uzasadnieniu wniosku wskazał na okoliczności mające świadczyć jego zdaniem o zasadności wniesionej skargi). Z zawartego we wniosku oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną, utrzymując się z pobieranej przez nią emerytury w wysokości 1544 zł. (z przesłanego następnie wraz z dodatkowym oświadczeniem wyciągu z rachunku bankowego wynika, że jest to kwota netto). Posiadany przez nich majątek obejmuje dom o pow. 98,9 m² oraz zabudowaną działkę o pow. 0,58 ha. Ze złożonego w wyniku wezwania dodatkowego oświadczenia skarżącego wynika, że: - średnie miesięczne wydatki ponoszone przez niego i żonę to: zakup żywności – 800 zł., wody spożywczej – 60 zł., leków – 250 zł., utrzymanie domu (podatek od nieruchomości, energia elektrycz., gaz, kanalizacja, telefon, wywóz odpadów, internet, ubezpieczenie domu, kontynuacja ubezpieczenia pracowniczego) – 446 zł., utrzymanie samochodu niezbędnego ze względu na stan zdrowia do przemieszczania się – 300 zł., remonty i konserwacje domu – 250 zł., zakup odzieży i obuwia – 200 zł., zakup opału w okresie wrzesień –kwiecień – 500 zł., - ubiega się on ponownie o przyznanie dotychczas pobieranej renty (zał. kserokopia wniosku z dnia 30 września 2009 r.); ostatnie świadczenie w wysokości 1203 zł. pobrał w m-cu wrześniu 2009 r., co odzwierciedla wyciąg z rachunku bankowego, - zabudowa na wykazanej działce o pow. 0,58 ha obejmuje oprócz domu budynek gospodarczy w stanie surowym, - posiada on samochód osobowy Fiat Uno (rok prod. 1999). Przedłożone wyciągi z rachunków bankowych skarżącego i jego żony odpowiednio na dzień 10 i 12 października 2009 r. wykazują salda dodatnie w wysokości 2318 i 1192 zł. Rozpatrując złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych (zarówno całości jak i w części) wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, które zgodnie z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - określanej dalej jako P.p.s.a., obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (opłaty sądowe: wpis i opłata kancelaryjna oraz zwrot wydatków składają się na koszty sądowe). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać – zgodnie z § 4 tego artykułu - na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Warunkiem przyznania prawa pomocy osobie fizycznej w w/w zakresie jest wykazanie przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Mając na uwadze całokształt sytuacji materialno – bytowej M. G. należy stwierdzić, iż co do zasady nie kwalifikuje się on do udzielenia mu prawa pomocy. Wynika to z wyjątkowego charakteru tego prawa, którego przyznanie ograniczone jest do sytuacji szczególnych, w których osoba zobowiązana z przyczyn od siebie niezależnych nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie; obowiązek ten ma charakter ustawowy (art. 199 P.p.s.a.) i dotyczy każdej osoby posiadającej jakiekolwiek środki majątkowe i dochody (postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., sygn. akt OZ 862/04). Do takich osób niewątpliwie należy skarżący wraz z żoną, mając w pełni zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, nie mając innych osób na swoim utrzymaniu, uzyskując stałe dochody z pobieranych świadczeń emerytalno – rentowych (w stosunku do skarżącego aktualnie prawo do renty wygasło i nie zapadła jeszcze decyzja o jego ponownym przyznaniu lub odmowie) czy też posiadając samochód. Analiza wymienionych przez wnioskodawcę wydatków ponoszonych przez niego i żonę prowadzi do wniosku, że są one odnoszone do sytuacji, gdy dochody osiągają oni obydwoje; przy sumie dotychczasowych świadczeń ok. 2750 zł. średnia miesięczna wysokość tych wydatków oscyluje w granicach 2300 – 2800 zł. (różnica wynika z sezonowej konieczności zakupu opału). Świadczy to o