II SA/Rz 7/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] października 2010 r. Nr [...] w przedmiocie zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków postanawia odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie objętym wnioskiem. Wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2011 r. sygn. akt j.w. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę J. S. na wymienioną w sentencji decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego. Skarżący wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym na obowiązującym w postępowaniu sądowoadministracyjnym formularzu PPF zwrócił się o ustanowienie radcy prawnego lub adwokata, wskazując na zamiar wniesienia od tego wyroku skargi kasacyjnej i brak środków na ustanowienie pełnomocnika z wyboru. Z zawartego we wniosku oraz złożonego przez skarżącego w wyniku wezwania dodatkowego oświadczenia wynika, że zamieszkuje on sam, utrzymując się z dochodów z działalności gospodarczej oszacowanych na 2300 zł. miesięcznie (wg załączonej kserokopii zaświadczenia z urzędu skarbowego, jego dochody w 2010 r. wyniosły 14 047 zł.). Z dochodów tych opłaca alimenty na dzieci w wysokości 1350 zł. (wg przedłożonej kserokopii wyroku SR w R. z dnia 8 czerwca 2011 r., począwszy od 2 lutego 2011 r. ma to być kwota 1750 zł. miesięcznie), resztę wydaje na swoje utrzymanie (opłaty za mieszkanie, wyżywienie). Posiadany przez niego majątek oprócz zajmowanego mieszkania o pow. 24 m² obejmuje także gospodarstwo rolne o pow. 60 ha oraz udziały w spółce "A.", prowadzącej handel detaliczny artykułami spożywczymi i przemysłowymi, bar oraz usługi remontowo – budowlane (wobec znikomej marży handlowej i małych obrotów brak jest środków na zakup towarów, co nie wystarcza na opłacenie pracowników). Jako wspólnik Spółki korzysta z jej majątku (w tym z samochodów i innych sprzętów), które stanowiąc podstawę jej funkcjonowania nie mogą być sprzedane. Do gospodarstwa rolnego do 2009 r. otrzymywał dopłaty, które obecnie zostały wstrzymane z uwagi na niewykonanie niezbędnych prac pielęgnacyjnych (jako powód tego wskazał brak środków finansowych). Dodatkowo został obciążony sankcjami na kwotę 28 760 zł. Na rachunku bankowym Spółki na dzień 6 lipca 2011 r. pozostawała kwota 382 zł., na jego osobistym na dzień 8 lipca 2011 r. 956 zł., które zostały już zadysponowane. Zapłata wpisu i opłaty kancelaryjnej (odpowiednio 200 i 100 zł.) nastąpiła ze środków Spółki i ujęta jako dług w sklepach, który skarżący musi uregulować. Jeżeli doszłoby do sprzedaży związanej z przedmiotem skargi działki w N., zakup zamierzał sfinansować kredytem bankowym (zamiar jej kupna wskazał wyłącznie z uwagi na toczący się w sprawie spór). Po uregulowaniu jej stanu prawnego oraz działki sąsiadującej (nr 1933/27) zamierza je wydzierżawić. Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Ustanowienie adwokata objęte jest zakresem częściowego prawa pomocy, które może być przyznane osobie fizycznej po wykazaniu przez nią braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – określanej dalej jako P.p.s.a. Jak wynika z powyższego, kryterium ekonomiczne bazujące przede wszystkim na osiąganych dochodach i ponoszonych wydatkach oraz sytuacji materialno – bytowej jest jedynym, na podstawie którego ocenia się zdolność osób fizycznych do poniesienia związanych ze sprawą kosztów. Dowodzi to jednocześnie, że wykazanie spełnienia przesłanki do przyznania prawa pomocy obciąża osobę wnioskującą. Dokonana w tym kontekście ocena sytuacji finansowej J. S. nie daje wbrew jego twierdzeniu podstaw do przyjęcia, iż ustanowienie pełnomocnika z wyboru będzie wiązało się dla niego z jakimkolwiek uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu. Przez uszczerbek ten rozumie się brak możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych (wyżywienie, niezbędne opłaty związane z utrzymaniem domu – mieszkania), a nie wszystkich normalnienie ponoszonych wydatków, które powinny zostać zaniechane lub przynajmniej ograniczone do niezbędnego minimum. Skarżący zresztą wbrew ciążącemu na nim obowiązkowi w żaden sposób nie wykazał, czym ewentualny uszczerbek dla jego koniecznego utrzymania mógłby się objawić i jakie negatywne skutki dla niego wywołać. Wnioskodawca ma w pełni