II SA/Rz 67/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Śliwa po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2016 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 25 lutego 2015 r. w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w [....] na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do usunięcia braku formalnego odwołania - postanawia - utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego. Postanowieniem z dnia 25 lutego 2016 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie odmówił przyznania A. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi. W uzasadnieniu podniósł, że dla oceny sytuacji finansowej Spółki nie zostały uwzględnione, jako nieaktualne, przedłożone przez nią dokumenty obrazujące tę sytuację na koniec 2014 r. oraz na 31 lipca 2015 r. Podkreślono, że strata to tylko wynik bilansowy nadwyżek kosztów nad przychodami i nie oznacza automatycznie rzeczywistego braku środków finansowych. Przede wszystkim jednak, Spółka nadal prowadzi działalność, a jedyny jej wspólnik dokonuje na ten cel comiesięcznych wpłat rzędu 5000 -6000 zł. Zwrócono również uwagę na fakt, że Spółka zobowiązana jest do uiszczenia kwoty 100 zł, a zatem najniższej tego rodzaju opłaty w postępowaniu sądowym. Referendarz podniósł także okoliczność reprezentowania Spółki przez zawodowego pełnomocnika, koszty wynagrodzenia którego Spółka będzie musiała ponieść. Podkreślono także możliwość zmiany umowy Spółki w zakresie dopłat wspólnika. W ustawowym terminie Spółka złożyła sprzeciw od wymienionego orzeczenia wnosząc o jego uchylenie i zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu wskazano, że za ubiegły rok obrachunkowy Spółka poniosła stratę w wysokości 33 064,25 zł. Nałożono na nią piętnaście kar pieniężnych, a konto bankowe zostało zajęte w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. Zajmowane jest także jej mienie. Zaznaczono, że bieżące dochody Spółki nie są stałe, zaś koszty działalności pokrywa prezes zarządu poprzez indywidualne wpłaty na rachunek Spółki. Wprawdzie pomimo trudności ciągle obraca ona środkami, a jej działalność nie została zawieszona, ani też nie ogłoszono jej upadłości, lecz nie jest to równoznaczne z tym, że jej stan finansowy pozwala na partycypację w kosztach postępowania Powołano także orzecznictwo sądowe wskazujące, że nie można wymagać od przedsiębiorcy, by w normalnych warunkach obrotu gospodarczego zakładał, że jednym ze skutków wykonywanej działalności będzie konieczność prowadzenia spraw przed sądem. Zaznaczono, że przychylenie się do żądania Spółki może pozwolić jej na poprawę kondycji finansowej i utrzymanie się na rynku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie dlatego też zaskarżone postanowienie utrzymano w mocy na podstawie art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz.270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Przewiduje on, że rozpoznając sprzeciw Sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). W ocenie Sądu, argumenty przedstawione przez referendarza sądowego dotyczące oceny możliwości finansowych Spółki są prawidłowe. Wbrew zatem twierdzeniom strony, nie zostały przedstawione żadne wyjątkowe okoliczności, które przemawiałyby za zasadnością jej żądania. Dotyczy ono zwolnienia od części kosztów sądowych w postaci wpisu od skargi. W myśl art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., przesłanką przyznania pomocy w takich granicach jest brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Trudno twierdzić, że Spółka takowych nie posiada wobec poniższych okoliczności. Pomimo straty za poprzedni rok obrachunkowy, jak też pomimo egzekucji nałożonych na nią kar pieniężnych Spółka nadal pozostaje w obrocie gospodarczym, kontynuując prowadzoną działalność. Należy przy tym podkreślić, że strata ta miała incydentalny charakter, bowiem za 2014r. Spółka uzyskała zysk. Poza tym, strata sama w sobie jako jedynie