II SA/Rz 707/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Zdrzałka po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym w dniu 23 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi P. S. na orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej z dnia [...] czerwca 2006 r. Nr [...] w przedmiocie uznania poborowego za zdolnego do czynnej służby wojskowej 1) stwierdza nieważność zaskarżonego orzeczenia; 2) określa, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Orzeczeniem Nr [...] z dnia [...] lutego 2006 r. Powiatowa Komisja Lekarska uznała P. S. za niezdolnego do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju, rozpoznając u niego przewlekłe śluzowo-ropne zapalenie zatok i przyznając kategorię zdrowia "D", zgodnie z § 26 pkt 9 wykazu chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej oraz do odbywania takiej służby poza granicami państwa, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 151, poz. 1595). Od orzeczenia tego odwołał się Wojskowy Komendant Uzupełnień, wnioskując o ponowne przebadanie poborowego. Orzeczeniem Nr [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. Wojewódzka Komisja Lekarska uchyliła orzeczenie Powiatowej Komisji Lekarskiej całości i uznała P. S. za zdolnego do czynnej służby wojskowej – kategoria "A" według § 26 pkt 1, § 24 pkt 3 i § 13 pkt 2 wykazu chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej oraz do odbywania takiej służby poza granicami państwa, stanowiącego załącznik do cyt. rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. W uzasadnieniu tego orzeczenia stwierdzono, że Wojewódzka Komisja Lekarska, działając w pełnym składzie osobowym, powołanym zarządzeniem Nr [...] Wojewody z dnia [...] grudnia 2005 r. w sprawie składu komisji lekarskich powołanych do realizacji zadań związanych z przeprowadzeniem poboru w 2006 r., poszerzonym o lekarza specjalistę chirurgii urazowej i ortopedii, przeprowadziła badanie lekarskie poborowego, dokonała analizy przedłożonej przez niego dokumentacji lekarskiej i skierowała go na specjalistyczne badania laryngologiczne. W oparciu o wyniki badań – specjalistycznych laryngologicznych, badania radiologicznego zatok oraz zaświadczeń lekarskich z poradni okulistycznej, otolaryngologicznej i po analizie dokumentacji leczenia w poradni laryngologicznej, Komisja rozpoznała u poborowego P. S. – polipy nosa nieznacznie upośledzające drożność, braki uzębienia oraz astygmatyzm oka prawego. Stan zdrowia według powyższego rozpoznania kwalifikuje poborowego do uznania go za zdolnego do czynnej służby wojskowej – kategoria zdrowia "A" zgodnie z § 26 pkt 1, § 24 pkt 3 i § 13 pkt 2 wymienionego w sentencji orzeczenia załącznika do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej. Orzeczenie to zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie P. S., wnosząc o zmianę przyznanej mu przez Wojewódzką Komisję Lekarską kategorii zdrowia. Skarżący podniósł, że badanie konsultacyjne laryngologiczne przeprowadzone zostało pobieżnie i szybko. Stan zdrowia skarżącego nadal nie jest dobry, ma stałe katary, upośledzoną drożność nosa, bóle głowy i torbiele w lewej zatoce szczękowej. W odpowiedzi na skargę Wojewódzka Komisja Lekarska wniosła o jej oddalenie, wskazując, że specjalistyczne badania laryngologiczne nie wykazały u poborowego przewlekłego śluzowo-ropnego zapalenia zatok, które rozpoznała Powiatowa Komisja Lekarska, a które stanowiłoby o uznaniu skarżącego za niezdolnego do czynnej służby wojskowej. W replice na zarzuty skargi wyjaśniono, że Wojewódzka Komisja Lekarska nie zaniedbała swoich obowiązków. Przedmiotem jej oceny był aktualny stan zdrowia poborowego. Orzeczenie zostało oparte na podstawie tej oceny i przepisów prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to po stronie Sądu obowiązek zbadania, niezależnie od podnoszonych w skardze zarzutów, czy zaskarżony akt