II SA/Rz 706/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2017 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku E. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych tj. od części wpisu od skargi i ustanowienia radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi E. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 10 października 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 16 sierpnia 2017 r. (odmawiające zwolnienia E. K. od kosztów sądowych) w zakresie obejmującym zwolnienie od wpisu w części. W sprzeciwie od powyższego postanowienia referendarza sądowego E. K. wniosła o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W związku z powyższym wezwano stronę do nadesłania przedmiotowego wniosku na urzędowym formularzu oraz do jego uzupełnienia w zakresie szczegółowo podanych informacji. Skarżąca wezwana następnie do uiszczenia kwoty 200 zł tytułem wpisu od jej skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego po raz kolejny wniosła o przyznanie prawa pomocy tj. w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych tj. obejmujących część wpisu od skargi. Nadesłała także formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym jako zakres żądania zaznaczyła ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. Wskazała w nim, że w skład jej rodziny wchodzą mąż oraz sześcioro dzieci (19, 17, 15, 13, 8 lat i 2 lata). Małżonek wnioskodawczyni uzyskuje wynagrodzenie za pracę w wysokości 1458 zł, zaś ona uzyskuje dochód z gospodarstwa domowego w kwocie 540 zł miesięcznie oraz świadczenia wychowawcze wynoszące łącznie 2500 zł. Skarżąca oświadczyła, że nie posiada żadnych wartościowych ruchomości jak np. samochodu. Miesięczny dochód wydatkowany jest w całości na podatki i opłaty związane z wyżywieniem i utrzymaniem domu o pow. 80 m.kw. Skarżąca podała, że jest właścicielką gospodarstwa rolnego o pow. 3 ha, natomiast jej mąż posiada dom o pow. 54 m.kw. oraz grunty rolne o pow. 4,98 ha. Następnie, E. K. nadesłała do tut. Sądu kolejny formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym podkreśliła, że ubiega się o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. Podała, że nie posiada żadnych oszczędności, akcji, udziałów, obligacji ani żadnych wartościowych ruchomości, jak np. samochodu. Jako średnie miesięczne wydatki wskazała: wyżywienie – 450 zł, gaz, prąd, woda, opał, kanalizacja – 600 zł, opłaty i podatki – 158 zł, środki higieny osobistej i odzież – 250 zł, telefony – 120 zł, pomoce szkolne – 270 zł, remonty domu – 150 zł. Wnioskodawczyni zaznaczyła, że jej syn S. K. nie pracuje i nie uzyskuje żadnego dochodu w związku z czym nie posiada rachunku bankowego. Z kolei mąż skarżącej nie uzyskuje jakichkolwiek dochodów z należących do niego gruntów rolnych, jak również w związku z posiadaniem domu o pow. 54 m.kw. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: E. K. ubiega się obecnie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od części kosztów sądowych (wpisu od skargi) i ustanowienia zawodowego pełnomocnika. W myśl art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", taki zakres wsparcia składa się na całkowite prawo pomocy. Przesłanką jego przyznania jest, według art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., niemożność poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei, częściowe prawo pomocy tzn. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 3 P.p.s.a.) adresowane jest do osoby, która nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). W każdym przypadku, kiedy strona domaga się przyznania prawa pomocy winna wykazać, że spełnia którąś ze wskazanych wyżej ustawowych przesłanek powyższego. Wynika to wprost z brzmienia powołanych wyżej art. 246 § 1 pkt 1, pkt 2 P.p.s.a., ale też z treści art. 199 P.p.s.a., który jako zasadę obowiązującą w postępowaniu sądowoadministracyjnym ustanowił, iż to strony tego postępowania ponoszą związane z nim koszty. Zatem to ubiegający się o wsparcie Państwa, udzielane – jak zaznaczono – w wyjątkowych sytuacjach – winien udowodnić, że