wynik porównania przychodów i kosztów ich uzyskania nie jest miarodajna dla oceny rzeczywistej kondycji finansowej podmiot gospodarczego. Podmiot ten posiada bowiem legalne instrumenty równoważenia tych dwóch pozycji celem zminimalizowania obciążeń podatkowych. Zwrócenia uwagi wymaga także, iż pomimo, iż saldo rachunku bankowego strony na dzień 9 lutego 2016 r. wynosiło 0 zł, to wyciąg ten jednoznacznie wskazuje, że Spółka reguluje na bieżąco swojej zobowiązania, w tym z tytułu obsługi prawnej (kwoty po 1200 zł przekazane na konto pełnomocnika w kwietniu, maju, wrześniu, październiku i grudniu 2015 r.). Trudno więc w takiej sytuacji przyjąć, że nie jest ona w stanie uiścić dodatkowo kwoty 100 zł tytułem wpisu od złożonej w niniejszej sprawie skargi, jako często wielokrotnie niższej od wysokości należności wynikających z prywatnoprawnych zobowiązań, które na bieżąco realizuje. Środki na własną działalność Spółka uzyskuje regularnie – jak wynika to z przedstawionego wyciągu z rachunku bankowego – dzięki wpłatom od jej prezesa zarządu, będącego jednocześnie jedynym jej wspólnikiem. Okoliczność, że kwestia ta nie została formalnie uregulowana poprzez zmianę umowy Spółki w zakresie dopłat wspólnika (przewidzianych w art. 177 Kodeksu spółek handlowych) nie może mieć dla rozstrzygnięcia niniejszego wniosku żadnego znaczenia Jak bowiem słusznie podkreślił referendarz sądowy, nie ma przeszkód, a przynajmniej nie zostały one wykazane), by doszło do zmiany umowy w takim przedmiocie. Trudno także za argument uzasadniający przyznanie prawa pomocy uznać niską wysokość kapitału zakładowego – 5 000 zł. Ona także może bowiem zostać zmieniona. Ponadto, Sąd przychyla się do tego orzecznictwa sądowego, z którego wynika, że koszty postępowania sądowego stanowią normalny koszt prowadzonej działalności gospodarczej. Od podmiotu działalność taką prowadzącego można więc wymagać, by był przygotowany na tego rodzaju ewentualność. I tak np. z postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lipca 2008 r. (I FZ 265/08, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) wynika, że przezorności i zapobiegliwości w zakresie zdobycia środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym należy przy tym szczególnie wymagać od osób biorących udział w postępowaniach sądowych w związku z prowadzoną przez siebie profesjonalną działalnością gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszelkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów sądowych Wobec więc okoliczności wynikających z wniosku i dokumentów znajdujących się w aktach sprawy zasadnie referendarz sądowy odmówił przyznania Spółce prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi. Nie wykazała ona bowiem żadnych szczególnych przyczyn, dla których zasadne byłoby odstąpienie w jej wypadku od reguły ponoszenia przez strony kosztów postępowania sądowego (art. 199 P.p.s.a.). Prawo pomocy skierowane jest bowiem do podmiotów o trudnej sytuacji finansowej, z której nie są w stanie samodzielnie wyjść, nie ma natomiast zmierzać do ochrony majątku prywatnego takich podmiotów. Dlatego też zapadłe w przedmiocie prawa pomocy orzeczenie utrzymano w mocy w oparciu o art. 260 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Na marginesie zaznacza się, że zakwestionowane sprzeciwem postanowienie referendarza sądowego z dnia 25 lutego 2016 r. rozstrzygało jedynie w zakresie odmowy zwolnienia Spółki od wpisu od skargi, dlatego też niniejsze orzeczenie tut. Sądu również odnosi się do powyższego zakresu. Natomiast we wskazanym środku zaskarżenia strona wniosła o uchylenie przedmiotowego orzeczenia i zwolnienie jej od kosztów sądowych. Z uwagi na powyższe wskazuje się, że wymieniony wyżej wniosek Spółki (tj. wykraczający poza zakres rozstrzygnięcia postanowieniem z dnia 25 lutego 2016 r.) zostanie rozpoznany odrębnie przez referendarza sądowego, po uprzednim złożeniu go na urzędowym formularzu (PPPr).