II SA/Rz 703/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Maria Piórkowska /spr./ Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk WSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 listopada 2011 r. sprawy ze skargi I. P. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia ekspertyzy stanu technicznego budynku -skargę oddala- Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.), po rozpatrzeniu zażalenia I. P. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2011r. nr [...] w sprawie nałożenia na I. P. obowiązku przedłożenia ekspertyzy stanu technicznego budynku ze szczególnym uwzględnieniem rozpoznania przyczyn powstałych zarysowań i pęknięć, ustaleniem stopnia zagrożenia dla jego konstrukcji oraz podaniem możliwych rozwiązań usunięcia nieprawidłowości w terminie do dnia 31 maja 2011r., postanowił uchylić zaskarżone postanowienie w części dotyczącej terminu wykonania obowiązku, jednocześnie wyznaczając dzień 15 września 2011r., jako ostateczny termin wykonania obowiązku, w pozostałej części utrzymał postanowienie w mocy. Z uzasadnienia i akt administracyjnych sprawy wynika, że na wniosek M. P. z dnia [...] lipca 2010r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego przeprowadził w dniu [...] sierpnia 2010r. kontrolę stanu technicznego budynku mieszkalnego przy ul. [...] w J., własności I. P. W jej toku ustalono, że przy ul. [...] w J. posadowiony jest budynek mieszkalny, jednorodzinny, częściowo podpiwniczony, murowany z cegły ze stropem drewnianym, parterowy z poddaszem nieużytkowym oraz dachem jednospadowym krytym blachą płaską. W budynku znajdują się 3 pokoje, kuchnia, łazienka, korytarz. Pomieszczenia o wysokości 3,30m. Budynek posiada instalację C.O. z piecem węglowym i gazowym, instalacje gazową, wod. – kan. i elektryczną z tzw. "siłą". Ściany budynku od strony podwórza oraz szczytowe ocieplone styropianem z wyprawą tynkarską, nie ocieplona ściana zewnętrzna od strony ul. [...] oraz ściany szczytowe. Kominy budynku otynkowane i pomalowane. W trakcie kontroli S. P. – pełnomocnik I. P. przedłożył protokoły z okresowych badań przewodów kominowych i instalacji, które potwierdzają ich sprawność i szczelność. PINB stwierdził, że stan pomieszczeń jest dobry, na bieżąco prowadzone są prace konserwacyjne, ściany wewnątrz budynku suche, brak nadmiernej wilgotności. Natomiast w ścianie zewnętrznej szczytowej o dł. 16m i wys. ok. 30 cm, usytuowanej od strony ul. [...] stwierdzono miejscowe ubytki tynku z widocznymi licznymi pęknięciami. W połowie długości ściany szczytowej widoczne jest pęknięcie tynku o szer. 3-1mm, które zanika w połowie wysokości parteru oraz odstający tynk na wys. 2-2,5m od terenu, a także w odległości ok. 3m od narożnika budynku zlokalizowanego od strony ul. [...] do 6m istniejące wybrzuszenie tynku (wynoszące ok. 3 cm). S. P. wyjaśnił, że nie usuwał tynku, bowiem przy tej ścianie ma powstać budynek handlowo-usługowy, a inwestor M. P., na mocy ugody zawartej z I. P., zobowiązał się do naprawy tej ściany. W dalszej kolejności w dniu [...] września 2010r. I. P. zawiadomiła PINB o "wyraźnej dewastacji" jej domu tj. pękanie ścian wewnątrz budynku, których przyczyną jest realizowana na sąsiedniej działce budowa prowadzona przez M. P. W dniu [...] września 2010r. organ przeprowadził kontrolę, w toku której stwierdzono pęknięcia i zarysowania ścian. W jej wyniku PINB nakazał założenie w narożu pęknięcia minimum w trzech miejscach plomb szklanych, mocując je bezpośrednio do murów na zaprawie o małej skurczliwości. I. P. wykonała nakaz, natomiast w dniu [...] października 2010r. organ dokonał sprawdzenia prawidłowości założenia plomb. Następnie w dniu [...] grudnia 2010r. I. P. zgłosiła do organu dalsze postępujące pęknięcia ścian wewnętrznych w budynku przy ul. [...] w J. Wobec powyższego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wszczął postępowanie w sprawie stanu technicznego budynku na działce nr ewid. 1991 obr. 4 przy ul. [...] w J. i w dniu [...] stycznia 2011r. przeprowadził oględziny. W ich toku stwierdzono dodatkowo duże zawilgocenie w piwnicy i w narożu kuchni, plamy pleśni w zewnętrznej ścianie piwnicznej, zarysowania oraz miejscowo odstający tynk. Stwierdzono, że wykonane wcześniej plomby nie uległy pęknięciu. Organ I instancji wskazał, że na podstawie zewnętrznych oględzin nie można ustalić czy ściana poprzeczna uległa pęknięciu czy rozwarstwieniu. Po dokonaniu powyższych ustaleń Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] lutego 2011r., znak [...] nałożył na I. P. obowiązek przedłożenia ekspertyzy stanu technicznego budynku ze szczególnym uwzględnieniem rozpoznania przyczyn powstałych zarysowań i pęknięć, ustaleniem stopnia zagrożenia dla jego konstrukcji oraz podaniem możliwych rozwiązań usunięcia nieprawidłowości, w terminie do 31 maja 2010r. W uzasadnieniu tego