II SA/Rz 680/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Joanna Zdrzałka Sędziowie WSA Jolanta Ewa Wojtyna WSA Krystyna Józefczyk /spr./ Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 26 marca 2008 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...]; II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego K. K. kwotę 457 zł /słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SA/Rz 680/07 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. Nr [...] Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania K. K. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] czerwca 2007 r. orzekającej o odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz K. K. za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną oznaczoną jako działka nr 2559/1 utrzymał w mocy decyzję I instancji. Jako podstawę prawną powołano przepis art. 138 § 2, art. 127 § 2 k.p.a. w związku z art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603/. Jak wynika z akt administracyjnych przedmiotowa działka 2559/1 na dzień 31 grudnia 1998 r. zajęta była pod drogę publiczną – ulica J. Droga ta na podstawie uchwały Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] października 1987 r. opublikowanej w Dz. Urzędowym zaliczona została do kategorii dróg lokalnych miejskich i stosownie do art. 103 ustawy z dnia 13.10.1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną /Dz. U. Nr 133, poz. 872/ z dniem 1 stycznia 1999 r. stanowi drogę gminną. Fakt władania powyższą nieruchomością przez Gminę Miasto R. na dzień 31 grudnia 1998 r. został potwierdzony. W stosunku do tej nieruchomości nie było prowadzone postępowanie zmierzające do jej nabycia w drodze umowy cywilnoprawnej, jak również nie toczyło się postępowanie wywłaszczeniowe. Zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające /.../ nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności a zajęte pod drogi publiczne stają się z dniem 1 stycznia 1999 r. z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Decyzję taką Wojewoda wydał w dniu [...] lipca 2006 r., w której stwierdził, iż Gmina Miasto R. nabyła z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawo własności nieruchomości oznaczonej jako działka 2559/1 zajętej pod drogę publiczną. Zgodnie z art. 73 ust. 4 cyt. ustawy odszkodowanie za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne, które z dniem 1 stycznia 1999 r. z mocy prawa przeszły na własność Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego będzie ustalane i wypłacane na wniosek właściciela złożony do końca 2005 r. Nieruchomość ta przeszła z mocy prawa na rzecz Gminy Miasta R., co potwierdziła decyzja Wojewody z dnia [...] lipca 2006 r. Nr[...]. Ustalono również, że na dzień 31 grudnia 1998 r. właścicielem przejętej nieruchomości był M. P. K. K. nabył prawo własności tej działki po dacie 1 stycznia 1999 r., zatem nie przysługuje mu prawo wypłaty odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. W odwołaniu od tej decyzji K. K. wniósł o jej uchylenie zarzucając naruszenie zasad praworządności i pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Po jego rozpoznaniu Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta. W jej motywach wskazał, iż decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. Wojewoda stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę Miasto R. prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka 2559/1 o pow. 154 m2 stanowiącej w dacie 31 grudnia 1998r. własność M. P. zajętej pod drogę publiczną. Wnioskiem z dnia 27 grudnia 2005 r. K. K. zwrócił się o wypłatę odszkodowania za tą działkę, którą nabył w drodze umowy kupna-sprzedaży z dnia 26 kwietnia 2005 r. Odszkodowanie jest wypłacane na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r., zaś po upływie tego okresu roszczenie wygasa. Uprawnienie takie ma właściciel nieruchomości lub jego następca prawny. W zaistniałej sytuacji za dotychczasowego właściciela działki w rozumieniu przepisów ustawy należało uznać M. P. ponieważ w dacie 31 grudnia 1998 r. działka ta stanowiła jego własność. Decyzję tą zaskarżył K. K. wnosząc o jej uchylenie i ponownie przytaczając argumentację z odwołania od decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269/ sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga jest zasadna. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, iż narusza ona prawo w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem skargi jest odmowa ustalenia odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną ulicę J. położoną w R. oznaczoną jako działka nr 2559/1 o pow. 154 m2. Bezspornym jest, iż właścicielem działki oznaczonej 2559/1 w R. był M. P., co potwierdza prowadzona dla niej księga wieczysta Kw nr [...]