II SA/Rz 692/08

1 POSTANOWIENIE Dnia 20 lutego 2009 r. 2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: SNSA Małgorzata Wolska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 lutego 2009 r. sprzeciwu A. J. od postanowienia wydanego przez referendarza sądowego w dniu 6 stycznia 2009 r., sygn. akt II SA/Rz 692/08 w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody P. z dnia [...] lipca 2008 r., Nr [...] w przedmiocie zameldowania na pobyt stały postanawia 1) zwolnić skarżącą od kosztów sądowych 2) w pozostały zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 6 stycznia 2009 r., sygn. akt II SA/Rz 692/08 referendarz sądowy, po rozpoznaniu wniosku A. J. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata przyznał skarżącej prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych, odmówił zaś ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że sytuacja majątkowa skarżącej A. J. nie jest na tyle zła aby mogła ona uzyskać prawo do korzystania z całkowitej pomocy Państwa, poprzez zwolnienie jej z obowiązku ponoszenia jakichkolwiek kosztów postępowania. Ma ona bowiem stały dochód, zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe, a ponadto posiada nieruchomość rolną, która również w przypadku odpowiedniego zagospodarowania lub ewentualnie udostępnienia możliwości takiego zagospodarowania przez inne osoby może stanowić dodatkowe źródło dochodu. Referendarz wskazał również, na to, że w postępowaniu sądowo administracyjnym udział fachowego pełnomocnika nie jest obowiązkowy a ponadto na fakt, że w dotychczas prowadzonym postępowaniu administracyjnym skarżąca reprezentowana przez syna T. J., który wykazywał się bardzo dobrą znajomością realiów sprawy. W sprzeciwie od powyższego postanowienia A. J. wskazała, że referendarz sądowy przy wydaniu zaskarżonego postanowienia nie wziął pod uwagę tego, że T. J. , reprezentujący ją w postępowaniu administracyjnym, od 2002 r. leczy się w Poradni Zdrowia Psychicznego, 5 razy przebywał w Szpitalu z rozpoznaniem ograniczenia zaburzeń urojeniowych i afektywnych, a także stwierdzono u niego ślepotę prawego oka. Okoliczności te w jej ocenie wykluczają możliwość występowania w jej imieniu przed Sądem. Wskazuje ponadto, że w maju 2007 r. uległ częściowemu spaleniu ich dom w związku z czym wykonali szereg prac remontowych, które spowodowały ich zadłużenie. Do sprzeciwu dołączono kartę informacyjną z leczenia szpitalnego T. J. z rozpoznaniem ograniczonego zaburzenia urojeniowego i afektywnego, ksero opinii sądowo – psychiatrycznej z 23 września 2003 r. sporządzonej na zlecenie Sądu Okręgowego w K., Ośrodek Zamiejscowy w P., V Wydział Cywilny, z rozpoznaniem u T. J. zespołu urojeniowego na podłożu zmian organicznych oraz zespołu uzależnienia od alkoholu, oraz orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 8 maja 2006 r., zaliczające A. J. do znacznego stopnia niepełnosprawności, a także postanowienie o umorzeniu dochodzenia w sprawie uszkodzenia mienia poprzez spalenie części wyposażenia budynku mieszkalnego na szkodę A. J. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownemu rozpoznaniu przez sąd. Przedmiotem niniejszego postępowania jest wniosek A. J. o zwolnienie od kosztów sądowych jak i ustanowienie adwokata. Wniosek ten mieści się w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów, uregulowanego w art. 246 § 1 pkt 1 i stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 199 P.p.s.a., że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zgodnie z art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Pomoc prawna jakiej żąda wnioskodawczyni jest najszerszą formą pomocy przewidzianej przepisami ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i przewidziana jest tylko dla tej grupy osób, która nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Będą to osoby, które nie mają jakichkolwiek środków finansowych na pokrycie należności sądowych, a nie takie, dla których pokrycie tych kosztów wiązało by się z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co jest przesłanką do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym może obejmować sytuacje przyznania z urzędu fachowego pełnomocnika i odmowę zwolnienia z kosztów sądowych, zwolnienie od kosztów i przyznanie fachowego pełnomocnika, jak również zwolnienie od części kosztów sądowych. W niniejszej sprawie skarżąca A. J. zamieszkuje wraz z 55 – o letnim synem w domu o powierzchni 80 m2. Jedyny majątek jaki posiada, poza domem, w którym zamieszkuje, to nieruchomość rolna o powierzchni 