postanowienia organ I instancji wyjaśnił, że stan obiektu pogorszył się, a zdaniem S. P. wystąpiło naruszenie stabilności obiektu i istnieje realne zagrożenie dla dalszego naruszenia konstrukcji budynku, co zagraża życiu i zdrowiu osób w nim przebywających. Zadaniem natomiast organu czynności kontrolne przeprowadzone w okresie od sierpnia 2010r do stycznia 2011r. nie potwierdziły jednoznacznie, że nastąpiło istotne uszkodzenie konstrukcji budynku, powodujące zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi w nim przebywających. O stabilności budynku świadczy stan plomb kontrolnych, które nie uległy zniszczeniu. Powyższe okoliczności wzbudziły wątpliwości organu co do stanu technicznego budynku, co skutkowało nałożeniem na I. P., na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane, obowiązku dostarczenia ekspertyzy technicznej przedmiotowego budynku. W złożonym zażaleniu I. P. wraz z pełnomocnikiem S. P. wnieśli o uchylenie obowiązku przedłożenia ekspertyzy, z uwagi na to że taka ocena będzie obarczona wadą jednostronności i jako mało wiarygodna nie będzie mogła stanowić dowodu dla sądu powszechnego i administracyjnego. Wskazała, że ekspertyzy geotechniczne i stanu przyległego budynku należało wykonać przed rozpoczęciem procesu inwestycyjnego, o co zabiegali w składanych pismach. Zarzucili bierne stanowisko organów nadzoru w przedmiotowej sprawie. Przedstawiając dotychczasowy przebieg postępowania, wskazali na podejmowane przez nich interwencje i wskazali, że przerzucono na nich koszty związane z ekspertyzą. Po przeanalizowaniu sprawy Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wspomnianym na wstępie postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011r., nr [...], uchylił zaskarżone postanowienie organu I instancji w części dotyczącej terminu wykonania obowiązku, wyznaczając jednocześnie w tym zakresie dzień 15 września 2011r., jako ostateczny termin wykonania obowiązku, w pozostałej części utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu wskazał, że podjęte przez organ I instancji rozstrzygnięcie jest prawidłowe, bowiem art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego upoważnia organ nadzoru budowlanego do żądania w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do stanu technicznego obiektu w określonym terminie ocen technicznych i ekspertyz. W okolicznościach sprawy i w wyniku przeprowadzonych kontroli, wątpliwości organu I instancji, co do stanu technicznego obiektu uzasadniały zastosowanie obowiązku przewidzianego wyżej wskazanym przepisem. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie I. P. wniosła o uchylenie zaskarżonego postępowania i zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną interpretację art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, który nie ma zastosowania do "rzeczywistej sytuacji". Skarżąca wskazała, że wielokrotnie zwracała się by ekspertyzę techniczną stanu istniejącego obiektu przeprowadzić przed wzniesieniem nowego budynku, a nie po jego wykonaniu (§ 206 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002r. /Dz.U. Nr 75, poz. 690 ze zm./). Zarzuciła niewykonanie drugiej niezbędnej ekspertyzy przed rozpoczęciem prac projektowych, w tym odkrywek fundamentów, odrębnej oceny arkady, badań i pomiarów geotechnicznych i inżynieryjno – hydrologicznych obiektu wznoszonego i przyległego (§ 3 ust. 1-9, ust. 2 pkt 1-3, § 4 ust. 1 pkt 5 lit. e, § 5 ust. 3 pkt 2 i § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24.09.1998r. /Dz.U. Nr 126, poz. 839/). W dalszej części skargi podniosła zarzuty dotyczące decyzji Starosty z dnia [...] listopada 2008r. o pozwoleniu na budowę oraz decyzji Burmistrza Miasta z dnia [...].06.2005r. o warunkach zabudowy, a także dotyczące procesu inwestycyjnego na sąsiedniej nieruchomości. Skarżąca wskazała, że zaskarżone postanowienie jest nieważne z mocy prawa na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. bowiem wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa, w tym budowlanego i rozporządzeń wykonawczych, powinno być skierowane do innej osoby, przed rozpoczęciem budowy, było niewykonalne w dniu jego wydania, oparte jest na niewiarygodnych dowodach. Organ odwoławczy nie rozpoznał nadto zarzutów podniesionych w odwołaniu. Podniosła, że przed Sądem Rejonowym toczy się postępowanie w przedmiocie niezrealizowania ugody z wnioskiem o powołanie biegłego co do oceny stanu technicznego budynku, które zostało wszczęte przed wydaniem zaskarżonego postanowienia. Wobec projektanta toczy się postępowanie przed Rzecznikiem Odpowiedzialności Zawodowej (art. 95 Prawa budowlanego), a Wojewoda wzruszył prawomocną decyzję nr [...] w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę – decyzja z dnia [...].02.2011r., nr [...]