. Z poświadczenia hipotecznego z dnia 14.12.2004 r. wynika, iż w dziale II wpisane jest prawo własności na rzecz M. P. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w R. z dnia 25 października 1979 r. sygn. akt [...]. Aktem notarialnym z dnia 26 kwietnia 2005 r. M. P. sprzedał m. in. działkę 2559/1, która stanowi drogę dojazdową /§ 3 aktu notarialnego/, K. K., na podstawie którego dokonano wpisów w Księdze wieczystej. Decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. Wojewoda stwierdził, że Gmina Miasto R. nabyła z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawo własności nieruchomości oznaczonej jako działka 2559/1 o pow. 154 m2 zajętej pod drogę publiczną ul. J. W dniu 27 grudnia 2005 r. K. K. złożył wniosek o wypłatę odszkodowania za zajęcie jego działki pod drogę publiczną. Materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania stanowi przepis art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną /Dz. U. Nr 133, poz. 872, z późn. zm./ - nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się ich własnością za odszkodowaniem. Podstawą zaś do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nieruchomości, o których mowa w ust. 1 jest ostateczna decyzja wojewody – ust. 3 cyt. ustawy w brzmieniu nadanym przez art. 10 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 11 kwietnia 2001 r. o zmianie ustaw o samorządzie gminnym, o samorządzie powiatowym, o samorządzie województwa, o administracji rządowej w województwie oraz o zmianie niektórych innych ustaw /Dz. U. Nr 45, poz. 497/. Odszkodowanie będzie ustalone i wypłacone wg zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r. /ust. 4/. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece /Dz. U. z 2001 r., Nr 124, poz. 1361, ze zm./ księgi wieczyste prowadzi się w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości /art. 1 ust. 1/; domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym, a prawo wykreślone nie istnieje /art. 3/, a w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem treść księgi wieczystej rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną wg treści księgi nabył własność lub inne prawo rzeczowe /rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych – art. 5 ustawy/. Przytoczone wyżej przepisy oznaczają, że dopóki w księdze wieczystej nieruchomości zajętej pod drogę publiczną nie zostanie ujawnione przejście nieruchomości na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego na podstawie ostatecznej decyzji Wojewody, możliwe jest zbycie takiej nieruchomości przez właściciela wpisanego w dziale II księgi wieczystej. Właścicielowi nieruchomości, w miejsce którego Skarb Państwa stał się właścicielem na podstawie przepisu art. 73 ust. 4 ustawy przysługuje odszkodowanie jeżeli wniosek o jego przyznanie złoży w okresie od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r. – co w niniejszej sprawie miało miejsce. Ustawodawca stanowiąc prawo podmiotowe ma swobodę w jego kształtowaniu. Do podmiotów uprawnionych do zgłoszenia żądań o odszkodowanie za grunty zajęte pod drogi publiczne w trybie art. 73 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną /Dz. U. Nr 133, poz. 872/ jak wynika to z ust. 4 cyt. przepisu ustawodawca zaliczył właścicieli nieruchomości. Zdaniem Sądu analizując brzmienie przepisów art. 73 ustawy z 13 października 1998 r. w kontekście ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece /Dz. U. Nr 124, poz. 1361, z 2001 r./ nie znajduje uzasadnienia rozumowanie organów obu instancji, wywodzące uprawnienie do złożenia wniosku o odszkodowanie z właścicielem nieruchomości z daty 31 grudnia 1998 r. Kwestie związane z odszkodowaniem za wywłaszczoną nieruchomość reguluje ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603/ w art. 128-135 zawarte w rozdziale 5 pt. "Odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość", Działu VII "Wykonywanie, ograniczanie lub pozbywanie praw do nieruchomości" Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 20 lipca 2004 r. sygn. akt SK 11/02 /OTK-A.2004/7/66 badając zgodność z konstytucją art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną /Dz. U. Nr 133, poz. 872/ stwierdził, że przepis ten tworzy mechanizm regulujący wywłaszczanie nieruchomości zajętych pod drogi publiczne, które powoduje pewne ograniczenie ekwiwalentności odszkodowania. Prowadzi do tego zarówno odłożenie w czasie możliwości złożenie wniosku o wypłatę odszkodowania, ograniczenie zakresu dochodzonego roszczenia jak też brak terminu zapłaty odszkodowania przez organ. Nie uznał jednak niezgodności tego przepisu z Konstytucją. Organ prowadząc ponownie postępowanie uwzględni uwagi Sądu w przedmiotowej sprawie. Z tych względów na zasadzie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na zasadzie przepisu art. 200 cyt. ustawy.