II SA/Rz 698/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 13 września 2013 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów do danych do operatu opisowo-kartograficznego po modernizacji ewidencji gruntów i budynków - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy. Wezwany do uiszczenia wpisu w wysokości 200 zł od skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów do danych do operatu opisowo-kartograficznego po modernizacji ewidencji gruntów i budynków, J. S. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz o ustanowienie adwokata. Następnie w urzędowym formularzu wniosku podał, że gospodarstwo domowe prowadzi wraz z żoną. Mieszkają w domu o powierzchni 123 m.kw., utrzymując się z uzyskiwanego przez niego świadczenia emerytalno-rentowego w wysokości 1382 zł Wnioskodawca jest inwalidą drugiej grupy, cierpi na cukrzycę wysokie ciśnienie, ma uraz kręgosłupa. Na lekarstwa wydaje miesięcznie do 280 zł. Posiada nieruchomość rolną o powierzchni 1,68 ha, jednak w 2010 r. i 2013 r. dotknęła go powódź, na skutek czego wszystkie uprawy zostały zniszczone. Na jego majątek składa się także samochód osobowy marki Fiat 126p z 1979 r. Wobec uznania, że złożone przez J. S. oświadczenie jest niewystarczające do kompleksowej oceny jego sytuacji, działając na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", wezwano go do wskazania: - wysokości netto uzyskiwanego przez siebie dochodu, - wysokości netto dochodu osiąganego miesięcznie przez żonę (oraz z jakiego tytułu), - średnich miesięcznych wydatków na utrzymanie siebie i żony (w tym na żywność i zaspokojenie innych potrzeb rodziny), - średnich miesięcznych wydatków na utrzymanie domu (z wyszczególnieniem opłat za energię elektryczną, gaz, wodę, kanalizację, telefon), - miesięcznych kosztów utrzymania samochodu osobowego, - czy skarżący uzyskuje dopłaty do posiadanych przez siebie gruntów rolnych, jeśli tak, to kiedy je ostatnio otrzymał i w jakiej wysokości, - z jakiego tytułu skarżący posiada zadłużenie, w jakiej wysokości i w jakim terminie zobowiązany jest je spłacić z podaniem harmonogramu spłaty ewentualnych rat oraz udokumentowanie tego faktu. J. S. wezwano też do przedłożenia wyciągów z posiadanych przez siebie i żonę rachunków bankowych za okres od 1 lipca 2013 r. do dnia wykonania wezwania (obejmujących wskazanie ich salda końcowego). Odpowiadając na powyższe wezwanie J. S. wskazał, że łączny miesieczny dochód rodziny wynosi 1382 zł brutto. Miesięczne wydatki to 995 zł oraz co drugi miesiąc opłata za energię elektryczną, gaz i telefon w kwocie 460 zł. Z samochodu nie korzysta, bowiem nie ma pieniędzy na paliwo. Nie pobiera także jakichkolwiek dopłat do gruntów rolnych ze środków Unii Europejskiej, jak też nie korzysta ze środków pomocy społecznej. Jest zadłużony z tytułu pożyczki na remont domu. Nie mają rachunków bankowych. Skarżący podkreślił, że żyje bardzo skromnie i sprzedaje ostatnie rzeczy, żeby nie być dłużnikiem. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono, co następuje: J. S. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Zgodnie z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej następnie "P.p.s.a.", wniosek ten mieści się w tzw. całkowitym prawie pomocy. Udzielenie wsparcia ze środków Skarbu Państwa w powyższym wymiarze możliwe jest - w świetle art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. - jedynie w razie wykazania przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy jest bowiem instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych z jej udziałem w danej sprawie, wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. Ma więc w założeniu wesprzeć osoby, które wyczerpawszy wszelkie dostępne im możliwości w zakresie zgromadzenia odpowiednich środków finansowych niezbędnych do udziału w danym postępowaniu, nie są nadal w stanie pokryć kosztów takiego uczestnictwa. Oznaczałoby to bowiem uszczerbek w ich koniecznym utrzymaniu. Ze względu na wyjątkowy charakter prawa pomocy, to na wnioskującym o nie spoczywa ciężar wykazania, że spełnia ustawowe przesłanki jego przyznania. W tym celu winien on w sposób wyczerpujący zobrazować swoją sytuację rodzinną i materialno-majątkową, aby umożliwić jej pełną ocenę przez rozpoznającego wniosek. Pomocne w tym zakresie może być dodatkowe wezwanie kierowane do strony na podstawie art. 255 P.p.s.a. Wezwanie takie wystosowano do J. S., jednak odpowiedział on na nie jedynie w części. Nie wskazał bowiem wysokości netto uzyskiwanego przez niego świadczenia emerytalno-rentowego. Przede wszystkim jednak nie podał on kwoty zadłużenia i nie przedstawił harmonogramu spłaty rat. W takiej sytuacji należy przyjąć, że skarżący musi posiadać stosowne środki na spłatę tego zobowiązania Już bowiem przy zaciąganiu pożyczki badaniu musiała posiadać jego zdolność do jej spłaty. Skoro zaś wnioskodawca jest w stanie spłacić cywilnoprawne zobowiązanie, to winien także wywiązać się z obowiązku poniesienia opłat sądowych, jak też pokryć koszty wynagrodzenia pełnomocnika. Kosztów postępowania sądowego nie można bowiem stawiać w ostatniej kolejności ich zaspokojenia. Priorytetowego znaczenia nie można także przyznać wydatkom na usługi telekomunikacyjne (telefon). Uzasadnione jest także stwierdzenie, że skarżący nie wykorzystuje także istniejących możliwości poprawy własnej sytuacji finansowej. Nie pobiera bowiem dopłat do posiadanego gruntu rolnego, jak też nie wynika, by się o takie starał. Nie pobiera również świadczeń z pomocy społecznej. Skoro zaś nie korzysta z samochodu, bo nie stać go na jego utrzymanie, może go zbyć i w ten sposób uzyskać chociażby części środków na pokrycie kosztów zainicjowanego przez niego postępowania. Należy mieć także na uwadze, że na obecnym etapie postępowania – wobec odrzucenia skargi J. S. – spoczywa na nim ciężar uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł. W ocenie rozpoznającego wniosek, kwotę taką J. S. jest w stanie wygospodarować. W zakresie jego możliwości finansowych mieści się też pokrycie kosztu wynagrodzenia pełnomocnika, biorąc pod uwagę dużą konkurencję wśród osób wykonujących zawód adwokata czy radcy prawnego, powodującą możliwość uzyskania określonej usługi prawnej po uiszczeniu stosunkowo niewielkiej kwoty. Mając powyższe na uwadze uznano, że skarżącemu nie można przyznać prawa pomocy chociażby w częściowym zakresie, dlatego też orzeczono jak w sentencji, działając w oparciu o art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a.