II SA/Rz 67/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący – Sędzia WSA Joanna Zdrzałka po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2015 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku E. H. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jej skargi na postanowienie Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej [...] z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium - p o s t a n a w i a - I. zwolnić skarżącą od opłat sądowych w całości, II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W skardze na opisane w sentencji pismo Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej [...] E. H. zawarła wniosek, uzupełniony w dniu 30 stycznia 2015 r., o przyznanie jej prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 25 marca 2015 r. referendarz sądowy odmówił przyznania wnioskodawczyni prawa pomocy. Z zachowaniem ustawowego terminu skarżąca wniosła sprzeciw. Z informacji uzyskanych od E. H. wynika, że utrzymuje ją jej matka – U. H., której comiesięczne dochody wynoszą 3 376,54 zł. U. H. oprócz typowych kosztów utrzymania siebie i skarżącej (w tym m.in. opłacenia stancji), spłaca kredyt w miesięcznych ratach wynoszących 234,74 zł zaciągnięty za zakup laptopa dla swojej córki oraz pożyczkę z kasy zapomogowo – pożyczkowej z zakładu pracy w kwocie 700 zł na remont mieszkania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; dalej: "Ppsa") w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skarżąca ubiegając się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata domaga się zgodnie z art. 245 § 2 Ppsa przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 Ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że analiza wniosku skarżącej nie pozwala na przyjęcie, że wykazała on niemożność poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Niemniej, Sąd ocenił, czy skarżąca spełnia kryteria przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym uznając, że żądanie to mieści się we wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Analiza przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa wykazała, że wniosek w tym zakresie mógł zostać uwzględniony. Dochody rodziny, pomimo ze wynoszą 3376 zł miesięcznie, to jednak muszą być rozdysponowane na utrzymanie matki wnioskodawczy i jej córki mieszkającej w miejscowości, w której siedzibę ma uczelnia, na której studiuje. Oczywistym jest dla Sądu ponoszenie przez rodzinę typowych wydatków na codzienne utrzymanie, w tym wyżywienie i utrzymanie domu oraz stancji, które pochłaniać muszą znaczną część dochodu tejże rodziny. W myśl art. 245 § 3 Ppsa, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Wobec tego Sąd uznał, że zasadne będzie zwolnienie skarżącej od opłat sądowych w całości, aby nie pozbawić jej środków bieżącego utrzymania. To zaś wyłącza możliwość jednoczesnego ustanowienia w ramach instytucji prawa pomocy pełnomocnika, a wydatku tytułem jego wynagrodzenia nie można traktować jako niezbędnego. W postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym nie obowiązuje bowiem przymus reprezentacji strony przez zawodowego pełnomocnika (adwokata lub radcę prawnego) i skarżąca nie ma obowiązku ponosić takich wydatków. Ponadto, w myśl art. 134 § 1 Ppsa, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd z urzędu bada legalność zaskarżonego aktu poddanego jego kontroli, bez względu na aktywność samej strony, co dodatkowo przemawia za uznaniem, że udział zawodowego pełnomocnika nie jest w postępowaniu pierwszoinstancyjnym konieczny. Przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym pozwoli natomiast nadać sprawie dalszy bieg. Z podanych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 Ppsa, orzeczono jak w sentencji postanowienia.