II SA/Rz 689/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Krystyna Józefczyk Sędziowie WSA Ewa Partyka NSA Stanisław Śliwa /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi W. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego W. M. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi W. M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [....] kwietnia 2012r. znak: [...] stwierdzające uchybienie przez wyżej wymienionego terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...] marca 2012r. znak: [...], które nakładało na M. K. i S. K. obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko i sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia w postaci wymiany elektrowni wiatrowych, dobudowy nowej elektrowni wiatrowej i ułożenia linii kablowej energetycznej, teletechnicznej i sygnalizacyjnej na szczegółowo wymienionych działkach. W wskazano, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji doręczone zostało za pośrednictwem poczty określonym w wykazie stronom, jak też podano je do publicznej wiadomości w drodze obwieszczenia w myśl art. 49 K.p.a. w zw. z art. 74 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko. (Dz. U. Nr 199, poz. 1227 ze zm.). Obwieszczenie to zostało wywieszone dnia 5 marca 2012r. na tablicy ogłoszeń w sołectwie [...], [...] oraz umieszczone w Biuletynie Informacji Publicznej. Zażalenie na postanowienie Wójta Gminy [...] złożył w dniu 30 marca 2012r. W. M. SKO wymienionym wyżej postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2012r. stwierdziło uchybienie terminu do jego wniesienia. W motywach rozstrzygnięcia wskazało na art. 141 § 2 K.p.a., zgodnie z którym zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia stronie, a gdy zostało ogłoszone ustanie – od dnia ogłoszenia go stronie. Następnie organ zwrócił uwagę na art. 49 K.p.a., wedle którego strony mogą być zawiadamiane o decyzjach i innych czynnościach organów administracji publicznej przez obwieszczenie lub w inny zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości sposób publicznego ogłaszania, jeżeli przepis szczególny tak stanowi; w tych przypadkach zawiadomienie bądź doręczenie uważa się za dokonane po upływie czternastu dni od dnia publicznego ogłoszenia. W ocenie organu, bieg terminu o którym mowa w powołanym przepisie rozpoczyna się w dniu, w którym dokonano publicznego udostępnienia decyzji administracyjnej. Chodzi więc o dzień, w którym dokonano zamieszczenia obwieszczenia o wydaniu i treści decyzji na tablicy ogłoszeń właściwego urzędu, na jego stronie internetowej lub w gazecie. Organ odwoławczy wskazał, że skoro obwieszczenia ukazały się dnia 5 marca 2012r., to termin do złożenia zażalenia upłynął dnia 26 marca 2012r. Tym samym zażalenie W. M. wniesione dnia 30 marca 2012r. jest spóźnione. Kwestionując postanowienie SKO w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie W. M. wniósł o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając naruszenie art. 49 K.p.a. w zw. z art. 74 ust. 3 ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku (...). Powołując się na orzecznictwo sądowe skarżący podniósł, że doręczenie w trybie art. 49 K.p.a. uważa się za dokonane po upływie 14 dni od ostatniego dnia, w którym nastąpiło obwieszczenie. W sytuacji więc, kiedy obwieszczenia wywieszone zostały w okresie od 5 marca do 19 marca 2012r., to skuteczne doręczenie stronom postanowienia nastąpiło 2 kwietnia 2012r. Termin do zaskarżenia postanowienia Wójta Gminy [...] został więc przez niego dotrzymany. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, ponawiając argumenty przedstawione w skarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem legalności. Przedmiotem kontroli jest zatem zgodność z prawem skarżonego aktu, przy czym w jej sprawowaniu sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, jak też powołaną podstawą prawną, rozstrzygając w granicach sprawy – art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 z późn. zm.), określanej następnie jako "P.p.s.a". Wyeliminowanie przedmiotu skargi z obrotu prawnego następuje wówczas, gdy analiza akt sprawy doprowadzi do stwierdzenia naruszeń prawa wskazanych w art. 145 § 1 P.p.s.a., a zatem naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b), innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c), istnienia przyczyn nieważności postępowania (pkt 2) bądź przyczyn określonych w K.p.a. czy innych przepisach (pkt 3). Badając niniejszą sprawę Sąd dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania o możliwym istotnym wpływie na wynik sprawy, co wyczerpuje przesłankę uchylenia kwestionowanego aktu określoną w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Kontrolą Sądu objęte było - podjęte na podstawie art. 134 w zw. z art. 141 § 2 i art. 144 K.p.a. - postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia przez W. M. zażalenia na decyzję Wójta Gminy [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko i raportu o oddziaływaniu na środowisko szczegółowo opisanego przedsięwzięcia. Uruchomienie postępowania