zbilansowanej pod tym względem gospodarce finansowej w ich domowym budżecie. Jak to już wyżej wskazano, przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych uzależnione jest od wykazania, że w związku z ich poniesieniem osoba wnioskująca i/lub jej rodzina doznaliby uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Przez taki uszczerbek należy rozumieć zagrożenie dla zaspokojenia wyłącznie podstawowych potrzeb życiowych w zakresie żywności, leczenia czy niezbędnego utrzymania domu (opłaty). Wszystkie inne wydatki osoba zobowiązana powinna ograniczyć do niezbędnego minimum lub całkowicie z nich zrezygnować, czyniąc wymagane oszczędności na pokrycie kosztów postępowania (zaspokojenia wszystkich normalnie ponoszonych wydatków nie można przedkładać nad obowiązek ponoszenia kosztów postępowania). W przypadku skarżącego miana wydatków niezbędnych dla koniecznego utrzymania nie spełniają te, które związane są z opłatami za internet, kontynuacją ubezpieczenia pracowniczego, remontami i konserwacją domu. Tymi zaś wśród których można się doszukiwać możliwości poczynienia pewnych oszczędności są zakup wody spożywczej (skarżący nie wykazał, aby taka konieczność była podyktowana względami sanitarnymi lub zdrowotnymi), opłaty za telefon, utrzymanie samochodu oraz zakup odzieży i obuwia. Niezależnie od sytuacji materialno – bytowej o tym, że skarżący wraz z żoną w normalnych okolicznościach (tj. w sytuacji osiągania dochodu przez nich obydwoje) są w stanie poczynić pewne oszczędności świadczą również przedłożone przez nich wyciągi z rachunków bankowych czy zawarta w dodatkowym oświadczeniu wzmianka o przeprowadzonym remoncie łazienki. W tym stanie rzeczy okoliczności te niewątpliwie przemawiałyby za odmową uwzględnienia wniosku skarżącego. Okolicznością, która musi jednak zostać wzięta pod uwagę jest fakt wygaśnięcia z dniem 30 września 2009 r. uprawnień rentowych M. G. W tej sytuacji pozostająca aktualnie do ich dyspozycji wyłącznie emerytura jego żony nie może być uznana za wystarczającą do zabezpieczenia wszystkich niezbędnych wydatków związanych z ich utrzymaniem i równoczesnego opłacenia całości związanych ze sprawą kosztów sądowych (w tym przede wszystkim opłacenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł.). Wobec powyższego uznano, że M. G. spełnia warunek do udzielenia mu częściowego wsparcia w zakresie związanych ze skargą kosztów sądowych, a to zwolnienia z 2/5 wpisu od skargi, którego opłacenie jest niezbędnym warunkiem jej merytorycznego rozpoznania przez Sąd. Oznacza to, że z tego tytułu będzie miał on obowiązek opłacić tylko kwotę 300 zł., co z uwagi na wysokość emerytury jego żony, posiadane jeszcze na kontach bankowych środki finansowe i wykazane możliwości poczynienia oszczędności nie będzie przekraczało jego zdolności płatniczych i nie spowoduje uszczerbku w ich koniecznym utrzymaniu. W kontekście informacji o złożeniu przez skarżącego wniosku o ponowne ustalenie prawa do renty, mając na uwadze znaczne prawdopodobieństwo jej przyznania oraz niepewność co do wystąpienia pozostałych kosztów sądowych w przyszłości stwierdzono, że orzekanie w przedmiocie ewentualnego zwolnienia skarżącego od nich jest przedwczesne. W przypadku gdyby jego sytuacja finansowa i możliwości płatnicze nie zmieniły się w stosunku do aktualnych w chwili złożenia obecnego wniosku (nie została mu przyznana renta), nie pozbawia go to prawa do wystąpienia z ponownym wnioskiem o prawo pomocy w przyszłości. Ubocznie należy zwrócić uwagę skarżącego, że w przypadku uwzględnienia przez Sąd wniesionej skargi będzie mu przysługiwał od organu który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw (art. 200 P.p.s.a.). W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.