II SA/Rz 695/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2014 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi Z. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badanie lekarskie - postanawia - I. przyznać skarżącemu Z. P. prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych, II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Referendarz sądowy Agata Kosowska-Dudzik Z. P. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie skierowania na badanie lekarskie złożył wniosek o zwolnienie go od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi z uwagi na trudną sytuację materialną. Żądanie to rozszerzył następnie na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy przez wskazanie, że ubiega się o zwolnienie od wszelkich kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Z wniosku tego, jak i dodatkowego oświadczenia strony wynika, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, mieszkając w domu stanowiącym własność jego syna. Utrzymuje się z emerytury wynoszącej 1736,59 zł netto. Ponadto z Funduszu Ochrony Zdrowia otrzymuje miesięcznie kwotę 300 zł z przeznaczeniem na lekarstwa; jest bowiem osobą chorą. Comiesięczne wydatki strony to: 700 zł (żywność), 140 zł (prąd), 20 zł (gaz), 5 zł (wywóz śmieci), 200 zł (telefon i Internet), 1080 zł (rata kredytu zaciągniętego w kwocie 50 000 zł na "bieżące potrzeby, leczenie, leki i wydatki związane z opłatami" z terminem spłaty do maja 2018 r.). Skarżący jest współwłaścicielem samochodu marki Volvo z 1999r., którego koszt utrzymania pokrywa jednak żona. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono, co następuje: Z. P. ubiega się o wsparcie ze środków Skarbu Państwa w najszerszym z przewidzianych przez ustawodawcę zakresów tj. w zakresie całkowitym, zgodnie z treścią art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". W art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przewidziane zostało, że tego rodzaju pomoc otrzymać może strona, która nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Częściowe natomiast uwzględnienie żądania wnioskodawcy dopuszczalne jest w sytuacji występującej po jego stronie niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co wynika z brzmienia art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Przy czym, obydwa powołane ostatnio przepisy ustalając ciężar wykazania podanych w nich przesłanek przyznania prawa pomocy wskazują na składającego wniosek. To zatem zadaniem tego właśnie podmiotu jest przedstawienie we wniosku, a w razie potrzeby także na dodatkowe wezwanie, informacji odnośnie do własnej sytuacji rodzinnej, majątkowej i dochodowej. Dane te powinny być przy tym na tyle szczegółowe, by wskazywały na rzeczywistą potrzebę udzielenia stronie żądanego przez nią wsparcia. To zatem od dokładności i jasności oświadczenia strony zależy w istocie sposób rozstrzygnięcia w przedmiocie złożonego przez nią wniosku. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że wszelkich wątpliwości, które zrodzą się po analizie wniosku strony nie można odczytywać na jej korzyść. Związane jest to z faktem, iż instytucja prawa pomocy finansowana jest ze środków publicznych, których wydatkowanie winno następować z odpowiednią ostrożnością tak, by nie dopuścić do bezzasadnego dofinansowania podmiotu posiadającego dostateczne możliwości płatnicze. Odnosząc powyższe do wniosku Z. P. stwierdzono, że występujące wątpliwości co do jego faktycznej sytuacji finansowej nie pozwalają na uwzględnienie zgłoszonego przez niego żądania w całości. Przede wszystkim nie do końca jasne jest, czy wnioskodawca istotnie prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie, czy też wraz z żoną i synem. Na okoliczność, iż ostatnio wymienione osoby gospodarują wspólnie ze skarżącym pośrednio wskazuje fakt, iż strona mieszka w domu należącym do syna oraz, że samochód, którego jest współwłaścicielem utrzymuje z kolei jego żona. Gdyby osoby te tworzyły gospodarstwo ze skarżącym to wówczas także dane dotyczące ich sytuacji materialnej musiałyby być uwzględnione przy rozstrzyganiu w przedmiocie prawa pomocy dla skarżącego. Wątpliwości powstają także w związku z tym, że wnioskodawca wezwany do przedłożenia wyciągów z posiadanych rachunków bankowych za okres ostatnich trzech miesięcy z zaznaczeniem, że nie ma znaczenia, czy były na nich dokonywane jakiekolwiek operacje finansowe, przedstawił jedynie zaświadczenie z banku. Wynika z niego tylko saldo początkowe i końcowe rachunków strony. Nie jest to jednak pełne wykonania kierowanego do niej w trybie art. 255 P.p.s.a. wezwania. Na podstawie nadesłanego zaświadczenia nie można bowiem prześledzić konkretnych wpływów i obciążeń w żądanym okresie czasowym. Należy także zwrócić uwagę skarżącemu, że tylko uszczerbek w tzw. koniecznym utrzymaniu decyduje o potrzebie udzielenia stronie pomocy w zakresie kosztów postępowania sądowego. Jako wydatku na zaspokojenie tego rodzaju podstawowych potrzeb nie można zaś z pewnością uznać tego na telefon i Internet, który biorąc pod uwagę dochód strony stanowi dość duże obciążenie dla jego domowego budżetu. W takiej sytuacji uznano, że przyznanie stronie prawa pomocy w części tj. zwolnienie jej od kosztów sądowych będzie adekwatne do wykazanej przez nią sytuacji. O powyższym orzeczono na podstawie art. 258 § 1, § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2, § 3 i art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a.