zażaleniowego następuje poprzez złożenie środka zaskarżenia w postaci zażalenia. Merytoryczne jego rozpoznanie przez wydanie jednego z rozstrzygnięć wskazanych w art. 138 K.p.a., stosowanego do postępowania zażaleniowego w związku z brzmieniem art. 144 K.p.a., możliwe jest jednak po podjęciu przez organ, do którego taki środek prawny wpłynął pewnych czynności wstępnych. Ich celem jest poczynienie ustaleń w zakresie dwóch kwestii, a mianowicie dopuszczalności takiego środka oraz jego terminowości. Dopuszczalność związana jest z dwojakiego rodzaju elementami tj. elementem podmiotowym oraz przedmiotowym. W odniesieniu do pierwszego istotne jest wyjaśnienie, czy zażalenie pochodzi od strony postępowania, bowiem tylko strona posiada uprawnienie do jego złożenia, co wynika z treści art. 141 § 1 K.p.a. Oczywisty brak legitymacji do złożenia środka zaskarżenia skutkuje koniecznością stwierdzenia jego niedopuszczalności w oparciu o art. 134 K.p.a. W razie natomiast, gdy zbadanie posiadania przedmiotowej legitymacji wiązać musi się z oceną istnienia po stronie danego podmiotu interesu prawnego, wówczas negatywne ustalenia w tym zakresie powodują konieczność umorzenia postępowania zażaleniowego. Przedstawiony pogląd nie może budzić wątpliwości w świetle uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 1999r. (OPS 16/98, LexPolonica nr 343024), która dotyczyła wprawdzie postępowania zainicjowanego wniesieniem odwołania, jednak – jak już zaznaczono - art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. stanowiący podstawę takiego umorzenia znajduje zastosowanie także do postępowania wywołanego złożeniem zażalenia (w związku z art. 144 K.p.a.). Należy jeszcze w tym miejscu zaznaczyć, że wszelkie wątpliwości co do wniesionego środka zaskarżenia winny zostać wyjaśnione w trybie art. 64 § 2 bądź art. 50 § 1 K.p.a. Złożony środek zaskarżenia, aby został rozpoznany nie może więc zawierać braków formalnych. Ponadto m. in. nie może budzić wątpliwości kwestia przedmiotu zaskarżenia jak też, kto dany środek złożył, w tym czy działał w imieniu własnym, czy też jako reprezentant innego podmiotu. W złożonym w rozpoznawanej sprawie zażaleniu na decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] marca 2012r. jako składający je wskazany jest - w jego wstępnej części – W. M. Natomiast pod jego treścią znajduje się podpis W. M. wraz z pieczątką o treści "Przewodniczący Rady Gminy W. M.". Nadto pod treścią zażalenia znajdują się jeszcze dwie pieczątki o następującej treści: "Sołectwo [...] Sołtys gm. [...]" z odręcznym podpisem: "J. S." oraz "Sołectwo [...] Przewodniczący Rady Sołeckiej Sołtys Gmina [...]" z odręcznym podpisem: "Z. B.". Ponadto pomiędzy dwiema ostatnio wymienionymi pieczątkami umieszczone są jeszcze dwa odręczne podpisy najprawdopodobniej o brzmieniu (nie są do końca czytelne): "H. P." oraz "K. H.". Znajdujące się w aktach sprawy wymienione wyżej postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego wskazuje, iż zapadło ono na skutek zażalenia złożonego przez W. M. Powyższe świadczy, w ocenie Sądu, iż SKO nie dokonało w sprawie wszelkich niezbędnych ustaleń zmierzających do wyjaśnienia, po pierwsze, w jakim charakterze W. M. złożył przedmiotowe zażalenie, a zatem czy dokonał tego jako osoba fizyczna, czy też działał imieniem rady gminy. Ponadto, Kolegium nie wyjaśniło również, jaką rolę pełnią znajdujące się pod treścią zażalenia podpisy wymienionych w nim osób, a zatem, czy złożone zażalenie pochodzi także od nich. Brak ustaleń w powyższym zakresie stanowi, zdaniem Sądu, o naruszeniu przepisów postępowania administracyjnego a to art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ponownym postępowaniu Kolegium ustali zatem, czy zażalenie na decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] marca 2012r. wniesione zostało przez W. M. jako osobę fizyczną, czy też działał on w tym zakresie (również bądź tylko) w imieniu rady gminy. Zakresem ustaleń Kolegium obejmie także kwestię roli innych osób, których podpisy widnieją pod przedmiotowym zażaleniem. W wypadku stwierdzenia, iż osoby te także złożyły to zażalenie, konieczna stanie się analiza pod kątem przysługiwania im legitymacji do dokonania powyższej czynności, a także jej terminowości. Potrzeba sprawdzenia, czy odwołanie wniesione zostało w ustawowym terminie zachodzi bowiem dopiero w razie pozytywnego zweryfikowania legitymacji procesowej podmiotu skarżącego decyzję organu pierwszej instancji (tak wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27.05.2011r. II OSK 938/2010, LexPolonica Nr 2608947, który – zdaniem Sądu - odnosi się także do sytuacji, gdy złożono zażalenia na postanowienie). Po uzyskaniu stosownych informacji organ podejmie właściwe rozstrzygnięcie w sprawie, które uzasadni zgodnie z regułami wynikającymi z art. 107 § 3 K.p.a. Z podanych wyżej względów Sąd uchylił skarżone postanowienie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania znajduje z kolei uzasadnienie w brzmieniu art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a.