2,5 ha. Wnioskodawczyni ma 87 lata. Dochód z jakiego utrzymuje się to emerytura w wysokości 959.53 zł brutto, jej syn otrzymuje rentę w wysokości 682,60 zł brutto miesięcznie. Jak wskazuje większość swojej emerytury przeznacza na zakup lekarstw. Syn, który mieszka z nią pozostaje na oddzielnym rozrachunku, ale opiekują się nią. Skarżąca nieudokumentowała wysokości ponoszonych kosztów na zakup lekarstw jak również kosztów swojego miesięcznego utrzymania. Wskazała jedynie, że są one wysokie a uzyskiwany dochód z trudem wystarcza na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życia codziennego. W sprzeciwie od postanowienia referendarza dodała, że z powodu częściowego spalenia domu, które miało miejsce w maju 2007 r. postaje nadal w długach. Również i ta okoliczność nie została przez nią w żaden sposób udokumentowana. Na obecnym etapie koszty do jakich skarżąca jest zobowiązana to uiszczenie wpisu od skargi w wysokości 100 zł, zaś koszty do jakich może być ewentualnie zobowiązana to opłata kancelaryjna od wniosku o sporządzenie uzasadnienia na wypadek oddalenia skargi oraz wpis od skargi kasacyjnej również w wysokości 100 zł. Biorąc pod uwagę wysokość powyższych należności oraz sytuację majątkową skarżącej wskazać należy, że zachodzą podstawy do udzielenia jej prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie jej z obowiązku ponoszenia tych kosztów. Przy ocenie sytuacji majątkowej skarżącej Sad wziął pod uwagę również sytuację majątkową i dochód uzyskiwany przez syna. Nawet gdyby przyjąć, za twierdzeniem skarżącej, że pozostają oni na oddzielnym rozrachunku, to w sytuacji wniesienia skargi tylko przez jednego domownika pozostali są również, w zakresie swoich możliwości, obowiązani do partycypowania związanych z tym kosztów. Stanowisko to jest tym bardziej uzasadnione w sytuacji, gdy od powodzenia skargi zależą interesy wszystkich tych domowników. Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału przedmiotem postępowania jest kwestia zameldowania, pod adresem gdzie zamieszkuje skarżąca wraz z synem, także M. J., z czym nie zgadza się zwłaszcza syn skarżącej, T. J. W takim stanie rzeczy bezzasadnym byłoby przerzucenie ciężaru ponoszenia kosztów postępowania jedynie na A. J. Udzielenie prawa pomocy w przyznanym zakresie pozwoli zrealizować konstytucyjną zasadę prawa strony do Sądu i równocześnie będzie stanowiło najkorzystniejszą formę udzielenia prawa pomocy w zakresie częściowym. Za przyjęciem powyższego stanowiska przemawia bowiem charakter postępowania sądowo administracyjnego, które w przeciwieństwie do postępowania przed sądami powszechnymi wiąże się z brakiem obowiązku osobistego uczestniczenia stron w postępowaniu. Obecność w nim fachowego pełnomocnika nie jest jedyną gwarancją prawidłowego rozpoznania sprawy. Wojewódzkie sądy administracyjne są obowiązane do badania legalności zaskarżonych do nich decyzji niezależnie od podnoszonych w skargach zarzutów. Inaczej mówiąc strona skarżąca jest inicjatorem postępowania sądowo administracyjnego a jego gospodarzem jest Sąd, którego zadaniem jest sprawdzenie czy decyzja odpowiada prawu pod każdym względem. Zatem niezależnie od tego czy przed sądem administracyjnym będzie brał udział fachowy pełnomocnik czy też nie, Sąd rozpozna skargę w takim samym zakresie. Bez znaczenia pozostaje przy tym podnoszona przez skarżącą kwestia jej stanu zdrowia i niemożliwość osobistego udziału w postępowaniu. Jedyną ustawową przesłanką do przyznania prawa pomocy, w tym także do ustanowienia fachowego pełnomocnika, jest sytuacja majątkowa wnioskodawcy. Nie ma również znaczenia to, że jak podnosi skarżąca nie może ustanowić swoim pełnomocnikiem syna, który jak podaje leczy się w Poradni Zdrowia Psychicznego. Należy tu wskazać, że T. J. nie występuje w postępowaniu sądowo administracyjnym jako pełnomocnik skarżącej. Z nadesłanego bowiem na wezwanie pełnomocnictwa wynika, że udzielone mu pełnomocnictwo upoważniało go do prowadzenia spraw A. J. przed organami administracyjnymi a nie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie. Konsekwencją powyższego było wezwanie A. J. do podpisania skargi. Co do możliwości udzielenia przez A. J. pełnomocnictwa T. J. stwierdzić należy, że brak przeszkód prawnych do udzielenia tego pełnomocnictwa. Jedynie bowiem ubezwłasnowolnienie T. J. przez właściwy w tym względzie sąd mogłoby stanowić przeszkodę przyjęcia pełnomocnictwa. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 260 i 246 § 1 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.