II SA/Rz 700/08

PostanowienieWSA w Rzeszowie2009-09-09

Skład orzekający: Joanna Zdrzałka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w sytuacji, gdy skarżący domaga się ustanowienia adwokata w celu sporządzenia skargi kasacyjnej, a jego sytuacja materialna uległa pogorszeniu od czasu wydania prawomocnego postanowienia o odmowie ustanowienia adwokata, sąd powinien uwzględnić ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata?
Ratio decidendi
Sąd administracyjny może zmienić prawomocne postanowienie o odmowie ustanowienia adwokata, jeśli skarżący wykaże, że jego sytuacja materialna uległa pogorszeniu i nie jest w stanie ponieść kosztów związanych ze sporządzeniem skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika. W przypadku, gdy skarżący spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd postanawia o ustanowieniu adwokata.
Stan faktyczny
Skarżąca L. E. wniosła o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego z dnia 20 listopada 2008 r. została zwolniona od kosztów sądowych w całości, ale odmówiono jej ustanowienia adwokata. Po oddaleniu jej skargi na decyzję Wojewody, skarżąca ponownie wniosła o ustanowienie adwokata, wskazując na konieczność sporządzenia skargi kasacyjnej i swoją trudną sytuację materialną. Referendarz sądowy odmówił zmiany poprzedniego postanowienia, jednak skarżąca wniosła sprzeciw. Sąd rozpoznał sprzeciw, uwzględniając ponowny wniosek o ustanowienie adwokata.
Rozstrzygnięcie
Zmienić pkt II postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 20 listopada 2008 r., sygn. akt II SA/Rz 700/08, w ten sposób, że ustanowić dla skarżącej adwokata.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w osobie: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Zdrzałka po rozpoznaniu w dniu 9 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. E. o zmianę postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 20 listopada 2008 r., sygn. akt II SA/Rz 700/08 o zwolnieniu L. E. od kosztów sądowych w całości oraz odmowie ustanowienia adwokata poprzez ustanowienie adwokata w sprawie z jej skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...] w przedmiocie zameldowania na pobyt czasowy - p o s t a n a w i a - Zmienić pkt II postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 20 listopada 2008 r., sygn. akt II SA/Rz 700/08, w ten sposób, że ustanowić dla skarżącej adwokata. II SA/Rz 700/08 U z a s a d n i e n i e W dniu 12 listopada 2008 r. (data nadania w Urzędzie Pocztowym) L. E. skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniosek o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Prawomocnym postanowieniem z dnia 20 listopada 2008 r. sygn. akt II SA/Rz 700/08 wydanym przez referendarza sądowego zwolniono skarżąca od kosztów sądowych w całości oraz odmówiono ustanowienia adwokata. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po rozpoznaniu sprawy ze skargi L. E. na decyzję Wojewody z dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...] w przedmiocie zameldowania na pobyt czasowy - wyrokiem z dnia 8 lipca 2009 r., sygn. akt II SA/Rz 700/08 oddalił skargę. W dniu 21 lipca 2009 r. (data nadania w Urzędzie Pocztowym) L. E. wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF ponownie zwróciła się do WSA o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2009 r., sygn. akt II SA/Rz 700/08 wydanym przez referendarza sądowego odmówiono zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 20 listopada 2008 r. sygn. akt II SA/Rz 700/08. W uzasadnieniu wyjaśniono, że stan majątkowy, rodzinny oraz osobisty wnioskującej nie uległ pogorszeniu w stosunku do stanu opisanego w rozstrzygniętym już wniosku, stąd nie może nastąpić zmiana prawomocnego orzeczenia WSA z częściowego prawa pomocy na prawo pomocy w zakresie całkowitym. Od wyżej opisanego postanowienia z dnia 19 sierpnia 2009 r. skarżąca wniosła w dniu 31 sierpnia 2009 r. (data nadania w Urzędzie Pocztowym) sprzeciw domagając się ustanowienia adwokata. Jako okoliczności mające uzasadniać wniosek podała, że "sprzeciw dotyczy sytuacji wyjątkowej, gdyż zachodzi konieczność sporządzenia skargi kasacyjnej przez prawnika, a koszty takiej czynności są bardzo wysokie". Zwróciła uwagę, że "z renty 628 złotych, odnosząc jej wysokość do średnich kosztów utrzymania, mając również na uwadze panujące realia życiowe, nie jest w stanie ponieść opłaty za skargę kasacyjną, zaciągając nawet kredyty, których nie będzie mogła zwrócić, bowiem zbyt często zmuszona jest do pobierania leków z aptek dopiero po otrzymaniu renty i zbyt często zalega z innymi płatnościami". W konkluzji wskazała, że "prośby o objęcie ją pomocą, nie wynikają z jej chęci lub winy, lecz z koniczności w obronie swoich praw oczywistych, zagwarantowanych w Konstytucji". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej – P.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy został już rozstrzygnięty prawomocnym orzeczeniem WSA w Rzeszowie z dnia 20 listopada 2008 r., sygn. akt II SA/Rz 700/08 o zwolnieniu skarżącej od kosztów sądowych w całości i odmowie ustanowienia adwokata, dlatego też ponownie złożony przez skarżącą wniosek o przyznanie prawa pomocy należy rozpatrzyć mając na uwadze art. 165 P.p.s.a. Przepis ten pozwala na ucylenie lub zmianę orzeczenia wskutek zmiany okoliczności sprawy. Rozpoznawany w niniejszej sprawie ponowny wniosek L. E. o ustanowienie adwokata dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 P.p.s.a), gdyż skarżąca jest już zwolniono od kosztów sądowych w całości jak zostało to wyżej opisane. Należy podkreślić, że wniosek taki może zostać uwzględniony jedynie wówczas gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Przy czym ciężar udowodnienia braku możliwości kosztów spoczywa na wnioskodawcy. Po rozpoznaniu wniosku skarżącej, Sąd przyjął, że wykazała ona, że okoliczności które były podstawą do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, uległy zmianie na gorsze. Ze złożonych formularzy i wyjaśnień wynika, że skarżąca jest osobą samotną, liczy 67 lat. Utrzymuje się z emerytury w wysokości 628 złotych netto. Kwota ta przeznacza jest na zaspokojenie podstawowych i niezbędnych potrzeb życiowych (zakup żywności, odzieży, opłaty). Jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym ma trudności z poruszaniem się i chodzi przy pomocy kuli łokciowej – (stan po wymianie endoprotezy). Z uwagi na zły stan zdrowia skarżąca wymaga konieczności leczenia, w związku z tym ponosi dodatkowo koszty zwiane z zakupem leków, konsultacjami lekarskimi i rehabilitacjami. Skarżąca podkreśliła, że przygotowuje się do kolejnego wszczepienia endoprotezy biodra, co będzie wiązało się z uzyskaniem przez nią dodatkowych środków finansowych. Posiadany przez nią majątek obejmuje dolną kondygnację zajmowanego budynku mieszkalnego o pow. 42 m², związane z przedmiotem skargi mieszkanie o pow. 20,5 m², ½ część budynku mieszkalno-gospodarczego o pow. 34,5 m² oraz nieruchomość rolną o pow. 20 a 14 m². Sąd stwierdza, iż skarżąca wykazała okoliczności, świadczące o zmianie jej sytuacji majątkowej w stosunku do okresu, kiedy wydano poprzednie postanowienie w przedmiocie prawa pomocy. Należ podkreślić, że po wydaniu postanowienia z dnia 20 listopada 2008 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 8 lipca 2009 r., sygn. akt IISA/Rz 700/08 oddalił skargę L. E. opisaną na wstępie. Skarżąca podkreśliła, że zamierza złożyć skargę kasacyjną od tego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z uwagi na obowiązek sporządzenia takiej skargi przez profesjonalnego pełnomocnika tj. adwokata radcę prawnego - wynikający z art. 175 § 1 P.p.s.a., skarżąca zwróciła się powtórnie o ustanowienie adwokata wskazując, że nie jest w stanie ponieść kosztów związanych ze sporządzeniem i wniesieniem skargi kasacyjnej przez adwokata. Dodatkowo podkreślenia wymaga, że sytuacja skarżącej zmieniała się w stosunku do stanu opisanego w prawomocnym postanowieniu z dnia 20 listopada 2008 r. Skarżąca przygotowuje się do kolejnego wszczepienia endoprotezy biodra oraz wykazuje, że nastąpiła podwyżka cen żywności, leków i mediów przy niezmiennej wysokości jej renty. Sąd dokonując analizy sytuacji materialnej skarżącej mając na uwadze art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. pozwala uznać, że spełnia ona przesłanki wymienione w tym przepisie i nie będzie w stanie uiścić niezbędnych kosztów sądowych oraz ponieść kosztów związanych z ustanowieniem adwokata celem reprezentowania i należytego zabezpieczenia praw w przedmiotowej sprawie. Przemawiają za tym okoliczności wskazane we wnioskach o przyznanie prawa pomocy oraz w złożonym sprzeciwie. Dokonując oceny przedstawionej sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącej Sąd uznał, że L. E. spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Opisane dochody wystarczają jedynie na pokrycie niezbędnych jej wydatków. Nie jest możliwe aby z tych dochodów skarżąca była w stanie ponieść koszty związane z ustanowieniem adwokata w celu wniesienia skargi kasacyjnej. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 165 P.p.s.a., art. 245 § 2 oraz art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w związku z art. 260 P.p.s.a. Sąd postanowił przyznać skarżącej adwokata.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło