II SA/Rz 678/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 10 sierpnia 2017 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku D. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zobowiązań z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy. D. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zobowiązań z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W sprawie tej wymieniony wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Podniósł, że jest osobą niepełnosprawną; pozostaje w leczeniu. Jego wynagrodzenie za pracę wynosi 1570 zł, z czego jednak komornik sądowy potrąca kwotę 1000 zł. Wspólne gospodarstwo domowe skarżący prowadzi wraz z byłą żoną, której miesięczny dochód wynosi 304 zł. Jako stałe wydatki strona wskazała: czynsz – 320 zł, gaz – 150 zł, prąd – 130 zł, wywóz śmieci – 50 zł, rata kredytu – 100 zł, rata pożyczki na zakup lodówki – 40 zł, lekarstwa – 50 zł. Powyższe oświadczenie uznano za niewystarczające do rozpoznania wniosku skarżącego, dlatego wezwano go do podania uzupełniających danych oraz przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych swoich i byłej żony. Odpowiadając na powyższe skarżący podał, że comiesięczne wydatki na utrzymanie mieszkania wynoszą: czynsz - 320 zł, prąd – 100 zł, gaz – 100 zł, wywóz śmieci – 27 zł. Opłata za Internet to kwota 50 zł, Skarżący, jak też jego była żona nie posiadają jakichkolwiek pojazdów mechanicznych oraz nieruchomości. Wymienieni korzystają z telefonu "na kartę" i doładowują go sporadycznie. Kredyt, którego miesięczna rata to 100 zł wnioskodawca zaciągnął w 2014 r. celem spłaty debetu w banku. Skarżący podniósł, że pozostaje na utrzymaniu matki, która jest emerytką i tylko w niewielkim stopniu może mu pomóc tj. w zakresie obiadów. Z kolei była żona strony otrzymuje pomoc od znajomych. Saldo nadesłanego wyciągu z rachunku bankowego byłej żony skarżącego wynosi na dzień 10 lipca 2017 r. 9,41 zł. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Żądanie D. S. dotyczące zwolnienia go od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie wobec nie do końca jasnej jego sytuacji materialnej. Z uwagi na fakt, iż pierwotne oświadczenie strony przedstawiające jej stan rodzinny, majątkowy i dochody nie dostarczało dostatecznych informacji niezbędnych do rozpatrzenia złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, wezwano ją do jego uzupełnienia. Skarżący odpowiadając na to wezwanie nie uczynił mu jednak zadość w pełni. Mianowicie, podniósł, że pozostaje na utrzymaniu matki, co oznacza, że również ona wchodzi do wspólnego z nim gospodarstwa domowego. Skarżący podał jednak tylko, że jest ona emerytką i pomaga mu jedynie w zakresie obiadów, nie ujawniając jednak równocześnie wysokości uzyskiwanego przez nią dochodu czy posiadanych składników majątkowych. Zaznaczył także, iż jego była żona, która także tworzy z nim wspólne gospodarstwo domowe, uzyskuje pomoc od swoich znajomych, jednak nie wskazał rodzaju i wielkości tej pomocy. Wnioskujący o wsparcie nie wskazał także comiesięcznych wydatków na wyżywienie rodziny czy na telefon, ograniczając się w tym ostatnim zakresie do wskazania, że opłaty z tego tytułu są sporadyczne. Nie wyjaśnił także celów, na które przeznaczył środki stanowiące debet na jego rachunku bankowym. Ma to tymczasem istotne znaczenie z punktu widzenia zasadności wniosku o prawo pomocy, bowiem tylko wydatkom o charakterze niezbędnym tj. związanym z zapewnieniem egzystencji można przyznać pierwszeństwo przed obowiązkiem uiszczenia należności publicznoprawnej jaką są koszty sądowe. Wbrew deklaracjom nie nadesłał także wyciągu z takiego rachunku. Przedłożony bowiem do sprawy wyciąg dotyczy wyłącznie rachunku jego byłej żony. W myśl art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", strony postępowania sądowego mają obowiązek ponoszenia związanych z nim kosztów. Mając zatem zamiar wystąpić na drogę sądową winny w pierwszej kolejności poczynić starania mające na celu zgromadzenie środków potrzebnych do samodzielnego sfinansowania tego rodzaju wydatku. Dopiero, gdy podjęcie takich działań nie jest obiektywnie rzecz biorąc możliwe, wówczas ustawodawca przewidział instytucję prawa pomocy. Z powyższego wynika, że może mieć ona zastosowanie tylko w wyjątkowych przypadkach jako skierowana do osób rzeczywiście ubogich. Podkreślenia wymaga, że przepisy ustanawiające przesłanki przyznania prawa pomocy wprost nakładają ciężar dowodowy w tym zakresie na wnioskującego o wsparcie. Oznacza to, że to wnioskodawca winien wykazać, że poza zakresem jego możliwości płatniczych znajduje się poniesienie kosztów danego postępowania sądowego. W tym celu winien złożyć wyczerpujące oświadczenie odnośnie do swojego stanu rodzinnego, majątkowego i dochodowego, tak by na jego podstawie możliwe było dokonanie rzetelnej oceny jego faktycznych możliwości finansowych. Ułatwieniem dla wnoszącego o pomoc jest przy tym wezwanie, które może być do niego skierowane w oparciu o art. 255 P.p.s.a. Przepis ten umożliwia mianowicie wezwanie strony o wskazanie dodatkowych informacji czy nadesłanie dodatkowych dokumentów w razie, gdy jej oświadczenie zawarte we wniosku jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych czy stanu majątkowego i stanu rodzinnego lub też budzi wątpliwości. W interesie strony jest pełna odpowiedź na wszystkie sformułowane w wezwaniu pytania, bowiem zmierzają one do właściwego tj. opartego o rzeczywiste i szczegółowe dane rozpoznania wniosku o udzielenie dofinansowania przez Państwo. W sytuacji więc, gdy strona milczy wobec treści wezwania bądź też odpowiada na nie tylko w części, wówczas rozpoznający żądanie o wsparcie nie ma dostatecznych możliwości należytej jego oceny. Taka właśnie sytuacja zaistniała w warunkach niniejszej sprawy, gdzie – jak już wyżej zaznaczono – skarżący tylko częściowo wyjaśnił swoją sytuację materialną. Nie podał mianowicie wysokości dochodu uzyskiwanego przez matkę, a faktu prowadzenia z nią wspólnego gospodarstwa domowego nie ujawnił w złożonym pierwotnie wniosku. Nie wskazał także formy i wielkości pomocy uzyskiwanej przez jego byłą żonę. Nieznana jest także wysokość comiesięcznych wydatków wymienionych na wyżywienie czy telefon. Brak również wyciągów z rachunków bankowych skarżącego, które mogłyby choćby częściowo potwierdzić zadeklarowane przez niego dane. Z podanych wyżej względów, a więc wobec niedostatecznego wyjaśnienia możliwości finansowych strony orzeczono o odmowie przyznania jej prawa pomocy, o które się ubiega. Podstawę orzeczenia stanowił art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 1 pkt 2 P.p.s.a.