zaspokojone potrzeby mieszkaniowe oraz stałe źródło comiesięcznych dochodów z prowadzonej na stosunkowo dużą skalę działalności gospodarczej. W szerokim zakresie korzysta z majątku Spółki, której jest wspólnikiem. Jest też posiadaczem gospodarstwa rolnego, o znacznym jak na warunki lokalne areale. W tym zakresie, nawet przy założeniu doświadczania przez niego okresowych trudności finansowych, nie sposób uznać go za osobę ubogą, niezdolną do jednorazowego wygospodarowania w granicach własnych możliwości środków na ustanowienie zastępcy prawnego do sygnalizowanego zamiaru wniesienia w sprawie objętej jego skargą skargi kasacyjnej. Przemawia to przeciwko wyłączeniu względem niego wynikającego z art. 199 P.p.s.a. obowiązku ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Regulacja ta nie rozciąga się wyłącznie na osoby posiadające nadwyżkę dochodów względem wydatków, lecz dotyczy wszystkich osób posiadających jakiekolwiek środki majątkowe i dochody (potwierdza to m. in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2002 r. sygn. akt OZ 862/04). Do takich osób skarżący niewątpliwie należy, a rolą prawa pomocy nie jest zabezpieczanie czy poprawa stanu majątkowego osoby o niego wnioskującej. Niezależnie od obiektywnego braku spełnienia przez J. S. przesłanki wymaganej do przyznania mu we wnioskowanym zakresie prawa pomocy, jego odmowa podyktowana jest również następującymi okolicznościami: 1. Nieadekwatnością deklarowanych dochodów do ponoszonych wydatków; niezależnie od podwyższenia obciążających go alimentów, pozostającą po ich opłaceniu kwotę trudno uznać za dostatecznie wysoką do pokrycia wszystkich pozostałych wydatków skarżącego, nawet tych wyłącznie koniecznych. Jedynym logicznym tego wytłumaczeniem może być deklarowane przez niego korzystanie w pozostałym zakresie z majątku Spółki "A.", 2. Mało wiarygodną argumentacją o braku dochodowości prowadzonej działalności gospodarczej, co przy znacznym jej rozmiarze i różnorodności jest mało prawdopodobne (skarżący w tym względzie odnosi się zresztą wyłącznie do działalności handlowej, pomijając prowadzenie baru i usług remontowo – budowlanych). Co charakterystyczne, na okoliczność tą powoływał się już przy składaniu wniosków o przyznanie prawa pomocy w toczących się uprzednio przed WSA w Rzeszowie sprawach z jego skarg o sygn. akt II SA/Rz 908/05, II SA/Rz 909/05, II SA/Rz 910/05 oraz II SA/Rz 860/06, a utrzymywanie nierentownej działalności na przestrzeni 5-6 lat byłoby działaniem co najmniej nieracjonalnym i wymagającym posiadania alternatywnych źródeł dochodu. Przeczy temu też wynikająca z jego odwołania od decyzji organu I instancji z dnia [...] lipca 2010 r. informacja o wykonanym w latach 2005 – 2006 ogrodzeniu stanowiącej jego własność działki nr 1933/27 w N. i pracach konserwacyjnych w położonym na niej budynku oraz wyrażony w rubryce nr 11 wniosku PPF zamiar jej wykorzystania pod bazę magazynową, co z jednej strony świadczy o zamiarze dalszego rozwoju prowadzonej działalności, zaś z drugiej niewątpliwie wymagałoby pewnych nakładów finansowych. Zaprzeczeniem braku osiągania przez Spółkę dochodów jest także nabycie wykazanego jako składnik jej majątku samochodu m-ki Vw Tiguan (rok prod. 2008), na co musiały pozwolić osiągane dochody, 3. Pozbawienie skarżącego dopłat z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa do posiadanych gruntów rolnych nie przesądza automatycznie o braku możliwości uzyskania z gospodarstwa jakichkolwiek dochodów. Zaprzestanie ich uprawy spowodowane rzekomym brakiem środków na ten cel nie stoi na przeszkodzie do ich wydzierżawienia lub sprzedaży (w całości lub w części) i pozyskania w ten sposób dodatkowych środków finansowych, 4. Przy braku bieżących dochodów lub ich okresowo niewystarczającej wysokości skarżący ma też możliwość uzyskania pożyczki (kredytu) pod zabezpieczenie posiadanego przez siebie majątku (udziały w Spółce, nieruchomości rolne) i pokrycia w ten sposób wydatków związanych z ustanowieniem w sprawie radcy prawnego lub adwokata. W tej sytuacji brak jest uzasadnionych podstaw do stwierdzenia, iż J. S. wykazał spełnienie warunków do przyznania mu prawa pomocy. Z tej przyczyny na podstawie art. 245 § 3 w/z z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.