II SA/Rz 703/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. Nr [...] w przedmiocie odszkodowania za działkę przejętą pod przebudowę drogi postanawia odmówić zmiany postanowienia z dnia 6 sierpnia 2013 r. sygn. akt j.w. o odmowie przyznania wnioskodawcy prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem referendarza sądowego WSA w Rzeszowie z dnia 6 sierpnia 2013 r. sygn. akt j.w. – w wyniku rozpoznania wniosku W. B. – odmówiono przyznania mu prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wskazano na brak wykazania przez skarżącego przesłanki do przyznania prawa pomocy tak w zakresie objętym wnioskiem (a więc całkowitym), jak i częściowym, znajdujący odzwierciedlenie w zabezpieczonych potrzebach mieszkaniowych i stosunkowo wysokich dochodach (łącznie 2897 zł.) zaspokajających wszystkie jego uzasadnione potrzeby życiowe (z dochodów tych, tytułem pomocy finansowej, przekazuje co miesiąc dwóm prowadzącym odrębne gospodarstwa domowe córkom – w tym tej, u której zamieszkuje - kwotę ok. 1,5 – 2 tys. zł.). Wyrokiem z dnia 30 października 2013 r. WSA w Rzeszowie – uwzględniając skargę W. B. – uchylił decyzję Wojewody [...], zasądzając jednocześnie na rzecz skarżącego tytułem zwrotu opłaconego wpisu kwotę 200 zł. Po doręczeniu w dniu 15 listopada 2013 r. uzasadnienia wyroku, W. B. dołączonym do sporządzonej osobiście skargi kasacyjnej formularzem wniosku PPF (z dnia 14 grudnia 2013 r. – data nadania w urzędzie pocztowym), ponowie wniósł o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wg jego uzasadnienia i zawartego w nim oświadczenia: - mieszka wraz z córką w jej mieszkaniu, w którym na swój użytek ma odrębny pokój, - brak jest osób z którymi pozostawałby we wspólnym gospodarstwie domowym, - posiadany przez niego majątek obejmuje nieruchomość rolną o pow. 1,95 ha, nie posiada żadnych oszczędności, - utrzymuje się z pobieranej emerytury w wysokości 1871 zł., z której część środków z uwagi na wiek i stan zdrowia przeznacza na leczenie, kwotą ok. 1000 zł. miesięcznie wspomaga finansowo córkę i wnuki z którymi zamieszkuje, a ok. 500 zł. także w formie pomocy przekazuje drugiej córce (ich własne środki nie pozwalają im na utrzymanie rodzin). Mając powyższe na uwadze stwierdzono, co następuje: Powołane wyżej postanowienie referendarza sądowego z dnia 6 sierpnia 2013 r. na mocy art. 259 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – określanej dalej jako P.p.s.a., z uwagi na niewniesienie sprzeciwu, ma skutek prawomocnego orzeczenia sądu. Ponieważ postanowienie to należy do kategorii orzeczeń niekończących postępowania w sprawie, rozpoznanie obecnie złożonego wniosku następuje w trybie art. 165 tej ustawy, zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne (do zastosowania tego przepisu uprawnia regulacja art. 258 § 3 P.p.s.a., nakazująca odpowiednie stosowanie do zarządzeń i postanowień referendarza sądowego przepisów dotyczących zarządzeń przewodniczącego oraz postanowień sądu). W tym kontekście należy rozważyć, czy skarżący obecnie złożonym wnioskiem PPF wykazał okoliczności uzasadniające dokonanie zmiany wcześniejszego orzeczenia o odmowie przyznania mu prawa pomocy (ich zakresy określone w uprzednim i obecnie złożonym wniosku pokrywają się). Porównanie informacji udzielonych dla potrzeb rozpoznania pierwotnego i obecnego wniosku nie daje żadnych podstaw do takiego stwierdzenia. Opierają się one na takim samym uzasadnieniu, tj. prowadzeniu odrębnego gospodarstwa domowego mimo wspólnego zamieszkiwania z córką i jej rodziną, braku poza bieżącymi dochodami innych źródeł dochodu oraz wartościowych składników majątkowych pozwalających pokryć koszty postępowania związane z udziałem w sprawie, a także świadczonej córkom pomocy finansowej – wyczerpującej znaczącą większość jego dochodów; jedyna różnica sprowadza się do ich zmniejszenia o kwotę uzyskiwanego wcześniej wynagrodzenia z tytułu dodatkowego zatrudnienia (1026 zł.). Dla potrzeb przyznania wnioskowanego prawa pomocy zmianę tę należy uznać jednak za nieistotną i pozbawioną jakiegokolwiek znaczenia dla rozpoznania niniejszego wniosku. Z jego treści nie wynika, by skarżący cierpiał jakikolwiek niedostatek i by w wyniku jednorazowego wymogu poniesienia kosztów postępowania związanych z zamierzonym wniesieniem skargi kasacyjnej miał doświadczyć uszczerbku w swym koniecznym utrzymaniu (tylko taki uzasadnia przyznanie prawa pomocy). Mimo braku określenia ponoszonych przez niego wydatków związanych z zaspokajaniem podstawowych potrzeb życiowych (także tych związanych z leczeniem) należy przyjąć, że nie są one znaczące, skoro deklaruje on comiesięczne przekazywanie kwoty ok. 1500 zł., tj. ponad 80 % swoich dochodów na rzecz córek, uzasadniając to ich złą sytuacją materialno – finansową (dostępne informacje co do cen usług prawniczych wskazują, że kwota ta przewyższa koszty ewentualnego wniesienia skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie, obejmujące wpis w wysokości 100 zł. oraz wydatki związane z ustanowieniem radcy prawnego lub adwokata do jej sporządzenia). Jak już wywiedziono w postanowieniu z dnia 6 sierpnia 2013 r. okoliczność ta mogłaby mieć znaczenie dla przyznania prawa pomocy tylko w przypadku pozostawania przez skarżącego z córkami we wspólnym gospodarstwie domowym, o ile przemawiałaby za tym sytuacja majątkowa oraz dochody i uzasadnione wydatki wszystkich domowników. Mimo nie budzącej zastrzeżeń postawy skarżącego i chęci pomocy swoim dzieciom oraz ich rodzinom, w sytuacji kiedy prowadzi on odrębne gospodarstwo domowe, związanym z tym wydatkom - wyczerpującym większość jego dochodów - nie można przyznać pierwszeństwa względem ciążącego na nim jako stronie postępowania ustawowego obowiązku ponoszenia kosztów związanych ze swoim udziałem w sprawie. Z tego względu środki finansowe jakie otrzymuje z tytułu emerytury powinien w pierwszej kolejności przeznaczyć na zaspokojenie własnych potrzeb, w tym pokrycie kosztów postępowania sądowego. Abstrahując od powyższego, należy zwrócić uwagę skarżącego, że wydany w sprawie wyrok jest w istocie dla niego korzystny, gdyż wskutek uchylenia zaskarżonej decyzji, sprawa będzie przedmiotem ponownego rozpoznania przez Wojewodę [...]. Niezależnie więc od stwierdzenia braku przesłanek przemawiających za przyznaniem prawa pomocy – wobec uznania jego zdolności do poniesienia we własnym zakresie kosztów związanych z wniesieniem skargi kasacyjnej - stawia to wogóle pod znakiem zapytania celowość wnoszenia tego środka zaskarżenia. Z tego względu, działając na podstawie art. 165 w/z art. 245 § 2 i 3, art. 246 § 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 i § 3 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.