II SA/Rz 702/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. S. i Z. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2009 r. Nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie postanawia odmówić przyznania M. S. prawa pomocy w zakresie objętym wnioskiem. Postanowieniem z dnia 29 stycznia 2010 r. sygn. akt j.w. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2009 r. Nr [...] z uwagi na nieuiszczenie przez nią wpisu sądowego w kwocie 300 zł. Po doręczeniu jej odpisu tego postanowienia wraz z uzasadnieniem, wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym na urzędowym formularzu PPF zwróciła się ona o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, powołując się w jego uzasadnieniu na niski dochód, konieczność utrzymywania gospodarstwa i niezarabiającej siostry oraz potrzebę przeprowadzenia remontu domu. Wg zawartego we wniosku oświadczenia, wnioskodawczyni pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z siostrą Z. S. (współskarżącą), utrzymując się z pobieranej emerytury w wysokości 543 zł. brutto. Na wykazany przez nią majątek składa się dom o pow. 80 m² oraz nieruchomość rolna o pow. 3,86 ha. Ze złożonego przez M. S. w wyniku wezwania dodatkowego oświadczenia wynika, że: - oprócz renty (486 zł. netto) uzyskuje tytułem dopłat rolnych kwotę ok. 1800 zł. rocznie, - "jeżeli wystarcza pieniędzy to wykupujemy leki i żywność, jeżeli nie to nie kupujemy", - wszystkie opłaty związane z utrzymaniem domu ponosi po połowie z siostrą; energia elektryczna i gaz – odpowiednio ok. 186 i 139 zł./2 m-ce (wg kserokopii załączonych faktur są to kwoty oscylujące w granicach 140 – 180 zł. i 98 - 111 zł.), telefon – 20 zł, opał zakupiony w 2009 r. – 6 000 zł. Sama wnioskodawczyni dodatkowo wydatkowała na zakup opału 1800 zł., obciąża ją też zapłata podatku rolnego w łącznej wysokości 288 zł. (za 2010 r.), - wnioskodawczyni nie korzysta ze wsparcia pomocy społecznej, natomiast jej siostra od grudnia 2008 r. 3-krotnie otrzymywała z GOPS wsparcie finansowe (ostatnie w listopadzie 2009 r.) w wysokości 2 x 500 zł. i 1 x 250 zł. Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Dochodzone przez M. S. prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata dotyczy jego przyznania w zakresie całkowitym, czego warunkiem w przypadku osoby fizycznej jest wykazanie braku możliwości poniesienia przez nią jakichkolwiek kosztów postępowania - art. 245 § 2 w/z z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – określanej dalej jako P.p.s.a. Jak wynika z powyższego, to właśnie osobę wnioskującą obciąża wykazanie spełnienia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy. Ocena wniosku M. S. nie potwierdza jednak jego zasadności tak w całości, jak i w części; w tym drugim przypadku związane byłoby to z wykazaniem, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla swojego koniecznego utrzymania (podkreślenia wymaga, że uszczerbek ten dotyczy zagrożenia dla zaspokojenia wyłącznie podstawowych potrzeb życiowych, a nie wszystkich normalnie ponoszonych wydatków, które powinny zostać zaniechane lub ograniczone do niezbędnego minimum). Analiza sytuacji materialno – bytowej wnioskodawczyni nie wskazuje, by przy zabezpieczonych potrzebach mieszkaniowych i posiadanych dochodach doświadczała trudności związanych z zaspokajaniem bieżących potrzeb życiowych. Do takiego wniosku nie uprawnia zawarte w dodatkowym oświadczeniu stwierdzenie uzależniające zakup żywności i leków od posiadania na to wystarczających środków finansowych. M. S. oprócz pobieranej przez siebie renty (486 zł.) i dopłat do produkcji rolniczej (1800 zł.) uzyskuje dodatkowe środki finansowe z gospodarstwa rolnego. W dodatkowym oświadczeniu złożonym na wcześniejszym etapie postępowania dla potrzeb rozpoznania wniosku o prawo pomocy Z. S. zostały one określone na kwotę 6932 zł. rocznie (przy jednoczesnych wydatkach związanych