II SA/Rz 690/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Solarski /spr./ Sędziowie NSA Małgorzata Wolska AWSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant: sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi A.C. na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] czerwca 2005r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich - skargę oddala - II SA/Rz 690/05 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...].03.2005. r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 k.p.a. i art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a), art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a) oraz art. 25 ust. 4 ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /tj. Dz. U. z 2002 r. nr 42, poz. 371/, na wniosek A. C. – odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...].09.2001 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...].04.2001 r. o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Kierownik Urzędu decyzją z dnia [...].06.2005 r. nr [...], na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a) i art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a) ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach /.../ - utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...].03.2005 r. W uzasadnieniu stwierdzone zostało, że A. C. uprawnienia kombatanckie uzyskał z mocy orzeczeń ZW ZBoWiD z tytułu działalności w ruchu oporu w okresie od stycznia 1942 – do lipca 1944 r. oraz walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej w okresie od października 1945 – do lipca 1947 r. Decyzją z dnia [...].04.2001 r. Kierownik Urzędu pozbawił zainteresowanego uprawnień kombatanckich, a WSA w Rzeszowie skargę strony na decyzję Kierownika Urzędu oddalił /sygn. SA/Rz 2399/01/. W dniu 16.06.2004 r. do Urzędu wpłynął wniosek złożony przez A. C. o wznowienie postępowania, w którym podniesiono okoliczność, iż strona została skierowana do służby w UB przez organizację GL – AL i w czasie tej służby pomagała więźniom. Ponieważ była to okoliczność nieznana organowi, postanowieniem z dnia [...].01.2005 r. wznowiono postępowanie w sprawie i po jego przeprowadzeniu wydano w dniu [...].03.2005 r. decyzję o odmowie uchylenia decyzji pozbawiającej stronę uprawnień kombatanckich. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona nie wskazała, aby zaistniały jakiekolwiek nowe okoliczności faktyczne i prawne uzasadniające uchylenie decyzji ostatecznej. Bezspornym jest bowiem fakt zatrudnienia A. C. w organach Bezpieczeństwa Publicznego w okresie od 13.03.1945 r. do 4.04.1945 r. Zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a) ustawy o kombatantach, uprawnienia kombatanckie nie przysługują osobie, która w latach 1944-56 pełniła służbę lub funkcję i była zatrudniona w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej /.../. W myśl natomiast art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a) osoby takie pozbawia się uprawnień kombatanckich. Odnośnie do decyzji mającej swe oparcie w ostatnio wskazanym przepisie ustawodawca nie pozostawił organowi żadnej sfery uznania, przy czym bez znaczenia pozostaje funkcja, jaką osoba pełniła w UB. Organy Bezpieczeństwa Publicznego nastawione były bowiem na zwalczanie polskich ruchów niepodległościowych i wobec tego współpraca z organami represji jest oceniana negatywnie. Sam udział w strukturach aparatu Bezpieczeństwa Publicznego stanowi obligatoryjną przesłankę do pozbawienia uprawnień kombatanckich bez konieczności oceny indywidualnych czynów danej osoby. Przepis art. 21 ust. 3 pkt 1 stwarza natomiast możliwość zachowania uprawnień kombatanckich przez osoby zatrudnione w latach 1944-56 w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, które przedłożą dowody, że do wymienionych służb i organów zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielania im pomocy. W konkretnym przypadku brak jest jakichkolwiek dowodów świadczących o tym, aby A. C. mógł skorzystać z dyspozycji wskazanego przepisu. Zebrany materiał dowodowy, w tym akta osobowe nadesłane z IPN, w żadnej mierze nie wskazują, aby A. C. został skierowany do służby w UB przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje był zwerbowany do pomocy. W okresie służby w UB ani Gwardia Ludowa ani Armia Ludowa już nie istniały. Gwardia Ludowa utworzona 6.01.1942 r. przez PPR przestała istnieć 1.01.1944 r., gdyż weszła w skład Armii Polskiej. Z kolei Armia Ludowa działała w okresie od 1.01.1944 r. do 21.07.1944 r. i przestała istnieć 21 stycznia po połączeniu jej z I Armią Wojska Polskiego. Z tego względu można podnieść, że wnioskodawca mógł zostać skierowany do pracy w organach UB ale nie w celu udzielania pomocy tej organizacji. Z tych przyczyn brak było podstaw do przywrócenia uprawnień kombatanckich. Na decyzję tą skargę wniósł A. C. zarzucając rażące naruszenie prawa, a to art. 1 ust. 2 pkt 6 w zw. z art. 21 ust. 3 pkt 1 ustawy o kombatantach/.../ poprzez błędne przyjęcie, iż nie został skierowany do pracy w UB przez organizację niepodległościową, tym bardziej, że po trzech tygodniach został zwolniony jako podejrzany i niepewny element polityczny. Sformułował wniosek pod adresem Kierownika Urzędu o rozpatrzenie sprawy we własnym zakresie przez organ, względnie przekazanie skargi do WSA w Rzeszowie. Dodatkowo zarzucił naruszenie art. 30-32 Konstytucji RP oraz zasad ogólnych rządzących postępowaniem administracyjnym. Uzasadniając zarzuty i wnioski wskazał, że do pracy w UB skierowany został przez organizację niepodległościową działalnością wspólnie z AK i razem z nią walczącą. Tymczasem Kierownik Urzędu pominął oświadczenie, a także nie przesłuchał zawnioskowanych na tą okoliczność świadków. Wskazał też, że za pracę na rzecz organizacji niepodległościowej został wyrzucony z pracy. Odpowiadając na skargę Kierownik Urzędu wniósł o jej oddalenie i wyjaśnił, że zaskarżona decyzja została podjęta w oparciu o wnikliwą analizę zebranego materiału dowodowego. Nie znajduje natomiast żadnego oparcia w materiale dowodowym twierdzenie skargi, iż skarżący do pracy w UB skierowany został przez organizację niepodległościową działającą wspólnie z AK. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga jest nieuzasadniona. 1.W rozpatrywanej sprawie jest niesporne, że wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2004r. sygn. akt SA/Rz 2399/01 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę A. C. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] kwietnia 2001r. w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich. Pismem z dnia 8 czerwca 2004r. A. C. zwrócił się do Kierownika Urzędu z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie pozbawienia uprawnień kombatanckich. Wniosek uzasadnił tym, że w poprzednim postępowaniu nie powołał świadków, którzy mogliby potwierdzić, iż do pracy w PUBP został skierowany przez Armię Ludową i w trakcie służby pomagał osobom aresztowanym. Podał, że w UB pracował ok. 1,5 miesiąca i po tym okresie został zwolniony z powodu udzielania pomocy aresztowanym. Na podstawie tego wniosku Kierownik Urzędu postanowieniem z dnia [...].01.2005r. wznowił postępowania administracyjne w sprawie pozbawienia A. C. uprawnień kombatanckich, po czym wystąpił do IPN o udostępnienie dokumentów dotyczących wnioskodawcy. Na podstawie nadesłanych dokumentów organ ustalił, że skarżący pełnił służbę w organach bezpieczeństwa publicznego od 13 marca 1945r. do 4 kwietnia 1945r., jednakże materiał dowodowy nie pozwala przyjąć, by skarżący został skierowany do służby w UB przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje był zwerbowany do pomocy. W tej sytuacji Kierownik Urzędu decyzją z dnia [...].03.2005 r. odmówił uchylenia decyzji własnej z [...].09.2001r. o pozbawieniu A. C. uprawnień kombatanckich. Decyzja ta, po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymana została w mocy rozstrzygnięciem stanowiącym przedmiot skargi. 2. Stosownie do przepisu art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach i niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. Nr 42, poz. 371 z 2002r. ze zm. ), pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby wymienione w art. 21 ust. 2 w pkt 1, 3 i 4. Ustawodawca pozbawił uprawnień kombatanckich m.in. osoby, które w latach 1944-1956 pełniły służbę lub funkcję i były zatrudnione w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, a także nadzorujących je komórkach jednostek zwierzchnich związanych ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Jednocześnie ustawodawca przewidział możliwość "samooczyszczenia": zgodnie z art. 21 ust. 3 pkt 1 ustawy, nie stosuje się przepisu ust.2 pkt 4 lit. a – wobec osób, które przedłożą dowody, że do wymienionych służb i organów zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia im pomocy. Z przepisu tego wynika, że ciężar dowodu spoczywa na osobie, która zamierza dokonać "samooczyszczenia". W praktyce oznacza to, iż osoba taka musi sama przedłożyć dowody świadczące o tym, że do wymienionych służb i organów została skierowana przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje była zwerbowana w celu udzielenia im pomocy. 3. A. C. podał, że do pracy w UB został skierowany przez organizacje niepodległościową - GL-AL., co w świetle art.21 ust.3 ustawy o kombatantach winno skutkować przywróceniem uprawnień kombatanckich. Oceniając twierdzenia wnioskodawcy dotyczące GL-AL, mające poparcie w materiale dowodowym Kierownik Urzędu prawidłowo ustalił, że formacja ta w czasie służby skarżącego w UB już nie istniała. Gwardia Ludowa została utworzona w dniu 6 stycznia 1942r. a przestała istnieć 1 stycznia 1944r., gdyż weszła w skład Armii Polskiej. Natomiast Armia Ludowa istniała od 1 stycznia 1944r. do 21 lipca 1944r., a następnie została połączona z I Armią Polską Wojska Polskiego. Wobec tego podjęcie służby w organach bezpieczeństwa publicznego od 13 marca 1945r. nie mogło nastąpić w warunkach określonych przepisem art.21 ust.3 ustawy. Dodatkowo z akt osobowych skarżącego nadesłanych przez IPN z Krakowa – znajdujących się w aktach administracyjnych - wynika, że nie odnaleziono dokumentów i informacji stwierdzających, by A. C. został skierowany do służby w UB przez organizacje niepodległościowe. [...] Oddział IPN nie dysponuje również informacjami, które potwierdzałyby działalność konspiracyjną skarżącego. Natomiast z dokumentów tych wynika również, że A. C. na własną prośbę został zwolniony z organów bezpieczeństwa. 4. Wyjaśnienia w tym miejscu wymaga zakres sądowej kontroli decyzji administracyjnych. Stosownie do przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwaną dalej P.p.s.a. ), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast kryterium kontroli jest zgodność zaskarżonego aktu - w tym przypadku decyzji administracyjnej - z prawem. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją w całości lub w części, jeśli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, względnie inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, że prawo nie zostało naruszone. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że powołane przez organ w uzasadnieniu decyzji z dnia 22 marca 2005r. orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 września 1999r. K. 11/99 ( OTK Nr 6/1999, poz. 116 ) potwierdza zgodność z Konstytucją RP reguły, zgodnie z którą zasadnym jest wyłączenia z grona osób, którym należą się uprawnienia kombatanckie tych, którzy byli zatrudnienie w strukturach organów bezpieczeństwa publicznego, co zarzut naruszenia Konstytucji czyni niezasadnym Również przedstawiony tok postępowania pozwala na stwierdzenie, że Kierownik Urzędu nie naruszył przepisów postępowania administracyjnego. Z tych przyczyn skarga podlega oddaleniu, w oparciu o przepis art. 151 P.p.s.a.