II SA/Rz 705/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Robert Sawuła Sędziowie NSA Jerzy Solarski NSA Małgorzata Wolska /spr./ Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym w dniu 23 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy społecznej w formie pieniężnej na kontynuowanie nauki -skargę oddala- Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. [...], wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 88 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 5 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej /Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm./ po rozpatrzeniu odwołania A. J. od decyzji Starosty J. z dnia [...] listopada 2005 r. [...] o odmowie przyznania pomocy społecznej na kontynuowanie nauki, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Z uzasadnienia decyzji ostatecznej wynika, że w dniu 11 października 2005 r. Starosta wszczął postępowanie w sprawie przyznania A. J. pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki, jako wychowanki rodziny zastępczej. Ustalił, że A. J. ur. 30 stycznia 1986 r., obywatelka RP w rodzinie zastępczej przebywała od 20 listopada 1986 r. W roku akademickim 2005/2006 podjęła naukę na wydziale medycyny Lwowskiego Narodowego Uniwersytetu Medycznego im. Danyły Hałyckiego. Obecnie zameldowana jest wspólnie z Z. J. /rodzina zastępcza/ w J. przy ul. Polnej 8, w czasie nauki zamieszkuje we Lwowie. Wspomnianą wyżej decyzję z dnia 8 listopada 2005 r. odmówiono jej przyznania świadczenia z powodu niespełnienia przesłanek ustawowych. W odwołaniu od tej decyzji A. J. stwierdziła, że kwestionowana w nim decyzja jest dla nie krzywdząca i przypominała, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, na terenie RP przebywa regularnie i w jej ocenie wnioskowana pomoc winna być udzielona. Organ II instancji nie uwzględnił odwołania i podkreślił, że materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia stanowi art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 czerwca 2004 r. o pomocy społecznej, a po jego myśli osoba, która osiągnęła pełnoletniość w rodzinie zastępczej zostaje objęta pomocą mającą na celu jej życiowe usamodzielnienie i integrację ze środowiskiem przez pracę socjalną, a także pomocą pieniężną na kontynuowanie nauki. Przywołując również treść art. 5 pkt 1 tej ustawy wskazał, że A. J. posiada obywatelstwo polskie, posiada stałe miejsce zamieszkania na terytorium RP /m. J./, nie sposób jednak przyjąć, że kontynuując naukę przebywa na terytorium własnego kraju. Pojęcie "zamieszkiwania" odróżnić należy od kategorii "przebywania". Zamieszkiwanie jest instytucją prawa cywilnego i oznacza miejsce, w którym osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu, tj. z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Przebywanie zaś na określonym terenie jest stanem faktycznym. Z przedstawionego przez A. J. programu usamodzielnienia wynika, że pobierając naukę będzie zamieszkiwała na terytorium Republiki Ukrainy /Lwów/. Mając to na względzie oraz charakter wnioskowanej pomocy /na kontynuowanie nauki/ nie sposób przyjąć, że w tym czasie będzie przebywała na terytorium RP. W skardze na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie A. J. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki dla byłej wychowanki rodziny zastępczej, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zarzuciła, że organ odwoławczy nie dokonał wnikliwej oceny stanu faktycznego i dokonał nadinterpretacji przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Powołując treść art. 5 pkt 1 powyższej ustawy, zwróciła uwagę, że w ustawie /art. 6 – słowniczek/ nie sprecyzowano co to znaczy "przebywającym na terytorium RP" i dlatego przyjąć należy wyjaśnienie słówka "przebywać" ze Słownika Języka Polskiego – PWN – oznacza tam, że przebywa się na jakimś miejscu, ale pewien czas, trochę, a nie nieprzerwanie, jak to zinterpretowało SKO. Wobec powyższego wyjazd na studia do Lwowa, ale z regularnymi powrotami i przebywaniem w miejscu stałego pobytu co tydzień lub dwa tygodnie w celu załatwienia podstawowych potrzeb życiowych /pranie, zmiana odzieży, przygotowanie żywności/ spędzenie czasu wolnego od studiów /święta, przerwy w wykładach/ w miejscu zamieszkania, czyli w RP nie może oznaczać przebywania za granicą. Z kolei zawarta w art. 25 K.c. reguła dobitnie świadczy, że miejsca studiów poza granicami RP nie można określać jako miejsca stałego pobytu, gdyż tam nie koncentruje swoich spraw życiowych w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Zdaniem skarżącej Kolegium Odwoławcze stwierdzając w decyzji, że "przebywanie na określonym terenie jest stanem faktycznym" zupełnie pomija czas trwania tego stanu faktycznego i tym samym zmienia diametralnie wyjaśnienie słowa "przebywać" wg Słownika Języka Polskiego PWN, dokonuje nadinterpretacji w stosunku do ustawy o pomocy społecznej. Nadto skarżąca zwróciła uwagę, że art. 89 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, stanowiąc o pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki m.in. w szkole wyższej, nie precyzuje, iż ma to być szkoła wyższa w Rzeczypospolitej Polskiej. Również art. 89 ust. 7 i 8 tej ustawy nie wymienia studiów za granicą RP jako przyczyny zaprzestania wypłaty pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki. Przywołując z kolei treść art. 5 pkt 3 powyższej ustawy stwierdziła, że nie mogło być intencją ustawodawcy pozbawienie pomocy społecznej obywateli RP spełniających wszystkie kryteria do uzyskania pomocy, ale studiujących poza granicami Polski. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim należy podnieść, że w myśl przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza z kolei przepis art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./. Zgodnie z jego brzmieniem Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W związku z powyższym usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jej wydawaniu zostało naruszone prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c powyższej ustawy, w pkt 2, jak również w przypadku przewidzianym w pkt 3 tego przepisu. W niniejszej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia takiego naruszenia prawa i w konsekwencji, zgodnie z art. 151 tej ustawy, skarga podlegała oddaleniu. Stosownie do treści art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej /Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm./, powołanego w materialnoprawnej podstawie zaskarżonej decyzji, osoba która osiągnęła pełnoletniość w rodzinie zastępczej, zostaje objęta pomocą mającą na celu jej życiowe usamodzielnienie i integrację ze środowiskiem przez pracę socjalną, a także pomocą pieniężną na kontynuowanie nauki. Warunkiem uzyskania tej pomocy jest zobowiązanie się osoby usamodzielnianej do realizacji indywidualnego programu usamodzielnienia, opracowanego wspólnie z opiekunem usamodzielnienia, zatwierdzonego przez kierownika powiatowego centrum pomocy rodzinie /ust. 6 powyższego artykułu/. Z akt administracyjnych nadesłanych wraz z odpowiedzią na skargę wynika, że A. J. – wychowanka rodziny zastępczej Z. J. – w roku akademickim 2005/2006 rozpoczęła studia na wydziale medycznym Lwowskiego Narodowego Uniwersytetu Medycznego im. Danyły Hałyckiego /powyższe stwierdza zaświadczenie nr 07-156/05 z dnia 26.09.2005 r. – k. 6 akt organu I instancji/. Posiada obywatelstwo polskie, aktualnie zameldowana jest przy ul. P. 8 w J. /wspólnie z Z. J./. Studiując, zamieszkuje w akademiku Uniwersytetu Lwowskiego, co wynika z programu usamodzielnienia /k. 5 kat organu I instancji/, do którego realizacji zobowiązała się skarżąca. U podstaw odmowy przyznania skarżącej pomocy przewidzianej w cyt. wyżej art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej legło stwierdzenie organów obu instancji, że skarżąca nie spełnia wszystkich przesłanek określonych w art. 5 pkt 1 tej ustawy. Otóż wspomniany wyżej art. 5 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej zamieszczony jest w jej Dziale I Rozdziale 1 zatytułowanym "Zasady ogólne i zakres podmiotowy ustawy" i zgodnie z jego brzmieniem prawo do świadczeń z pomocy społecznej, jeżeli umowy międzynarodowe nie stanowią inaczej, przysługuje osobom posiadającym obywatelstwo polskie mającym miejsce zamieszkania i przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zasadą więc jest, że prawo do świadczeń z pomocy społecznej uwarunkowane jest spełnieniem przesłanek wymienionych w tym przepisie i muszą one być spełnione łącznie. Spełnienie ich umożliwia w konsekwencji uzyskania świadczeń, które mogą być świadczeniami pieniężnymi – do nich należy pomoc na kontynuowanie nauki /art. 36 pkt 1 lit. f ustawy o pomocy społecznej/ i świadczeniami niepieniężnymi. W ocenie Sądu, pogląd organów orzekających w sprawie, że skarżąca nie spełnia wszystkich przesłanek z art. 5 pkt 1 cyt. ustawy – co w konsekwencji nie pozwala na przyznanie jej pomocy na kontynuowanie nauki – zasługuje na akceptację. Trafnie bowiem uznają, że studiując we Lwowie i mieszkając tam w akademiku skarżąca nie przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wizyty w miejscu zamieszkania w Polsce – w czasie wolnym od nauki – nawet regularne i w celach przez nią podanych w skardze /np. zmiana odzieży, przygotowanie żywności/ nie mogą stanowić o przebywaniu – a tym samym spełnieniu przesłanki – w znaczeniu wspomnianego wyżej przepisu. Mając powyższe na względzie należało dojść do wniosku, że zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Tym samym niezasadny jest wniosek skargi dotyczący uchylenia tej decyzji. Z powyższych rozważań wynikają wprost powody, które nie pozwalały podzielić argumentów skargi. Dlatego na podstawie art. 151 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga została oddalona.