z jego prowadzeniem w wysokości 5050 zł. - paliwo do ciągnika, żniwa, trawy, zasiew i orka). Nie może przy tym także ujść uwadze, że uzyskiwane z gospodarstwa pożytki w naturze zapewne w znaczącym stopniu wpływają na ograniczenie wydatków przeznaczanych przez nią i siostrę na zakup żywności. Przy ocenie możliwości płatniczych wnioskodawczyni nie sposób także pominąć okoliczności przemawiających przeciwko uznaniu M. S. za osobę utrzymującą swoją siostrę Z. Jak wynika z wcześniejszych informacji Z. S. udzielonych dla potrzeb rozpoznania jej wniosku o prawo pomocy, utrzymuje się ona odrębnie, samodzielnie ponosi wydatki (2750 zł./ rok) związane z utrzymaniem swoich nieruchomości rolnych o pow. 1,72 ha (paliwo do ciągnika, żniwa, orki i zasiew, nawozy) oraz pokrywa połowę opłat za energię elektr., gaz, opał. W tym kontekście należy uznać, że wzajemne relacje między M. a Z. S. co do zasady sprowadzają się jedynie do ich wspólnego zamieszkiwania, a argument o utrzymywaniu Z. S. przez siostrę powołany wyłącznie dla potrzeb złożonego wniosku. W związku z tym należy także zauważyć, że M. S. mimo wezwania nie wyjaśniła dokładnie wszystkich wątpliwości dot. faktycznych źródeł dochodów i ich wysokości osiąganych przez swoją siostrę. W kontekście wcześniejszych informacji i oświadczenia o pokrywaniu przez nią połowy opłat związanych z utrzymaniem domu (rachunki, opał) oraz ponoszenia nakładów na gospodarstwo, zbyt niskie do tego są jej dochody osiągane z tego gospodarstwa (3769 zł.) i dopłaty bezpośrednie do produkcji rolnej (700 zł.). Niewyjaśniona pozostała również kwestia odmowy przyznania Z. S. wsparcia z pomocy społecznej z uwagi na uzyskiwany przez nią dochód, tj. 702 zł. (kwota ta nie wynika z deklarowanych dochodów z gospodarstwa i dopłat do niego) oraz zamieszczona w dodatkowym oświadczeniu M. S. wzmianka o zamieszkiwaniu ze Z. S. jej syna D. W związku z powyższym brak jest podstaw, aby wyłączyć z zastosowania wobec M. S. wynikający z art. 199 P.p.s.a. obowiązek ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przepis ten dotyczy wszystkich osób posiadających jakiekolwiek środki majątkowe i dochody (postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., sygn. akt OZ 862/04). W związku z odrzuceniem jej skargi z uwagi na nieopłacony wpis w wysokości 300 zł., ewentualne koszty które musiałaby obecnie ponieść związane są z ustanowieniem pełnomocnika (radcy prawnego lub adwokata) do sporządzenia skargi kasacyjnej. O tym że nie przekracza to jej możliwości finansowych dobitnie świadczy informacja zawarta w piśmie przewodnim do złożonego przez nią wniosku PPF o zasięganiu związanych ze sprawą porad prawnych u adwokata T. R. w S., jak też stwierdzenie "nie uchylam się od żadnej płatności w tej sprawie jakie wystąpią". Do argumentów przemawiających przeciwko pozytywnemu rozpoznaniu jej wniosku należy także zaliczyć sygnalizowany zamiar zaciągnięcia kredytu hipotecznego na remont domu. Oznacza to, że M. S. pozytywnie ocenia swoją zdolność kredytową i możliwość spłaty potencjalnego zobowiązania, w stosunku do którego koszty postępowania z pewnością stanowią niewielką wartość. W tej sytuacji należy uznać, że wnioskodawczyni nie spełnia ustawowej przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, w związku z czym jej wniosek nie może zostać pozytywnie rozpatrzony. Ubocznie należy zwrócić uwagę wnioskodawczyni na wspólność w sprawie objętej skargą interesów jej i siostry Z., której zostało przyznane prawo pomocy obejmujące zwolnienie od wpisu od skargi i ustanowienie adwokata. Mimo odrzucenia skargi M. S., skarga jej siostry podlegać będzie merytorycznemu rozpoznaniu, a wydany w sprawie wyrok z uwagi na charakter sprawy i tak będzie wywierał w stosunku do nich jednakowy skutek. Z tej przyczyny, na podstawie art. 245 § 2 i 3 oraz art. 246 § 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.