II SA/Rz 687/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Józefczyk po rozpoznaniu w dniu 13 września 2016 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J.R. od postanowienia referendarza sądowego z dnia [...] czerwca 2016 r. II SA/Rz 687/16 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami - p o s t a n a w i a - utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie Wnioskiem z dnia 6 czerwca 2016 r. J.R. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Na podstawie informacji zawartych we wniosku oraz nadesłanych w odpowiedzi na wezwanie referendarza ustalono, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną i wnukiem i zamieszkuje w domu o pow. 60 m.kw. Źródłem ich utrzymania jest emerytura skarżącego w kwocie 1895 zł, świadczenie z Pomocy Rodziny w kwocie 490 zł oraz stypendium socjalne w kwocie 300 zł pobierane przez wnuka, łącznie 2685 zł. Żona jest emerytką i nie osiąga dochodu. Średnie miesięczne wydatki skarżącego są następujące: wyżywienie – 1000 zł, gaz – 173,26 zł, energia elektryczna – 189 zł, wywóz śmieci – 30 zł, podatek – 35 zł, opał – 200 zł, Internet – 55 zł, telefony – 15 zł, czesne w związku ze studiami wnuka – 340 zł. Skarżący dodatkowo zaciągnął kredyty w łącznej wysokości 66 000 zł, początkowo na kształcenie dzieci, zaś w późniejszym czasie na utrzymanie: w dniu 10 marca 2016 r. na kwotę 56 879 zł z ratą miesięczną 822 zł i terminem spłaty do 15 marca 2024 r. oraz 2 czerwca 2016 r. na kwotę 10 466 zł z ratą miesięczną 153 zł i terminem spłaty do 6 października 2023 r. Łączna kwota wydatków to 3 013 zł. Postanowieniem z dnia 17 czerwca 2016 r. II SA/Rz 687/16 referendarz sądowy odmówił przyznania wnioskodawcy prawa pomocy argumentując, że nie wykazał on okoliczności świadczących o niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania. Referendarz wskazał, że rozbieżności pomiędzy wskazanymi wydatkami i dochodami sugerowały bądź zawyżenie wydatków na potrzeby złożonego wniosku bądź zaniżenie dochodu oraz wyjaśnił, że prywatne zobowiązania, na których istnienie wskazywał wnioskodawca nie mogą korzystać z pierwszeństwa realizacji wobec zobowiązań o charakterze publicznoprawnym. Nasuwające się wątpliwości co do sytuacji finansowej skarżącego przesądziły o negatywnych rozpatrzeniu wniosku. W sprzeciwie od powyższego orzeczenia skarżący podał, że koszty utrzymania jego rodziny są wyższe od dochodów, bowiem o ile do momentu zatrzymania zawodowego prawa jazdy pracował, aby rodzina mogła funkcjonować na odpowiednim poziomie, to po jego zatrzymaniu zmuszony był do przeprowadzania kolejnych konsolidacji kredytów i zaciągania nowych, które następnie także konsolidował po to, aby uzyskać środki niezbędne do regulowania rachunków za media, pokrycie kosztów związanych z obroną pracy licencjackiej wnuka i pokrycie długów. Kwota zadłużenia jest kumulacją jego długoletnich braków finansowych. Nie zawsze praca była dostępna, a emeryturę pobiera od niedawna. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej "P.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 P.p.s.a.). W myśl zatem art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., jego obowiązkiem było wykazanie, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zdaniem Sądu zaskarżonym postanowieniem referendarz zasadnie odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy. Wnioskodawca zarówno wypełniając formularz PPF, jak i udzielając odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, nie podał okoliczności, które w dostateczny sposób uzasadniałby uwzględnienie jego wniosku o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Słusznie referendarz sądowy uznał, że stoją temu na przeszkodzie zaistniałe wątpliwości co do sytuacji materialnej skarżącego, które sugerują albo zawyżenie wydatków, które wg wskazań wnioskodawcy wyniosły 3. 013 zł, albo zaniżenie dochodów wynoszących 2. 685 zł. Nie wyjaśnia tych rozbieżności także argumentacja zawarta w sprzeciwie. W żaden sposób nie przemawia bowiem za uwzględnieniem świadome pogłębianie przez skarżącego trudności finansowych w jakich się znalazł. Kolejne konsolidacje kredytów i zaciąganie nowych zobowiązań to rozwiązanie, które być może na krótką pozwala uregulować bieżące zobowiązania, ale na dłuższą metę oznacza uwikłanie się w spiralę zadłużenia, na spłatę którego, jak sam wskazuje skarżący, nie posiada stosownych środków. Budzi wątpliwości argumentacja skarżącego o konieczności zaciągnięcia kredytu na pokrycie kosztów związanych z obroną pracy licencjackiej 24 - letniego wnuka, skoro obowiązek alimentacyjny wobec niego ciąży na jego rodzicach, a więc skarżący nie jest obowiązany do partycypowania w kosztach jego kształcenia tym bardziej, że na taki wydatek, zwłaszcza w postaci kredytu, go nie stać. Ponadto, jak słusznie podał referendarz w orzecznictwie przesądzono, ze prywatnoprawne zobowiązania stron postępowania sądowego (kredyty i pożyczki) nie mogą korzystać z pierwszeństwa w realizacji zobowiązań publicznoprawnych. Rację przyznać należy referendarzowi także i w tym aspekcie sprawy, że przecież instytucja prawa pomocy służy wsparciu osób ubogich, którym brak stosownych środków pieniężnych umożliwiłby dochodzenie ich praw na drodze sądowej. W końcu wątpliwości co do klarowności sytuacji majątkowej skarżącego wzbudza także fakt braku prawa do emerytury żony skarżącego i brak działań w kierunku podjęcia pracy, nawet dorywczej, żeby w jakikolwiek sposób odciążyć budżet domowy przy jednoczesnym braku jakichkolwiek informacji o tym by była osobą niepełnosprawną. Taka sytuacja w zestawieniu z zadłużeniem skarżącego w jakie popadł, aby uzyskać środki niezbędne do zaspokojenia potrzeb rodziny nie może uzasadniać przyznania prawa pomocy i przerzucania w ten sposób ciężaru ponoszenia kosztów sądowych na ogół podatników. Ponadto, skoro skarżący nadal zawiera umowy kredytowe świadczy o tym, że posiada on zweryfikowaną przez profesjonalne instytucje finansowe, zdolność kredytową, czyli po uwzględnieniu podstawowych kosztów utrzymania jest w stanie zaoszczędzić część dochodu z przeznaczeniem na inne cele. Zatem skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania . W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 § 1 i § 2 P.p.s.a., orzeczono o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy.