II SA/Rz 706/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Józefczyk po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2018 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu E. K. od postanowienie referendarza sądowego z dnia 16 maja 2018 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie z jej skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego - postanawia - utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II tut. Sądu z dnia 22 marca 2018r. E. K. wezwana została do wykonania poprzedniego, prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego wzywającego ją do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 200 zł. W dniu 11 kwietnia 2018 r. na E. K. złożyła na formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata i częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazała w nim, że w skład jej rodziny wchodzą mąż oraz sześcioro dzieci (20, 18, 16, 14, 9 lat i 3 lata). Małżonek wnioskodawczyni otrzymuje wynagrodzenie za pracę w wysokości 1458 zł, zaś ona uzyskuje dochód z gospodarstwa rolnego w kwocie 540 zł miesięcznie oraz świadczenia wychowawcze wynoszące łącznie 2500 zł. Skarżąca oświadczyła, że nie posiada żadnych wartościowych ruchomości jak np. samochodu. Nie ma także żadnych oszczędności, akcji, udziałów, obligacji. Miesięczny dochód wydatkowany jest w całości na podatki i opłaty: gaz, prąd, woda, opał, kanalizacja, opłaty i podatki, środki higieny osobistej, wyżywienie, odzież i telefon, opłata za wyposażenie szkolne dla dzieci, utrzymanie domu (remonty) o pow. 80 m.kw. Razem wydatki wynoszą 1998 zł miesięcznie. Skarżąca podała, że jest właścicielką gospodarstwa rolnego o pow. 3 ha, natomiast jej mąż posiada dom o pow. 54 m.kw. oraz grunty rolne o pow. 4,98 ha. W odpowiedzi na wezwanie dotyczące uzupełnienia danych złożonego wniosku E. K. podała, że ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych w części i o ustanowienie pełnomocnika. Wskazała, że nie jest jej znany dochód z gruntów rolnych należących do męża. Średnie miesięczne wydatki na wyżywienie jej i dzieci wynoszą 270 zł. Taka sama kwota jest co miesiąc przeznaczana na remonty i utrzymanie domu, środki czystości, odzież, opał i pomoce szkolne. Skarżąca oświadczyła, że nie posiada pojazdów mechanicznych. Nie korzysta także z telefonu i Internetu. Podkreśliła, że nie dysponuje rachunkami dokumentującymi wysokość wydatków związanych z utrzymaniem domu. Poza tym, nie posiada konta bankowego. Najstarszy syn jest osobą bezrobotną, bez dochodu. Postanowieniem z dnia 16 maja 2018 r. referendarz sądowy WSA w Rzeszowie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wskazując, że nie podjęła z nim należytej współpracy w zakresie wyjaśnienia swojej sytuacji materialnej. Udzielenie tylko częściowej odpowiedzi na wezwanie referendarza przy uwzględnieniu faktu, że nawet podane informacje budziły wątpliwości co do ich prawdziwości ostatecznie przełożyło się na brak możliwości oceny zasadności jej wniosku i odmowę przyznania wnioskowanego prawa pomocy. W sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego skarżąca zażądała jego uchylenia oraz uzupełnienia części orzekającej. W jej ocenie zaskarżone postanowienie nie odpowiada prawu w szczególności z tego względu, że w części orzekającej zawiera błąd formalno – prawny, polegający na braku określenia, że postępowanie odwoławcze dotyczy modernizacji gruntów i budynków wsi N., gmina S. i wprowadzenia zmian do rejestru i mapy ewidencyjnej. W ocenie skarżącej nie zbadano dostatecznie wnikliwie jej sytuacji finansowej stwierdzając, że oświadczenie o dochodach budzi wątpliwości oraz w zakresie jakim uznano, że nie udowodniła, że wydaje na wyżywienie siebie i sześciorga dzieci kwotę tylko 270 zł miesięcznie. Skarżąca złożyła bowiem oświadczenie wraz z uzupełnieniem zgodnie z prawdą i stanem faktycznym. Podtrzymała wniosek o zwolnienie jej od koszów sądowych w części oraz wniosek o ustanowienie pełnomocnika prawnego z urzędu, albowiem nie posiada możliwości finansowych do dokonania żądanej opłaty sądowej bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i dzieci, jak również nie posiada odpowiedniej wiedzy prawniczej i doświadczenia procesowego celem realizacji kondycyjnego prawa do obrony Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej "P.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika w osobie m.in. radcy prawnego objęte jest zakresem całkowitego prawa pomocy którego przyznanie w przypadku osób fizycznych uzależnione jest od wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Stosownie do przepisu art. 245 § 3 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanką przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej, po myśli art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. jest wykazanie przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wymóg spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy ciąży na osobie wnioskującej, która ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji usprawiedliwiającej jego przyznanie. Sąd stwierdza, że referendarz sądowy dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych na potrzeby rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżąca mimo powoływania się na trudną sytuację finansową i materialną nie spełniła warunku wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy ocenie zasadności wniosku wzięto słusznie uznano, że formularz wniosku E. K. zawierał zbyt mało informacji, by można było tylko w oparciu o nie rozstrzygnąć w kwestii ewentualnej konieczności udzielenia stronie wsparcia. Dlatego też zasadnie wezwano skarżącą do jego uzupełnienia. Za prawidłowe uznać należy stanowiska referendarza wedle którego skarżąca nie tylko nie udzieliła pełnej odpowiedzi na wezwanie, ale te informacje, których udzieliła jawią jako wątpliwe na tle wiedzy ogólnej i doświadczenia życiowego. Praktyczna wiedza na temat wysokości cen żywności nie pozwala na uznanie za wiarygodne oświadczenia skarżącej o wydatkowaniu na wyżywienie siebie i dzieci kwoty 270 zł miesięcznie nawet przy uwzględnieniu, że część żywności uzyskuje z prowadzonego gospodarstwa rolnego. Jako mało prawdopodobna jawi się również druga pozycja wydatków na remonty, utrzymanie domu, środki czystości, opał i pomoce szkolne dla dzieci, która wynosi - wedle twierdzeń strony - także tylko 270 zł miesięcznie. W sytuacji jednak gdyby uznać że wydatki te odpowiadają rzeczywistości, to w konsekwencji należałoby przyjąć, że przy tak niewielkim ich wymiarze, do dyspozycji strony pozostaje wystarczająca kwota, by pokryć zarówno koszty sądowe w niniejszej sprawie, jak i koszty wynagrodzenia pełnomocnika. Słusznie podkreślono w postanowieniu referendarza sądowego, że Skarżąca uchyliła się od podania informacji na temat wydatków na wyżywienie męża oraz na temat wysokości jego dochodu z tytułu dopłat do produkcji rolnej wskazując, że nie jest jej znany. Nie sposób uznać tego oświadczenia za prawdziwe w sytuacji, kiedy Skarżąca prowadzi wraz z mężem wspólne gospodarstwo domowe. Skarżąca nie wskazała, czy jej mąż i dzieci korzystają z telefonu i Internetu, oraz jaki wiąże się z tym wydatek, chociaż można domniemywać, że takie wydatki ponoszą, tym bardziej, że w formularzu PPF wymieniła wśród wydatków także te na telefon. Nie podała również, czy jej mąż bądź najstarszy syn posiadają jakieś pojazdy mechaniczne, a jeśli tak, to jaki jest koszt ich utrzymania. Skarżąca nie wskazała także sposobu wykorzystania przez jej męża należącego do niego domu o pow. 54 m kw., ani ewentualnych dochodów czy wydatków z nim związanych w sytuacji, gdy dysponowanie tytułem własności do dwóch nieruchomości budynkowych - mieszkalnych w kontekście żądania przyznania prawa pomocy, w sytuacji gdy dochody jej rodziny wystarczają na pokrycie kosztów utrzymania tych nieruchomości przeczy zasadności zastosowania tej instytucji w odniesieniu do Skarżącej. Nie nadesłała także wyciągów z rachunków bankowych swojego męża i najstarszego syna, nie podając jednocześnie, by wymienieni ich nie posiadali. Zważając na powyższe Sąd za prawidłowe uznał stanowisko referendarza o braku podstaw do przyznania Skarżącej wnioskowanego prawa pomocy. Skoro zasadą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie podmiot domagający się, aby koszty te zostały przerzucone w ramach prawa pomocy na Skarb Państwo, którego budżet wypracowany jest przez ogół obywateli musi liczyć z koniecznością podania wyczerpujących informacji o swojej sytuacji majątkowej świadczących jednoznacznie o tym, że spełnia przesłanki przyznania wnioskowanego prawa pomocy. Podane informacje były niewystarczające dla uwzględnienia wniosku Skarżącej. Również w sprzeciwie, mimo znajomości przesłanek, które legły u podstaw odmownego załatwienia jej wniosku Skarżąca nie podała brakujących informacji ani nie wyjaśniła wątpliwości odnośnie jej rzeczywistej sytuacji majątkowej. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. w art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 § 1 i § 2 P.p.s.a., orzeczono o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy.