II SA/Rz 701/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Małgorzata Wolska Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi H. C. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2015 r.nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia I. uchyla zaskarżone postanowienie i postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] marca 2015 r. nr [...]; II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej H. C. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi H.C. jest postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego , zwanego dalej "WINB" z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia. Na podstawie akt administracyjnych sprawy ustalono, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego , zwany dalej "PINB ", decyzją z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] nakazał H. C., właścicielce działki nr [...] położonej w miejscowości B., wykonanie przy budynku inwentarsko gospodarczym położonym na tej nieruchomości, do dnia [...] sierpnia 2014 r. robót budowlanych obejmujących: zdjęcie luźnego pokrycia dachowego, wymianę skorodowanych oraz brakujących elementów więźby dachowej (przegnite krokwie), wymianę skorodowanego biologicznie ołacenia dachu, uzupełnienie pokrycia dachu oraz wykonanie brakujących obróbek blacharskich. Po bezskutecznym upomnieniu, w którym organ zobowiązał H.C. do wykonania nałożonego decyzją z dnia [...] maja 2014 r. obowiązku, PINB wszczął postępowanie egzekucyjne wystawiając tytuł wykonawczy TW-2 z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] oraz postanowieniem z dnia[...] stycznia 2015 r. nr [...] nałożył na wyżej wymienioną grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 3 000 zł. Postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] WIB uchylił postanowienie PINB z dnia [...] stycznia 2015 r. z uwagi na braki formalne tytułu wykonawczego, tj. brak klauzuli o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji administracyjnej oraz brak wskazania przepisu prawa stanowiącego podstawę do wydania aktu administracyjnego ustalającego obowiązek. Ponownie prowadząc postępowania PINB wystawił tytuł wykonawczy TW-2 z dnia [...] marca 2015 r. nr [...]i postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r. nr [...]nałożył ponownie na zobowiązaną grzywnę w wysokości 3 000 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku, dodatkowo ustalając wysokość opłaty za wydanie tego postanowienia w wysokości 68 zł. Jednocześnie wezwał H. C. do wykonania określonego w tytule wykonawczym obowiązku z terminie 14 dni licząc od dnia doręczenia postanowienia. W podstawie prawej organ powołał art. 119 § 1, art. 120 § 1, art. 121 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015), zwanej dalej "U.p.e.a." W zażaleniu na przywołane wyżej postanowienie, wnosząc o jego uchylenie, H.C. podniosła, że nie jest w stanie uiścić nałożonej na nią grzywny, bowiem ma na utrzymaniu, oprócz siebie, dodatkowo 3 osoby. Wskazała, że dokonała w Starostwie Powiatowym zgłoszenia rozbiórki obiektu budowlanego, z którego została zerwana blacha. Zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] WINB utrzymał w mocy postanowienie PINB z dnia [...] marca 2015 r., w podstawie prawnej powołując art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zmianami), zwanej dalej "K.p.a." oraz art. 119 § 1, art. 121 § 1 i § 2 U.p.e.a. Organ II instancji wskazał, że w rozpatrywanej sprawie PINB jest jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym obowiązku o charakterze niepieniężnym, określonego w ostatecznej decyzji tego organu z dnia 26 maja 2014 r. Obowiązek ten jest wymagalny, a dopuszczalność egzekucji administracyjnej nie budzi wątpliwości. Poza sporem pozostaje okoliczność doręczenia skarżącej upomnienia do wykonania tego obowiązku, a następnie wobec jego niewykonania zasadność wszczęcia egzekucji. PINB prawidłowo podjął zatem czynności zmierzające do wyegzekwowania nałożonego obowiązku oraz prawidłowo wystawił oraz doręczył zobowiązanej odpis tytułu wykonawczego wraz z klauzulą o skierowaniu do egzekucji administracyjnej, a także postanowienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia. Po myśli art. 7 § 2 U.p.e.a. organ I instancji właściwie zastosował łagodniejszy, od przewidzianego w art. 127 tej ustawy wykonania zastępczego, środek egzekucyjny. W razie bowiem wykonania obowiązku nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny podlegają umorzeniu (art. 125 § 1 U.p.e.a.), a uiszczone lub ściągnięte mogą na wniosek zobowiązanej podlegać zwrotowi (art. 126 U.p.e.a.), w odróżnieniu od obligatoryjnych kosztów wykonania zastępczego, jakie musiałaby ponieść zobowiązana. W świetle art. 121 § 2 U.p.e.a. nie budziła wątpliwości organu II instancji wysokość nałożonej grzywny, mającej charakter uznaniowy i wynoszącej maksymalnie 10. 