. Końcowo skarżąca wniosła o "uwzględnienie kosztów procesu z powodu bezczynności działań lub przypisanie ich stronie przeciwnej". W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. W piśmie z dnia 25 października 2011r. (data wpływu do Sądu) skarżąca podtrzymała zarzuty podniesione w skardze i zażaleniu, zarzuciła naruszenie art. 7 k.p.a. i przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury. Wyjaśniając okoliczności sprawy, załączyła kserokopie pism, decyzji oraz dokumentację fotograficzną. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm./ sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje, postanowienia i akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, zaś na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie jest zasadna. Podstawą materialnoprawną zaskarżonego postanowienia jest przepis art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane / tekst jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623/. Z przepisu tego wynika, że organy administracji architektoniczno - budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć w drodze postanowienia, na uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz, a koszty tych ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia. W świetle przywołanych wyżej uregulowań, w ocenie Sądu, zasadnie orzekające w sprawie organy nadzoru budowlanego, w ustalonym stanie faktycznym sprawy, w oparciu o treść art. 81 c ust.2 ustawy Prawo budowlane wydały zaskarżone postanowienia. Bezspornym bowiem jest między stronami, że na skutek zgłoszeń /w tym również skarżącej/ organ I instancji wielokrotnie przeprowadzał kontrolę w budynku położonym w J. przy ul. [...] , w tym również w dniu [...] sierpnia 2010 r., w dniu [...] września 2010 r., w dniu [...].10.2010 r. a także w dniu [...] stycznia 2011 r. stwierdzając pęknięcie ściany poprzecznej niewiadomego pochodzenia oraz zawilgocenie. Liczne oględziny dokonywane przez organ nadzoru budowlanego oraz wielokrotne interwencje skarżącej w przedmiocie występowania nowych pęknięć ścian dały organowi podstawę do powstania uzasadnionych wątpliwości co do stanu technicznego tego budynku, a więc do zastosowania cytowanego wyżej przepisu art. 81 c ust 2 ustawy Prawo budowlane. Zasadne zatem było nałożenie na skarżącą obowiązku przedłożenia ekspertyzy stanu technicznego budynku ze szczególnym uwzględnieniem rozpoznania przyczyn powstałych zarysowań i pęknięć, ustaleniem stopnia zagrożenia dla jego konstrukcji oraz podaniem możliwych rozwiązań usunięcia nieprawidłowości. Zauważyć nadto należy, że właśnie dostarczenie ekspertyzy stanu technicznego budynku, w tym również rozpoznania przyczyn powstałych zarysowań i pęknięć pozwoli organowi nadzoru budowlanego na podjecie dalszych odpowiednich działań. Podkreślić bowiem trzeba, że postanowienie wydane na podstawie art. 81 c ust. 2 ustawy Prawo budowlane ma charakter dowodowy, co oznacza, że postępowanie, w którym jest ono podejmowane, albo stanowi część innego, już toczącego się postępowania przewidzianego prawem budowlanym, bądź jest elementem wyjaśniania przez organ okoliczności, które mogłyby uzasadniać wszczęcie takiego postępowania. Ekspertyzy i oceny techniczne, o których mowa w art. 81c ust.2 w/w ustawy są elementem postępowania dowodowego i mogą stanowić podstawę do podjęcia przez organ nadzoru budowlanego stosownych działań przewidzianych przepisami Prawa budowlanego. Odnosząc się do zarzutu skarżącej o obciążeniu jej kosztem ekspertyzy stanu technicznego budynku wskazać należy, że dla bytu przepisu art. 81 c ust. 2 Prawa budowlanego nie są istotne przyczyny wystąpienia złego stanu technicznego budynku łącznie z przyczynami leżącymi po stronie osób trzecich czy też z powodu siły wyższej /Z. Niewiadomski Prawo budowlane, Komentarz, W-wa 2007, s. 718 i nast./. W ocenie Sądu nie znajduje uzasadnienia zarzut skarżącej w zakresie zaniechania przez organ zobowiązania inwestora do dostarczenia takiej opinii przed rozpoczęciem cyklu inwestycyjnego, jak również, w jej ocenie, wadliwość decyzji zezwalającej na budowę oraz brak respektowania ugody albowiem te kwestie mogą stanowić przedmiot innych postępowań i przed innymi organami. Artykułowana przez skarżącą kwestia podrabiania dokumentów przy współudziale urzędnika, a także zmuszanie do znoszenia oraz agresja i naruszanie nietykalności fizycznej winne znaleźć epilog przed organami ścigania. Wskazać również należy, że orzekające w sprawie organy w zaskarżonym postanowieniu wskazały termin wykonania nałożonego obowiązku, który jest terminem urzędowym, co oznacza, że źródłem wyznaczania terminu jest wola organu administracji publicznej, który jest jego pełnym dysponentem. Z przyczyn wyżej naprowadzonych, skoro zaskarżone postanowienie wydane zostało w granicach prawa zarówno materialnego - art. 81c ust.2 ustawy Prawo budowlane, jak i procesowego Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ orzekł jak w sentencji.