pomocy takiej rzeczywiście potrzebuje. W tym celu strona powinna przedstawić wszelkie istotne z tego punktu widzenia dane, a jeśli jej oświadczenie zostanie uznane za niewystarczające w tym zakresie bądź też za budzące wątpliwości, jej zadaniem jest należyta współpraca z sądem (referendarzem sądowym) i udzielenie pełnej odpowiedzi na kierowane do niej w trybie art. 255 P.p.s.a. wezwanie. Od tego bowiem co przedstawi i przedłoży zależy rozstrzygnięcie jej wniosku. Informacje uzyskane od skarżącej nie pozwalają na przyznanie jej prawa pomocy i to w jakimkolwiek zakresie. Wynika z nich bowiem, że średnie comiesięczne wydatki jej rodziny wynoszą ok. 2000 zł, a zatem do dyspozycji wymienionych pozostaje miesięcznie kwota ok. 2500 zł, która jest z pewnością wystarczająca na pokrycie zarówno kosztów sądowych w niniejszej sprawie, jak i kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika, jeśli jego udział w sprawie skarżąca uznaje za potrzebny (procedura sądowa udziału takiego na aktualnym etapie postepowania w sprawie nie wymaga). W tym miejscu nie można zgodzić się z wnioskodawczynią, że do dochodu rodziny podlegającego uwzględnieniu w aspekcie przesłanek przyznania prawa pomocy nie można zaliczać środków uzyskiwanych ze świadczenia wychowawczego, łącznie 2500 zł. Formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy wymaga bowiem wskazania przez stronę wszelkich dochodów zarówno strony, jak i dochodów wszystkich innych osób tworzących wspólne z nią gospodarstwo domowe. Chodzi zatem o dochody ze wszystkich możliwych źródeł, a więc i z tytułu świadczenia wychowawczego. Poza tym, fakt, że środki pochodzące ze świadczenia wychowawczego przeznaczane są na potrzeby dzieci powoduje, że pozostałe uzyskiwane przez rodzinę środki mogą być wykorzystane na inne potrzeby, w tym łączące się z samodzielnym sfinansowaniem udziału w określonym postępowaniu sądowym. Należy dodatkowo zwrócić uwagę, że strona nie wykonała w pełni kierowanego do niej wezwania. Nie wskazała mianowicie, czy jej mąż oraz syn S. K. posiadają jakieś pojazdy mechaniczne, a jeśli tak, to jakie miesięczne wydatki wiążą się z ich utrzymaniem. Zaznaczyła tylko, że sama nie posiada samochodu. Nie podała także wysokości wydatków łączących się z utrzymaniem domu o pow. 54 m.kw., należącego do jej męża. Wreszcie, strona nie nadesłała wyciągów z rachunków bankowych męża. Wszystkie wyżej przedstawione okoliczności skłaniają do odmowy przyznania E. K. prawa pomocy choćby w częściowym zakresie. Jak już bowiem zaznaczono, po pokryciu wydatków związanych z podstawowym utrzymaniem, rodzinie pozostają wolne środki w wysokości ok. 2500 zł. Trudno w takiej sytuacji uznać, by wymieniona wymagała wsparcia ze środków publicznych, których ilość jest przecież ograniczona i które mogą być rozdysponowane w ramach instytucji prawa pomocy tylko w wyjątkowych sytuacjach, gdzie strona dostatecznie wykaże, że pozostające do jej dyspozycji kwoty pieniężne nie mogą być przeznaczone na koszty postępowania sądowego bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu jej i jej rodziny. Należy także zwrócić uwagę, że mąż skarżącej posiada majątek w postaci domu oraz gruntów rolnych o dość dużej powierzchni (4,98 ha), a to, że nie wykorzystuje tych składników majątkowych w sposób, który mógłby przynieść rodzinie dodatkowy zysk, nie może w żadnym wypadku przemawiać na korzyść skarżącej w aspekcie oceny spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy. Również brak udzielenia odpowiedzi na wszystkie kierowane do strony w wezwaniu pytania, jak też nieprzedłożenie wymaganych dokumentów nie mogą być odczytane na korzyść wnioskodawczyni w kontekście zasadności przyznania żądanego przez nią wsparcia. Dlatego też postanowiono o odmowie zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych w częściowym zakresie (tj. obejmującym wpis od skargi), jak też o odmowie ustanowienia na jej rzecz zawodowego pełnomocnika. Podstawę orzeczenia stanowiły: art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2, § 3 i art. 246 § 1 pkt 1, pkt 2 P.p.s.a.