II SA/Rz 687/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Paweł Zaborniak WSA Joanna Zdrzałka /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 29 września 2020 r. sprawy ze skargi B. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka - skargę oddala - Decyzją z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...], Wójt Gminy [...] odmówił przyznania B. J. jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka – T. J. Organ wskazał, że stosownie do art. 15b ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 111 z późn. zm.) – dalej: "u.ś.r", jednorazowa zapomoga przysługuje matce lub ojcu dziecka, opiekunowi prawnemu albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1 922,00 zł. Na podstawie wniosku skarżącego z dnia [...] grudnia 2019 r. ustalono, że rodzina wnioskodawcy składa się z czterech osób. W toku postępowania ustalono, że dochód netto B. J. osiągnięty w 2018 r. podlegający odpakowaniu i pomniejszony o podatek dochodowy, składki na ubezpieczenie zdrowotne i składki na ubezpieczenie zdrowotne, wyniósł 14 333,83 zł. Dochód netto żony skarżącego, osiągnięty w 2018 r., obliczony na takich samych zasadach, wyniósł 48 355,26 zł. Nie uwzględniono natomiast dochodu skarżącego w wysokości 11 400 zł pochodzącego ze służby kandydackiej na żołnierza zawodowego, gdyż przychód tego rodzaju nie stanowi dochodu w rozumieniu ustawy. Ustalono natomiast, że od [...] października 2019 r. B. J. jest zatrudniony jako żołnierz zawodowy, a dochód uzyskany z miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu wyniósł 4 384,70 zł. Organ I instancji podał, że miesięczny dochód rodziny w 2018 r. wyniósł zatem 8 414,31 zł (48 355,26 zł : 12 + 4 384,70 zł), a miesięczny dochód na osobę w rodzinie – 2 103,58 zł. Wobec przekroczenia kryterium dochodowego obowiązkiem organu było wydanie decyzji odmownej. B. J. wniósł odwołanie do tej decyzji argumentując, że organ w sposób nieuprawniony wezwał go do uzupełnienia barków formalnych wniosku oraz przedłużał termin załatwienia sprawy. Błędnie również ustalono wysokość dochodu przypadającego na członka rodziny. Z ustaleń poczynionych przez organ wynikało, że w 2018 r. K. J. zapłaciła podatek w wysokości 7 161,77 zł a skarżący – w wysokości 2 925,23 zł. Natomiast z PIT-37 małżonków oraz PIT-11 każdego z małżonków wynika, że od K. J. zostały pobrane zaliczki na podatek w kwocie 9 995 zł, a od skarżącego – w wysokości 1 763 zł. Zdaniem skarżącego, dochód przypadający na osobę w rodzinie wyniósł tym samym 1 871,85 zł i nie przekroczył kryterium dochodowego warunkującego przyznanie zapomogi. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy opisaną wyżej decyzję Wójta Gminy [...]. Kolegium podało, że organ I instancji dokonał prawidłowego ustalenia wysokości dochodu przypadającego na członka rodziny skarżącego. Stosownie bowiem do art. 3 pkt 1 lit. a) u.ś.r., przy wyliczaniu dochodu uzyskanego podlegającego opodatkowaniu na zasadach ogólnych należy pomniejszyć go o podatek należny, a nie jak przyjmuje odwołujący – o pobrane w trakcie roku kalendarzowego i wskazane w rozliczeniu PIT-11 zaliczki na podatek dochodowy. W przypadku wspólnego rozliczenia się małżonków racjonalne jest przyjęcie rozwiązania zastosowanego przez organ I instancji, tj. wyliczenie podatku należnego w stosunku procentowym, w zależności od tego, w jakim udziale każdy z małżonków przyczynił się do wypracowania wspólnego dochodu. W ocenie Kolegium zastrzeżenia można mieć jedynie do zastosowanego przez organ I instancji zaokrąglenia procentowego wyliczenia – z 28,872% na 29%, niemniej uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy. Niezależnie od powyższego organ odwoławczy uznał za błędne wskazane w treści odwołania podzielenie dochodu uzyskanego przez skrzącego w 2019 r. przez 12 miesięcy. W tej kwestii zastosowania miał art. 5 ust. 4b u.