000 zł. Nałożenie na zobowiązaną grzywny w wysokości 3 000 zł uznał za uzasadnione wskazując, że dla swej skuteczności grzywna musi być odczuwalna i podkreślając, że w przedmiotowej sprawie ma ona charakter jednorazowy. Prawidłowo także, w oparciu o art. 64 a § pkt 1 U.p.e.a., została określona opłata za dokonane czynności egzekucyjnego w wysokości 68 zł. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skardze na przytoczone na wstępie postanowienie, H.C. wyjaśniła, że nie posiada funduszy na uiszczenie nałożonej postanowieniem grzywny. Podniosła, że na stodole zerwane zostało 5 arkuszy blachy na połowie dachu, a ponadto poinformowała, że złożyła w Starostwie Powiatowym wniosek o "rozbiór stodoły". Dodała, że jest osobą niepełnosprawną i z rozbiórką stodoły musi poczekać do czasu jej wykonania przez syna. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga H.C. jest zasadna. Sąd w całości akceptuje stanowisko Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia co do prawidłowości tytułu wykonawczego będącego podstawą egzekucji. Sąd stwierdza jednak, że organy obu instancji wydając postanowienie w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia, zignorowały wnioski Pani H.C. dotyczące wstrzymania wykonania obowiązku objętego tytułem wykonawczym czy też jego odroczenia. Otóż skarżąca konsekwentnie twierdziła, że nie chce remontować budynku, którego dotyczy tytuł wykonawczy, a chce go rozebrać. W związku z tym wnosiła o danie jej czasu na załatwienie formalności związanych z rozbiórką i jej faktycznym wykonaniem. Dotyczy to pism H.C. z dnia 22 stycznia 2015 r. i z dnia 27 marca 2015 r. Wykonanie rozbiórki czyniłoby bezprzedmiotowym postępowanie egzekucyjne. Bezspornym w sprawie jest, że Pani H.C. jest osobą w podeszłym wieku, bardzo ciężko chorą, niesamodzielną. W tej sytuacji organ egzekucyjny winien był w sposób szczególny pochylić się nad składanymi przez nią wnioskami, w razie wątpliwości zobligowany był wyjaśnić jej intencje, pouczać o treści obowiązujących przepisów prawa (art. 18 ustawy o postępowaniu w administracji z dnia 17 czerwca 1966 r., t.j. Dz.U z 2014 r., poz. 1619 ze zm., zwana dalej U.p.e.a. w związku z art. 8, art. 9 i art. 11 K.p.a.). W niniejszej sprawie obowiązkom tym nie sprostał. Pisma Pani H.C. można bowiem potraktować jako żądanie odroczenia terminu wykonania obowiązku do czasu wykonania rozbiórki. W przypadku wątpliwości co do treści zarzutu oraz jego podstawy prawnej obowiązkiem organu administracji jest dokładne ustalenie treści żądania strony, które wyznacza rodzaj sprawy będącej przedmiotem postępowania. Jeśli organ egzekucyjny, do którego zgłoszony został wniosek w przedmiocie zarzutów egzekucyjnych, miał wątpliwości co do tego, czego dotyczy wniosek, obowiązkiem tego organu było podjęcie z urzędu czynności wyjaśnienia treści żądania strony (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 lutego 2004 r., III SA 726/03, LEX nr 133900; por. także wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 lipca 2004 r., III SA 1950/03, LEX nr 158879). Wyjaśnienie tych wątpliwości przez organ egzekucyjny powinno następować w trybie art. 50 i art. 64 § 2 K.p.a. w zw. z art. 18 U.p.e.a. (tak słusznie Cezary Kulesza w Komentarzu do art. 33 U.p.e.a., LEX). Wyjaśnienie czy intencją Pani H.C. było zgłoszenie formalnego zarzutu z art. 33 w zw. z art.. 34 U.p.e.a., czy też był to wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego będzie rzeczą organów przy ponownym rozpoznaniu sprawy. O tym, że twierdzenia Pani H.C. nie są gołosłowne świadczy fakt, że jak wynika z informacji uzyskanych przez Sąd w Starostwie Powiatowym , w dniu 3 kwietnia 2015 r. (a więc przed wydaniem postanowienia przez organ II instancji) dokonała ona zgłoszenia rozbiórki budynku objętego tytułem wykonawczym). Wskazane uchybienia przepisom postępowania mogły mieć w oczywisty sposób wpływ na wynik sprawy, co skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy będą miały na względzie treść niniejszego uzasadnienia.