II SA/Rz 703/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Zaborniak po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. B. o zmianę prawomocnego postanowienia referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 6 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SA/Rz 703/13 o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] w przedmiocie odszkodowania za działkę przejętą pod przebudowę drogi powiatowej - p o s t a n a w i a - odmówić zmiany postanowienia. II SA/Rz 703/13 U z a s a d n i e n i e Przedmiotem skargi W. B. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej WSA) jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...], wydana w sprawie ustalenia odszkodowania za działkę przejętą pod inwestycje związane z realizacją publicznej drogi powiatowej. WSA wyrokiem z dnia 30 października 2013 r., sygn. akt II SA/Rz 703/13 uchylił zaskarżoną decyzję, zasądzając jednocześnie na rzecz skarżącego kwotę 200 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, tj. opłaconego wpisu sądowego. W. B. w dniu 14 grudnia 2013 r. nadał w urzędzie pocztowym formularz wniosku PPF, ponowie wnosząc o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, jednocześnie złożył skargę kasacyjną wniesioną osobiście przez siebie. Postanowieniem z dnia 8 stycznia 2014 r. referendarz sądowy WSA w Rzeszowie odmówił zmiany postanowienia z dnia 6 sierpnia 2013 r. o odmowie przyznania wnioskodawcy prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Od tego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw, domagając się całkowitego lub częściowego zwolnienia od kosztów sadowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Wyjaśnił, że z powodów zdrowotnych od 1 listopada 2013 r. nie jest pracownikiem A. Sp. z o.o. w związku z tym pogorszyły się jego warunki finansowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy - został już rozpoznany prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego z dnia 6 sierpnia 2013 r. Rozstrzygnięciem tym odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Dlatego też ponownie złożony przez skarżącego wniosek o przyznanie prawa pomocy należy rozpatrzyć na podstawie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej P.p.s.a.), zgodnie z jego treścią: postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przepis ten pozwala zatem na uchylenie lub zmianę orzeczenia, wskutek zmiany okoliczności sprawy. Rozpoznawany w niniejszej sprawie ponowny wniosek W. B. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, stanowi zatem prawo pomocy w zakresie całkowitym. Stosownie do art. 245 § 1, § 2 P.p.s.a. oraz art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zastępcy procesowego m.in. adwokata, radcy prawnego (art. 245 § 2 P.p.s.a.), gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W ponownie złożonym wniosku PPF skarżący stwierdził, że: - mieszka wraz z córką w jej mieszkaniu, w którym na swój użytek ma odrębny pokój, - brak jest osób z którymi pozostawałby we wspólnym gospodarstwie domowym, - posiadany przez niego majątek obejmuje nieruchomość rolną o pow. 1,95 ha, nie posiada żadnych oszczędności, - utrzymuje się z pobieranej emerytury w wysokości 1871 zł., z której część środków z uwagi na wiek i stan zdrowia przeznacza na leczenie, kwotą ok. 1000 zł. miesięcznie wspomaga finansowo córkę i wnuki z którymi zamieszkuje, a ok. 500 zł. także w formie pomocy przekazuje drugiej córce (ich własne środki nie pozwalają im na utrzymanie rodzin). Skarżący prowadzi odrębne gospodarstwo domowe mimo wspólnego zamieszkiwania z córką i jej rodziną, poza bieżącymi dochodami nie ma innych źródeł dochodu oraz wartościowych składników majątkowych pozwalających pokryć koszty postępowania związane z udziałem w sprawie, a świadczona córkom pomoc finansowa – wyczerpujące większość jego dochodów. Jedyna różnica między dwoma wnioskami sprowadza się do zmniejszenia o kwotę uzyskiwanego wcześniej wynagrodzenia z tytułu dodatkowego zatrudnienia w wysokości 1026 zł., gdyż skarżący nie pracuje już w firmie A. Sp. z o.o. To jednak zmiana ta nie ma znaczenia dla rozpoznania niniejszego wniosku w sytuacji gdy skarżący ma zapewnione warunki mieszkaniowe i ma zaspokajane podstawowe potrzeby życiowe, również te związane z leczeniem. Co istotne skarżący z emerytury w wysokości 1871 zł, co miesiąc przekazuje kwoty ok. 1500 zł., na rzecz córek, uzasadniając to ich złą sytuacją materialno – finansową. Z wniosku wynika, że prowadzi on odrębne gospodarstwo domowe, a podana wyżej okoliczność mogłaby mieć znaczenie dla przyznania prawa pomocy tylko w przypadku pozostawania przez skarżącego z córkami we wspólnym gospodarstwie domowym, (biorąc pod uwagę sytuację majątkową oraz dochody i uzasadnione wydatki wszystkich domowników). Wprawdzie udzielanie pomocy finansowej najbliższym członkom rodziny, jest zachowaniem naturalnym. To jednak na skarżącym nie spoczywa obowiązek alimentacyjny względem dorosłych córek, które same mają własne rodziny. Tym bardziej w sytuacji kiedy prowadzi on odrębne gospodarstwo domowe, taka pomoc związana z przekazywaniem większości jego dochodów - nie może stanowić podstawy do przyznania prawa pomocy w całości. Instytucja zwolnienia od kosztów jest wyjątkiem od zasady wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. z której wynika, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Takim szczególnym przepisem jest m.in. art. 246 P.p.s.a. W związku z powyższym środki finansowe jakie otrzymuje skarżący z tytułu emerytury powinien w pierwszej kolejności przeznaczyć na zaspokojenie własnych potrzeb, w tym pokrycie kosztów postępowania sądowego. Podkreślić należy, że skarga kasacyjna wniesiona od wydanego w sprawie wyroku, podlega odrzuceniu gdyż została złożona osobiście przez skarżącego. Tym bardziej niecelowe jest przyznanie skarżącemu pełnomocnika z urzędu, gdyż wydany w sprawie wyrok jest dla skarżącego korzystny. W wyniku uchylenia zaskarżonej decyzji, sprawa będzie przedmiotem ponownego rozpoznania przez Wojewodę. Nadto Sąd zasądził na rzecz skarżącego kwotę 200 zł, tytułem zwrotu kosztów sądowych - opłaconego wpisu. Mając na uwadze obecny etap sprawy, załatwionej z korzyścią dla strony, Sąd uznał, za nieuzasadnione obciążanie Skarbu Państwa poprzez przyznanie prawa pomocy. W sprzeciwie skarżący uznał, że uchylenie postanowienia referendarza sądowego z dnia 6 sierpnia 2013 r., jest "zbyteczne" gdyż dotychczasowe koszty sądowe w kwocie 200 zł zostały mu z mocy wyroku zwrócone. W związku z tym nie jest osobą "poszkodowaną". Sąd uznał, że w niniejszej sprawie brak jest przesłanek przemawiających za przyznaniem prawa pomocy w zakresie całkowitym, gdyż skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Nie zaistniały również podstawy do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Z uwagi na brak przesłanek do zmiany wcześniejszego postanowienia w zakresie prawa pomocy, Sąd na podstawie art. 245 § 2 oraz art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w związku z art. 165 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.