ś.r., wobec czego doliczenie do wyliczonego miesięcznego dochodu netto rodziny skarżącego (dochodu uzyskanego przez niego w 2019 r., a następnie podzielenie przez liczbę członków rodziny, uznać należało za prawidłowe. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, B. J. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zobowiązanie organu do przyznanie skarżącemu zapomogi, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. polegające na oparciu rozstrzygnięcia na wybiórczej, a nie wszechstronnej ocenie materiału dowodowego, wynikającej z zastosowania własnej metody obliczenia dochodu z pominięciem informacji wynikających z przedłożonych dokumentów; 2. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez niezasadne utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, podczas gdy na skutek wadliwej interpretacji przepisów przez organ pierwszej instancji konieczne było zastosowanie środków reformatoryjnych, względnie kasatoryjnych; 3. art. 5 ust. 4b u.ś.r. poprzez jego błędną interpretację i w konsekwencji pominięcie, że świadczenie, o które ubiegał się skarżący ma charakter jednorazowy, a więc okresem na które ustalane lub weryfikowane jest prawo do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka pod względem dochodu jest miesiąc, w którym to dziecko się urodziło, a nie dochód za cały rok w którym wystąpiło zdarzenie uprawniające do ubiegania się o świadczenie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) – zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi skutkujące wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji lub postanowienia z obrotu prawnego w ramach sądowej kontroli może nastąpić wyłącznie przy spełnieniu warunków określonych w art. 145 § 1 P.p.s.a. Przepis ten obliguje Sąd do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub gdy zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności wymienione w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Dokonując takiej kontroli Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, a zatem skarga B. J. podlega oddaleniu. Sąd stwierdza, że stan faktyczny ustalony przez organy i udokumentowany w nadesłanych aktach administracyjnych nie budzi zastrzeżeń i może stanowić podstawę do poddania kontroli legalności zaskarżonej decyzji. Spór w niniejszej sprawie przebiega bowiem na płaszczyźnie przyjętej przez organy metodyki obliczenia dochodu przypadającego na osobę w rodzinie skrzącego. Zgodnie z art. 15b ust. 1 u.ś.r., z tytułu urodzenia się żywego dziecka przyznaje się jednorazową zapomogę w wysokości 1000 zł na jedno dziecko. Stosownie do art. 15b ust. 2 tej ustawy, jednorazowa zapomoga przysługuje matce lub ojcu dziecka, opiekunowi prawnemu albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1922,00 zł. Przepisy art. 5 ust. 4-4b, 7-9 i 11 stosuje się odpowiednio. Wymaga wskazania, że poza spełnieniem kryterium dochodowego, warunkiem merytorycznego rozpatrzenia wniosku jest jego złożenie w terminie 12 miesięcy do dnia narodzin dziecka. W niniejszej sprawie skarżący złożył wiosek w dniu [...] grudnia 2019 r. o przyznanie świadczenia na rzecz jego syna T. urodzonego w dniu [...] września 2019 r., a zatem jego wniosek podlegał rozpoznaniu. Prawidłowo wskazały rozstrzygające sprawę organy, że dochód rodziny kwalifikujący do pobierania świadczeń rodzinnych ustala się na podstawie miesięcznego dochodu członka rodziny osiągniętego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4 – 4c u.ś.r. Zgodnie z art. 3 pkt 2 u.ś.r., dochód rodziny stanowi suma dochodów członków rodziny. Stosownie zaś do art. 3 pkt 1 u.