II SA/Rz 679/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2008 r. Nr [...] w przedmiocie nakazu dokonania rozbiórki garażu postanawia I. Zwolnić skarżącą od kosztów sądowych, II. Odmówić ustanowienia adwokata. Postanowieniem z dnia 30 grudnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę K. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2008 r. Nr [...] z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych skargi oraz nieopłacenie wpisu sądowego. Wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym na urzędowym formularzu PPF po doręczeniu w/w postanowienia skarżąca zwróciła się o zwolnienie jej od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W jego uzasadnieniu powołała się na poważną chorobę męża, wynikające z tego wysokie wydatki na leczenie (m.in. diagnozowanie w prywatnych gabinetach) i dojazdy do szpitala oraz związany z tą sytuacją stres, przez który nie umie sobie poradzić z przepisami prawa. Na jej utrzymaniu pozostaje studiująca córka. Z zawartego we wniosku oświadczenia wynika ponadto, iż: - posiadany przez skarżącą i członków jej rodziny majątek obejmuje mieszkanie o pow. 64 m², nieruchomość rolną o pow. 0,44 ha, związany z przedmiotem skargi garaż oraz samochód osobowy m-ki Fiat (rok prod. 1993), - na posiadane przez nich dochody składa się emerytura skarżącej w kwocie 1230 zł. i renta jej męża w wysokości 844 zł. (kwoty brutto). Rozpatrując złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 2 i 3 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: - w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie zastępcy prawnego w osobie m.in. adwokata) – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, - w zakresie częściowym (zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie zastępcy prawnego) – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Analiza przesłanek decydujących o przyznaniu prawa pomocy dokonana na podstawie przedstawionych we wniosku informacji wskazuje na jego częściową zasadność. Wynika to przede wszystkim z aktualnej sytuacji materialno – bytowej i możliwości płatniczych skarżącej oraz członków jej rodziny. Oprócz niewątpliwie ponoszonych kosztów zwykłego utrzymania (zakup żywności, opłaty za mieszkanie, wydatki związane z edukacją córki) dotyczy to zwłaszcza wydatków związanych z leczeniem jej męża, które zwłaszcza w ostatnim okresie niewątpliwie znacząco obciążały domowy budżet (wizyty w prywatnych gabinetach lekarskich, dojazdy do szpitali); abstrahując od wydatków na bieżące utrzymanie, potrzeba leczenia męża skarżącej została pośrednio uprawdopodobniona przedłożonymi zaświadczeniami z dnia 14 stycznia 2009 r. o jego pobycie w szpitalu (Oddział Pulmonologii i Chemioterapii) w okresie 5 – 20 listopada 2008 r. i o przyjęciu do szpitala (Oddział Hematologii) w dniu 20 listopada 2008 r. z adnotacją o pozostawaniu w dalszym leczeniu. W sytuacji zatem, gdy wnioskodawczyni poza pobieranymi przez siebie i męża świadczeniami nie posiada żadnych innych źródeł dochodu oraz nie dysponuje żadnymi oszczędnościami uzasadnione wydaje się twierdzenie, że bez narażania siebie i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym na uszczerbek w zaspokojeniu koniecznych potrzeb życiowych nie będzie w stanie ponieść całości związanych ze sprawą kosztów postępowania. Z tego względu postanowiono zwolnić skarżącą od związanych ze sprawą kosztów sądowych, co będzie najbardziej adekwatne do jej ograniczonych możliwości płatniczych; mając na uwadze aktualny stan sprawy, koszty te w jej przypadku mogą dotyczyć zarówno wpisu od ewentualnej skargi kasacyjnej od postanowienia o odrzuceniu skargi, jak też wpisu od skargi (500 zł.) w przypadku przywrócenia terminu do jego opłacenia (skarżąca złożyła taki wniosek wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy). Jednocześnie stwierdzono brak uzasadnionych podstaw do pozytywnego załatwienia wniosku K. K. w części dotyczącej ustanowienia adwokata, co związane jest w szczególności z niewykazaniem przesłanki do przyznania całkowitego prawa pomocy (brak możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania może być przypisany zwłaszcza osobom ubogim i pozbawionym środków do życia). Skarżąca mimo możliwych trudności finansowych wynikających ze zwiększonych okresowo wydatków, wobec posiadania stałych dochodów i zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych kryterium tego nie spełnia. Tym samym nie może być w pełni wyłączone w stosunku do niej zastosowanie art. 199 P.p.s.a., który statuuje zasadę ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Wynikający z tego obowiązek dotyczy wszystkich osób posiadających jakiekolwiek środki majątkowe i/lub dochody, a K. K. do takich należy. Nie kwestionując potrzeby dalszego wydatkowania części dochodów na leczenie męża skarżącej należy również zauważyć, iż po okresie diagnozowania choroby (wizyty w prywatnych gabinetach lekarskich, dojazdy) był on leczony w publicznych placówkach służby zdrowia, co z pewnością skutkowało zmniejszeniem wydatkowanych środków. W chwili obecnej prawdopodobnie uległy one dalszemu ograniczeniu, gdyż jak wynika z udzielonych informacji mąż skarżącej co prawda dalej się leczy, niemniej jednak nie przebywa już w szpitalu. Skarżąca będąc zatem zwolniona od kosztów sądowych, środki zaoszczędzone w ten sposób będzie mogła przeznaczyć na ustanowienie pełnomocnika z wyboru. Ponieważ jedynym kryterium przyznawania prawa pomocy jest sytuacja materialna i finansowa osoby wnioskującej, pozbawione jakiegokolwiek znaczenia dla rozpoznania wniosku w zakresie ustanowienia adwokata jest powoływanie się przez K. K. na swój stan psychiczny (stres), rzutujący na umiejętność "radzenia" sobie z przepisami prawa (sąd orzekający w sprawie bierze pod uwagę z urzędu wszelkie uchybienia w postępowaniu przed organami administracji). Warto przy tym zwrócić uwagę, że przepisy normujące postępowanie sądowoadministracyjne nie ustanawiają wymogu reprezentowania strony przez fachowego pełnomocnika na żadnym jego etapie. Wyjątek stanowi wymóg sporządzenia przez osoby uprawnione (m.in. adwokata) określonych środków zaskarżenia, co skutkuje minimalizacją ponoszonych przez stronę kosztów. Na tej podstawie uznano, iż zwolnienie od kosztów sądowych będzie najbardziej korespondowało z sytuacją finansową skarżącej i w wystarczającym stopniu zabezpieczy jej interesy w sprawie objętej skargą. Na ustanowienie pełnomocnika z wyboru powinna ona sama wygospodarować potrzebne środki, gdyż odmienne uznanie prowadziłoby do nieuzasadnionego przeniesienia całości kosztów postępowania na Skarb Państwa. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 246 § 1 w związku z art. 245 § 2 i 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.