II SA/Rz 702/09

Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Referendarz sądowy Paweł Zaborniak po rozpoznaniu w dniu 2.11.2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. S., o zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz o ustanowienie adwokata, w sprawie skargi Z. S. oraz M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia [...].06.2009 r. nr [...], w sprawie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie, -postanawia- 1) przyznać Z. S. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez: a. zwolnienie skarżącej od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi, b. ustanowienie adwokata z urzędu. 2) odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Sygn. II SA/Rz 702/09 Uzasadnienie Z. S. złożyła do sprawy o sygn. II SA/Rz 702/09 wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz o ustanowienie adwokata. Sprawa o podanej sygnaturze dotyczy skargi wyżej wymienionej oraz M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie uregulowania stosunków wodnych. Wszczęte postępowanie nie zostało zakończone przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie (dalej WSA). Na obecnym etapie postępowania, strony skarżące są zobowiązane do solidarnego uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 300 zł (patrz. zarządzenie w sprawie wezwania do uiszczenia wpisu karta akt sądowych nr 13). Oprócz tej kwoty strona może zostać w przyszłości zobowiązana do uiszczenia wpisów należnych z tytułu wniesienia zażalenia, skargi kasacyjnej, a także opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia do wyroku WSA. Ponieważ wniosek o prawo pomocy nie przedstawiał wszystkich niezbędnych do jego rozpatrzenia wiadomości, wyznaczony do jego rozpoznania referendarz sądowy na podstawie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 152, poz. 1270 z późn. zm., zwana dalej p.p.s.a.), wezwał Z. S. do nadesłania dodatkowych informacji i dokumentów. Wnioskodawczyni wykonała skierowane do niej wezwanie w terminie. Wyjaśniono, iż na wydatki Z. S. i M. S. składają się m.in. opłaty za gaz i elektryczność. W okresach dwumiesięcznych wydatki z tego tytułu wynoszą 141,88 zł - gaz, 169 zł - elektryczność. Trzy raty w ciągu roku opłaca Z. S. a trzy raty M. S. Własność skarżących stanowi ciągnik rolniczy Ursus C 300/40. M. S. posiada telefon komórkowy; opłaty z tego tytułu wynoszą 20 zł miesięcznie. Z. S. otrzymuje z dzięki dopłatom bezpośrednim 700 zł, zaś M. S.1800 zł na rok. Wnioskodawczyni z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego uzyskuje w ciągu roku dochód w kwocie 3769,56 zł, natomiast dochód M. S. jest wyższy i wynosi 6932,83 zł. Oprócz dochodów z rolnictwa M. S. otrzymuje rentę w miesięcznej wysokości 465,56 zł. Stwierdzono, co następuje: Na gruncie obowiązujących przepisów postępowań sądowych obowiązuje zasada, iż koszty sądowe jak również koszty wynagrodzenia fachowego pełnomocnika pokrywa strona dochodząca swych roszczeń. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nieposiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Należy dodać, że prawo pomocy może dotyczyć wyłącznie postępowania przed sądem administracyjnym i nie rozciąga się na postępowanie administracyjne. Żądana przez Z. S. postać prawa pomocy, obejmująca ustanowienie adwokata oraz pełne zwolnienie od kosztów sądowych, jest najszerszą z możliwych. Dotyczą jej bardzo rygorystyczne przesłanki określone dyspozycją art. 246 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej P.p.s.a.). Według tej regulacji, aby otrzymać prawo pomocy w zakresie całkowitym, strona zobowiązana jest udowodnić, że nie posiada jakichkolwiek możliwości pokrycia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Przedstawiona przez Z. S. sytuacja majątkowa i rodzina uzasadnia zastosowanie wobec niej instytucji prawa pomocy w ograniczonym zakresie w stosunku do wniosku. Na chwilę wydawania rozstrzygnięcia, strona spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym wskazane w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Podstawą utrzymania wnioskodawczyni stanowi wyłącznie dochód z prowadzenia gospodarstwa rolnego. Jego wysokość, przy aktualnym poziomie cen za usługi i dobra o charakterze podstawowym, nie jest wystarczająca do pokrycia wszystkich kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Składniki majątkowe, jakimi strona dysponuje nie mogą zostać sprzedane na potrzeby pokrycia kosztów postępowania gdyż ważą o utrzymaniu bieżącym strony. Zaznaczone powody decydują o konieczności przyznania Z. S. prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu od skargi oraz ustanowienie adwokata. Ustalona postać prawa pomocy stanowi pełne odzwierciedlenie zdolności strony do współuczestniczenia w kosztach prowadzonej sprawy. Warto dodać, że wpis należny z tytułu wniesienia skargi stanowi znaczącą część ogólnej kwoty kosztów sądowych sprawy sądowoadministracyjnej. Wynagrodzenie ustanowionego adwokata zostanie pokryte ze środków budżetu WSA. Wobec wnioskodawczyni nie można zastosować pełnego zwolnienia od kosztów sądowych, czyli zwolnienia obejmującego przyszłe koszty i wydatki sądowe. Na to rozstrzygnięcie wpływa istnienie zobowiązania stron współskarżących do solidarnego ponoszenia kosztów postępowania przed WSA. Oprócz Z. S. zobowiązaną do ponoszenia kosztów jest jej siostra M. S. Ustalono, że M. S. uzyskuje niskie, lecz stałe dochody, a ponadto posiada nieruchomość o powierzchni 3,3710 ha. Wspólne ponoszenie kosztów sądowych niniejszej sprawy oznacza, że ciężar finansowy postępowania rozkłada się na majątek i dochody wszystkich współskarżących. Strony mogą umówić się, w jakim zakresie uiszczą wpisy od wnoszonych środków odwoławczych oraz opłaty kancelaryjne. Z powyższych przyczyn orzeczono o częściowym zwolnieniu stron od kosztów sądowych oraz o ustanowieniu adwokata, po myśli art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.