ś.r., pod pojęciem dochodu należy rozumieć, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1387, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, b) dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, wymienione enumeratywnie przez ustawodawcę. W ocenie Sądu, przytoczona regulacja nie budzi wątpliwości interpretacyjnych w zakresie ustalenia elementów, o które należy pomniejszyć dochód osiągnięty przez członka rodziny. Słusznie wskazały organy, że w art. 3 pkt 1 lit. a) u.ś.r. ustawodawca nakazał pomniejszyć dochód o podatek należny, a nie jak twierdzi skarżący – o podatek pobrany w danym roku kalendarzowym i wskazane w rozliczeniu PIT-11 zaliczki na podatek dochodowy. Sąd podziela również wyrażone w zaskarżonej decyzji stanowisko Kolegium, że w przypadku wspólnego rozliczenia się małżonków, racjonalnym jest wyliczenie podatku należnego w stosunku procentowym, w zależności od tego, w jakim udziale każdy z małżonków przyczynił się do wypracowania wspólnego dochodu. W niniejszej sprawie organy ustaliły, że dochód skarżącego osiągnięty w 2018 r. wyniósł 22 526, 14 zł brutto, który pomniejszony o podatek dochodowy w kwocie 2 925,23 zł, składkę na ubezpieczenie społeczne w wysokości 2 880,53 zł oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 2 396,55 zł, wyniósł 14 333,83 zł netto. Dochód małżonki skarżącego – K. J., wyniósł 55 517,03 zł brutto, który pomniejszony o podatek dochodowy w kwocie 7 161,77 zł wyniósł 48 355,26 zł netto. Ustalenia w powyższym zakresie nie budzą wątpliwości Sądu i odpowiadają metodyce wyliczenia dochodu wynikającej z przywołanych uregulowań u.ś.r. W konsekwencji zasadnie organy wyliczyły procentowo udział skarżącego i jego małżonki w podatku za 2018 r., określając wielkość udziału skarżącego na kwotę 2 925,23 zł, a K. J. na kwotę 7 161,77 zł. Ponadto zdaniem Sądu prawidłowo organy nie wliczyły do dochodu rodziny przychodu z tytułu służby kandydackiej, gdyż nie stanowi on dochodu wymienionego w zamkniętym katalogu przychodów wskazanych w art. 3 pkt 1 u.ś.r., a jedocześnie zasadnie wliczyły do dochodu rodziny dochód osiągnięty przez skarżącego w listopadzie 2018 r. w kwocie 4 384,70 zł. Wobec powyższego, dochód przypadający na osobę w rodzinie skarżącego wyniósł 2 103,58 zł, co z kolei obligowało organny do wydania decyzji o odmowie przyznania jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka. Brak jest przy tym podstaw prawnych do podzielenia zarzutów skarżącego odnośnie naruszenia art. 5 ust. 4b u.ś.r. Zgodnie z ww. regulacją, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych. Wymaga pokreślenia, że celem regulacji art. 3 pkt 23 i 24 u.ś.r. w zw. z art. 5 ust. 4-4b u.ś.r. jest dążenie do ustalenia realnej, aktualnej, ale w pewnej perspektywie czasowej (z uwzględnieniem roku poprzedzającego okres zasiłkowy) sytuacji dochodowej rodziny, tak by świadczenia rodzinne kierowane były zarówno do rodzin, które stale, bądź długotrwale są relatywnie niezamożne, ale i do rodzin, których sytuacja dochodowa się pogorszyła. Jednocześnie przewidują one, by nie kierować świadczeń rodzinnych do rodzin, które uprzednio osiągały niskie dochody, lecz ich sytuacja znacznie się poprawiła (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 16 października 2019 r. II SA/Po 244/19; dostępny na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). W kontekście prawa do świadczeń rodzinnych nie ma zatem znaczenia czy objęte wnioskiem świadczenie jest świadczeniem okresowym, czy też świadczeniem jednorazowym. Decydujące znaczenie ma stan faktyczny i dochody osiągane przez rodzinę, a nie sytuacja rodziny istniejąca poprzednio, która uległą istotnej poprawie pod względem wysokości osiąganych dochodów. W związku z powyższym, Sąd, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.