II SA/Rz 696/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Maciej Kobak Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk WSA Ewa Partyka /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2017 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego -skargę oddala- Przedmiotem skargi JP jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [.] z dnia [.] kwietnia 2016 r. nr [.], w przedmiocie uchylenia we wznowionym postępowaniu decyzji w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego, którą wydano w następujących okolicznościach; Decyzją z dnia [.] listopada 2005 r. nr [.], Wójt Gminy [.] przyznał na wniosek JP zasiłek pielęgnacyjny dla córki MP na okres od 1 listopada 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r. W piśmie z dnia 5 stycznia 2009 r. Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w [.] poinformował Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w [.], że JP przebywa i pracuje w Austrii, a wobec tego w okresie od 15 lutego 2007 r. do 31 grudnia 2007 r. w jego przypadku znaleźć powinny zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W piśmie z dnia 24 lutego 2015 r. Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w [.] poinformował Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w [.], że w sprawie państwa P. przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego znajdowały zastosowanie także w okresach: od 1 do 30 listopada 2005 r., od 1 do 31 maja 2006 r. oraz od 1 do 31 października 2007 r. W związku z powyższym pismem z dnia 31 grudnia 2015 r. zawiadomiono JP o wszczęciu postępowania w sprawie uchylenia decyzji z dnia 9 listopada 2005 r. Decyzją z dnia [.] lutego 2016 r. nr [.], Wójt Gminy [.], w trybie art. 23a i art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych i art. 163 Kodeksu postępowania administracyjnego, uchylił swoją decyzję z dnia 9 listopada 2005 r. w części dotyczącej okresu od 1 do 30 listopada 2005 r. oraz od 1 do 31 maja 2006 r., ponieważ w tym czasie JP podlegał w zakresie świadczeń rodzinnych przepisom austriackim, zgodnie z przepisami o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W odwołaniu JP zarzucił naruszenie przez Wójta przepisów art. 23a ust. 4 i art. 30 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że w jego przypadku znajdowały zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, jak też nieuwzględnienie możliwości dochodzenia zwrotu świadczeń z powodu przedawnienia. Zakwestionował również ustalenia faktyczne, ponieważ nie zbadano, czy pobierał on jakiekolwiek świadczenia w Austrii. Przepisy o koordynacji mają zaś na celu przeciwdziałanie kumulacji świadczeń rodzinnych. Opisaną na wstępie decyzją z dnia 1 kwietnia 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [.] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy, podzielając stanowisko organu I instancji w całości i wskazując, że podstawa do podjęcia decyzji znajdowała się w art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ustalone okoliczności faktyczne przemawiały niewątpliwie za tym, że w sprawie winny znaleźć zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Za okresy od 1 do 30 listopada 2005 r. oraz od 1 do 31 maja 2006 r. organem właściwym do wydania decyzji w sprawie świadczeń rodzinnych był Marszałek Województwa [.], zaś za pozostały okres zasiłkowy Wójt Gminy [.]. Odnosząc się do zarzutów odwołania podano, że niniejsze postępowanie nie dotyczy zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. W skardze JP zarzucił naruszenie przez organy art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że w przypadku ustalenia, że w sprawie powinny być stosowane przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, przepis ten nakazuje organowi właściwemu uchylenie decyzji w sprawie świadczeń za okres, w którym osoba stała się do nich uprawniona w innym państwie. Pominięto przy tym art. 73 rozporządzenia Rady nr 1408/71, który nie nakazuje automatycznie pozbawiać członków rodziny pracownika uprawnień przysługujących im w miejscu swojego zamieszkania. Nie zbadano zaś, czy pobierał on jakiekolwiek świadczenia w Austrii, a te były pobierane tylko w Polsce. Na tej podstawie skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i orzeczenia o kosztach postępowania, jak też przeprowadzenia dołączonych do skargi dowodów. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [.] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 – określanej dalej jako P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Po rozpoznaniu skargi w powyższych aspektach Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stan faktyczny sprawy został przez organy ustalony prawidłowo i może stanowić podstawę wyrokowania. Z informacji przekazanych przez Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w [.] wynikało, iż JP przebywał i legalnie pracował w Austrii w następujących okresach: od 1 listopada 2005 r. – 30 listopada 2005 r., od 1 maja – 31 maja 2006 r. oraz od 1 października 2006 r. – 31 października 2007 r. W związku z powyższym podlegał ustawodawstwu austriackiemu w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Jak wynika z przedłożonych Sądowi akt administracyjnych (pełne akta znajdują się przy sprawie II SA/Rz 697/16) ostateczną decyzją z dnia [...].] listopada 2005 r. Wójt Gminy [.] na wniosek JP przyznał zasiłek pielęgnacyjny dla małoletniej wówczas MP na okres od 1 listopada 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r. Od chwili przystąpienia Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej Marszałek Województwa jest organem pełniącym funkcję instytucji właściwej w związku z udziałem RP w koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w przypadku przemieszczania się osób w granicach Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego, a także jest organem właściwym do wydawania decyzji w sprawach świadczeń rodzinnych realizowanych w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego (art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych – aktualnie t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 1518 – zwanej dalej u.ś.r.). Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej jest wojewódzką samorządową jednostką organizacyjną działającą m.in. na podstawie ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 486), do której kompetencji należy właśnie m.in. załatwianie spraw dotyczących realizacji świadczeń rodzinnych w ramach koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w przypadku przemieszczania się osób w granicach Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego – na mocy stosownego upoważnienia Marszałka. Zgodnie z art. 23a ust. 2 u.ś.r. w przypadku przebywania osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych lub członka rodziny tej osoby w dniu wydania decyzji przyznającej świadczenia rodzinne lub po dniu jej wydania poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, o którym mowa w ust. 1, organ właściwy występuje do marszałka województwa o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Według zaś art. 23a ust. 5 u.ś.r. w przypadku gdy marszałek województwa, w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Stosownie do ust. 6 tego przepisu w przypadku, o którym mowa w ust. 5, marszałek województwa wydaje decyzję w sprawie świadczeń rodzinnych zgodnie z art. 21 od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W niniejszej sprawie stosownie do art. 23a ust. 3 u.ś.r. zostało ustalone, że w wymienionych w piśmie ROPS z dnia 24 lutego 2015 r. okresach mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Skoro tak, to stosownie do art. 23a ust. 5 Wójt Gminy [.] był zobligowany do uchylenia swej ostatecznej decyzji z dnia [.] listopada 2005 r. w odniesieniu do okresów, w których miały zastosowanie przepisy o koordynacji, a JP podlegał w zakresie świadczeń rodzinnych przepisom austriackim. Wydanie takiej decyzji było obligatoryjne, ale wcale nie oznacza, że skarżący automatycznie jest zobowiązany do zwrotu pobranych świadczeń. Jak wcześniej wskazano, w takiej sytuacji to inny organ – w tym wypadku Marszałek Województwa jest po pierwsze organem właściwym do orzekania o takich świadczeniach, po wtóre ma instrumenty do sprawdzenia i ustalenia, czy w Austrii skarżący pobierał świadczenia rodzinne, ewentualnie jakie i w jakiej wysokości. Wydanie takiej decyzji, jak w niniejszej sprawie było konieczne, skoro ustalone zostało, że w sprawie miały zastosowanie przepisy o koordynacji. Dopiero po uchyleniu decyzji Wójta z dnia [.] listopada 2005 r. co do okresów, kiedy skarżący przebywał i pracował w Austrii, w prowadzonym przez Marszałka postępowaniu będą więc ustalane zarzucone w skardze okoliczności, a przywoływane w niej wyroki sądów administracyjnych zapadły właśnie na skutek kontroli decyzji wydawanych w I instancji przez marszałka w takich właśnie sprawach. Są to odrębne sprawy administracyjne w znaczeniu materialnoprawnym. Wbrew stanowisku strony skarżącej nie doszło więc do naruszenia przywoływanych w skardze przepisów, a organy w tym postępowaniu nie miały kompetencji do ustalenia w/w okoliczności w toku kontrolowanego postępowania. Na marginesie Sąd tylko zauważa, że przed dodaniem do u.ś.r. przepisu art. 23a, w analogicznej sytuacji konieczne było stwierdzenie nieważności decyzji w zakresie, w którym o przyznaniu świadczeń właściwy do orzekania był marszałek. W aktualnym stanie prawnym ustawodawca przewidział inna drogę wyeliminowania z obrotu prawnego takiej decyzji. Jedynym stwierdzonym przez Sąd uchybieniem było przywołanie przez organ I instancji wśród podstaw prawnych decyzji m.in. art. 32 u.ś.r., lecz ta wadliwość nie miała żadnego wpływu na wynik sprawy, skoro podano także art. 23a ust. 5 u.ś.r., zaś Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [.] przywołało już wyłącznie właściwy w tej sprawie art. 23a ust. 5 u.ś.r. Mając na uwadze powyższe okoliczności wnioskowane przez stronę skarżącą dowody, opierając się na ich opisie w skardze, nie miały żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, a ponadto były to jedynie kserokopie i do tego w języku niemieckim bez tłumaczenia tłumacza przysięgłego. Przesłankami wydania zaskarżonych decyzji nie były w kontrolowanym postępowaniu okoliczności, które miałyby w/w "dowody" wykazywać. Z tych względów Sąd oddalił skargę jako bezzasadną na podstawie art. 151 P.p.s.a.