II SA/Rz 679/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Sawuła Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik /spr./ AWSA Magdalena Józefczyk Protokolant: sekr. sąd. Maria Kołcz po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi S. D. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty legalizacyjnej I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2004 r. o Nr [...] oraz uchyla postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2004 r. Nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. II SA/Rz 679/04 U Z A S A D N I E N I E Postanowieniem z dnia [...] maja 2004 r., [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego ustalił dla S. D. opłatę legalizacyjną w wysokości 75000 złotych tytułem legalizacji popełnionej samowoli budowlanej polegającej na budowie wagi samochodowej na działce nr 112/2 w M. Ustalenie opłaty legalizacyjnej w wysokości 75000 złotych było konsekwencją uwzględnienia przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego zażalenia S. D. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2004 r. [...] i uchylenia tego rozstrzygnięcia z przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, przy wskazaniu, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego powinien zastosować wskazaną przez organ odwoławczy wykładnię przepisów prawa, zwłaszcza poprawnie ustalić współczynnik kategorii obiektu /k/, który jest składnikiem wzoru określającego wysokość opłaty. Równocześnie organ odwoławczy wskazał, że budowa wagi nie może być zaliczona do kategorii II załącznika do ustawy prawo budowlane, bo waga nie jest budynkiem służącym gospodarce rolnej. Rozpoznając zażalenie S. D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2004 r., podkreślając w uzasadnieniu poprawność wyliczenia wysokości opłaty legalizacyjnej. Z postanowieniem Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nie zgodził się S. D. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniósł o unieważnienie zaskarżonego postanowienia jako niezgodnego z prawem, rozpatrzenie możliwości zawarcia ugody na podstawie przepisów prawa cywilnego oraz wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że opłata legalizacyjna nie może być absurdalna i oderwana od ekonomicznej zasadności legalizowanej samowoli. W jego sprawie ten warunek nie został spełniony, gdyż wysokość opłaty jest 415% większa niż wartość wykonanych robót. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi przywołując argumentację jak w uzasadnieniu własnego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm./ dalej: prawo o p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działań administracji stosując prawem przewidziane środki. Wykonując kontrolę sądy na podstawie art. 134 § 1 p.s.a. nie są związane zarzutami skargi, jej podstawą prawną ani formułowanymi przez stronę wnioskami. Sądy orzekają w granicach danej sprawy kontrolując wszystkie zapadłe w niej rozstrzygnięcia z punktu widzenia zgodności z prawem. Tak wyznaczony zakres kontroli pozwala w rozpoznanej sprawie uwzględnić zaskarżone postanowienie. Sąd oceniając prowadzone w sprawie postępowanie stwierdza, że zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2004 r. wydane są na podstawie postanowienia Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlaneg z dnia [...] kwietnia 2004 r. /[...] / mającego charakter kasacyjny w sytuacji, gdy przy wydawaniu tego rozstrzygnięcia nie było podstaw do kasacji. Stosownie do art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego /Dz. U. nr 98 z 2000 r., poz. 1071 ze zm./ jest możliwe tylko wtedy, gdy w postępowaniu nie przeprowadzono postępowania wyjaśniającego albo postępowanie wyjaśniające musi być prowadzone w znacznej części. Postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2004 r. nie wskazuje jakie okoliczności i dowody muszą być przywołane, aby ustalać opłatę legalizacyjną, wskazuje natomiast że odmiennie, niż przyjął organ I instancji rozumienie przepisu prawa – złe stosowanie przepisów prawa nie jest podstawą do orzekania kasacyjnego, a reformatoryjnego. Zatem jeśli organ odwoławczy uznał, że organ I instancji niewłaściwie orzekał w sprawie, to powinien uchylać postanowienie i orzekać na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Inne orzeczenie jest wadliwe, a oparte na nim postanowienia I i II instancji również nie mogą być utrzymane w obrocie prawnym. Wskazane naruszenie nie jest jedynym. Sąd zwraca uwagę, że postępowanie legalizacyjne, zatem mające na celu ustalenie opłaty z tytułu samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego nie może być traktowane jako postępowanie wnioskowe, a jego stronami nie mogą być sąsiedzi, gdyż w takiej sprawie nie mają żadnego interesu prawnego. Zatem uczynienie z sąsiadów skarżącego stron postępowania administracyjnego ma ten skutek, że postanowienie skierowane zostało do osób nie będących stronami takiego postępowania. Uchybienie takie jest istotne, gdyż błędnie określa zakres podmiotowy toczącego się postępowania. Mając na uwadze powyższe i treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) prawa o p.s.a. orzeczono jak na wstępie.