II SA/Rz 697/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 5 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. P. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] czerwca 2012 r. Nr [...] w przedmiocie zarzutów do danych ewidencyjnych działki postanawia zwolnić skarżącego od kosztów sądowych. J. P. wezwany do uiszczenia wpisu w wysokości 200 zł. od wniesionej przez siebie skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] czerwca 2012 r. Nr [...], w terminie do jego opłacenia, wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym na urzędowym formularzu PPF wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz "ustanowienie prawa pomocy prawnej". Z uzasadnienia wniosku i zawartego w nim oświadczenia wynika, że wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną, utrzymując się wyłącznie z pobieranej przez niego renty w wysokości 1998 zł. netto. Jest ona przeznaczana na opłaty za gaz – 50 zł., energię elektryczną – 150 zł., wywóz śmieci – 40 zł., podatek od nieruchomości – 40 zł., opał – 300 zł., lekarstwa - 50 zł., spłatę kredytów – 878 zł. Pozostająca po ich opłaceniu kwota 490 zł. wydatkowana jest na zakup żywności, odzieży, środków czystości, telefon, komunikację lokalną. W tej sytuacji nie jest w stanie bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu ponieść kosztów sądowych i opłat kancelaryjnych. Posiadany przez nich majątek obejmuje budowany systemem gospodarczym od 1999 r. dom (zajmują w nim 2 pomieszczenia o pow. 80 m²) oraz nieruchomość rolną o pow. 0,4 ha. Skarżący wezwany do sprecyzowania zakresu dochodzonego prawa pomocy w dodatkowym oświadczeniu wskazał, że chodzi mu o pełny zakres przyznania prawa pomocy – zwolnienia od wszelkich możliwych kosztów sądowych, zasądzenie poniesionych kosztów i przyznanie prawa pomocy prawnej. Oświadczył ponadto, że wymienione przez niego wydatki – z wyjątkiem podatku ujętego w wymiarze rocznym – dotyczą okresu miesięcznego. Ani on, ani niepracująca żona nie posiadają żadnych pojazdów mechanicznych, nie korzystają też ze wsparcia pomocy społecznej. Zaciągnięte kredyty zostały przeznaczone na remont zajmowanych pomieszczeń mieszkalnych, listy i dojazdy do urzędów i sądów, pokrycie wcześniejszego zadłużenia związanego z zakupem żywności, odzieży, środków higieny oraz karmy dla psów. Załączone kserokopie harmonogramów spłat wykazują 3 kredyty, na okresy od września 2009 r. do sierpnia 2014 r., od września 2011 r. do lipca 2015 r. i od lipca 2012 r. do czerwca 2015 r. z bieżącymi ratami w wysokości 316 zł., 362 zł. i 170 zł. Dołączone także wyciągi z rachunku bankowego skarżącego na dzień 20 sierpnia 2012 r. wykazywały saldo końcowe w wysokości 1999 zł. Rozpoznając złożony wniosek uznano, że wobec braku sprecyzowania przez skarżącego – mimo skierowanego do niego wezwania – dokładnego zakresu dochodzonego prawa pomocy, dotyczy on wyłącznie zwolnienia go od całości kosztów sądowych. W tym zakresie stwierdzenie, że wolą skarżącego było także ubieganie się o przyznanie zastępcy prawnego (radcy prawnego lub adwokata) byłoby działaniem na wyrost, noszącym znamiona działania z urzędu, które jest wykluczone w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy (sam wnioskodawca nie wskazał zresztą dokładnie, o ustanowienie jakiego pełnomocnika, tj. radcy prawnego lub adwokata ewentualnie się ubiega, a jak wskazano, w przypadku postępowania toczącego się na wniosek, nie może to stanowić domniemania. Mając powyższe na uwadze, złożony wniosek uznano za spełniający przesłankę w postaci wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Analiza sytuacji finansowej skarżącego znajdująca odzwierciedlenie w wysokości uzyskiwanych dochodów, których jedynym źródłem jest pobierana przez niego renta praktycznie w całości wydatkowana na utrzymanie jego i żony oraz spłatę zaciągniętych zobowiązań finansowych nie wskazuje, aby nie powodując istotnego zagrożenia dla zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, możliwe było wygospodarowanie przez niego środków na opłacenie tych kosztów. Pośrednio znajduje to potwierdzenie w braku możliwości wykończenia przez skarżącego budowanego od wielu lat domu oraz sygnalizowanym braku środków na pokrycie bieżących wydatków związanych z utrzymaniem, co wymuszało zaciąganie przez niego i żonę kolejnych kredytów. Bez znaczenia w tym zakresie pozostaje, że rachunek bankowy skarżącego na dzień 20 sierpnia 2012 r. wykazuje dodatnie saldo w wysokości prawie 2 tys. zł., gdyż analiza wyciągów z tego rachunku wskazuje, że właśnie w tym dniu został on zasilony kwotą pochodzącą z przelewu renty skarżącego w wysokości 1997,95 zł., a ponoszone w skali miesiąca wydatki bilansują się z nimi. W tej sytuacji za zasadne uznano pozytywne odniesienie się do złożonego przez niego wniosku i przyznanie mu zwolnienia od całości związanych ze sprawą kosztów sądowych. O ile zamiarem skarżącego było także ubieganie się o ustanowienie zastępcy prawnego, niniejsze orzeczenie nie stoi na przeszkodzie do późniejszego złożenia przez niego takiego wniosku, który powinien jednoznacznie wskazywać, o jakiego pełnomocnika skarżący się ubiega. Podlegał on będzie rozpoznaniu pod względem spełnienia przesłanki do przyznania całkowitego prawa pomocy, tj. wykazania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Co do zasady możliwość ta, mimo nawet doraźnie doświadczanych trudności, wyłączona jest w przypadku osób posiadających tak jak wnioskodawca zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, stałe miesięczne dochody oraz zobowiązania cywilnoprawne, tj. kredyty, pożyczki (zwłaszcza zaciągane w toku toczących się postępowań sądowych), jednak każdorazowo podlega to analizie w odniesieniu do konkretnego przypadku. Zwrócenia uwagi wymaga także, że skarżący w innej toczącej się przed WSA w Rzeszowie sprawie z jego skargi (sygn. akt II SA/Rz 162/10), mimo pozytywnego rozpoznania wniosku o ustanowienie adwokata, sam później złożył oświadczenie o rezygnacji z jego usług, co skutkowało cofnięciem przyznanego w tym zakresie prawa pomocy. Z tych przyczyn, na podstawie art. 246 § 1 w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.