odpowiada prawu i uwzględnienie skargi, skutkujące - w przypadku zaskarżenia decyzji - jej uchyleniem, jeśli stwierdzi - naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy - albo skutkujące stwierdzeniem nieważności tej decyzji, jeśli zachodzą przyczyny przewidziane w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie, Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesione, zaistniały bowiem przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. skutkujące stwierdzeniem nieważności decyzji. Zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz. U. z 2004 r., Nr 241, poz. 2416, ze zm.), stanowiącym podstawę wydania orzeczeń w niniejszej sprawie, określenie zdolności poborowych do czynnej służby wojskowej należy do powiatowych i wojewódzkich komisji lekarskich. Skład, tryb powoływania i postępowania przed powiatowymi i wojewódzkimi komisjami lekarskimi określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 2006 r. w sprawie komisji lekarskich oraz wynagradzania za udział w ich pracy (Dz. U. Nr 18, poz. 142). Zgodnie z jego § 8 w skład powiatowej komisji lekarskiej wchodzi: 3 lekarzy (w tym chirurg i internista), spośród których wojewoda wyznacza przewodniczącego komisji, sekretarz komisji oraz 2 osoby średniego personelu medycznego. W skład wojewódzkiej komisji lekarskiej wchodzi 3 lekarzy posiadających specjalizację II stopnia albo tytuł specjalisty w podstawowej dziedzinie medycyny (w tym chorób wewnętrznych i chirurgii ogólnej), spośród których wojewoda wyznacza przewodniczącego komisji, oraz sekretarz komisji (§ 9). Sekretarzem wojewódzkiej komisji lekarskiej jest pracownik komórki organizacyjnej urzędu wojewódzkiego właściwej w sprawach poboru, a sekretarzem powiatowej komisji lekarskiej pracownik starostwa powiatowego (urzędu miasta na prawach powiatu) właściwego ze względu na siedzibę komisji (§ 10). Jednocześnie § 11 ust. 1 rozporządzenia stanowi, że na wypadek niemożności pełnienia funkcji przez przewodniczącego komisji, członków lub sekretarza komisji wyznacza się osoby, które pełnią te funkcje zastępczo. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do średniego personelu medycznego. Każda z osób pełniąca poszczególne funkcje w komisji ma ściśle wyznaczone zadania opisane w § 13 rozporządzenia. Z przedstawionych unormowań wynika, że jedynym dopuszczalnym składem orzekającym w przypadku wojewódzkiej komisji jest trzyosobowy skład lekarski złożony z lekarzy posiadających odpowiednią specjalizację, spośród których jeden pełni funkcję przewodniczącego; nadto w skład komisji wchodzi sekretarz, zaś w przypadku komisji powiatowej - trzyosobowy skład lekarski, sekretarz oraz dwie osoby średniego personelu medycznego. Zarządzeniem z dnia [...] grudnia 2005 r., Nr [...] Wojewoda ustalił skład personalny komisji lekarskich powołanych do realizacji zadań związanych z przeprowadzeniem poboru w 2006 r. W skład Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej, zgodnie z załącznikiem Nr [...] tego zarządzenia wchodzą: przewodniczący – lek. med. M. Z. – specjalista anestezjologii i intensywnej terapii z II stopniem specjalizacji, członkowie: lek. med. J. N. – specjalista chorób wewnętrznych z II stopniem specjalizacji i dr n. med. A. M. – specjalista chirurgii ogólnej z II stopniem specjalizacji oraz sekretarz A. K. W rozpatrywanej sprawie Wojewódzka Komisja Lekarska działała w składzie szerszym aniżeli przewidziany przepisami. Oprócz wymienionych wyżej osób w wydaniu zaskarżonego orzeczenia brał udział w charakterze członka lek. med. A. D. – specjalista chirurgii urazowej i ortopedii, który zarządzeniem Wojewody z [...] grudnia 2005 r. został powołany do wykonywania zastępczo funkcji przewodniczącego Komisji, na wypadek niemożności pełnienia tej funkcji przez M. Z. Zaskarżone orzeczenie zostało też podpisane przez wszystkich lekarzy – członków komisji, w tym A. D. oraz przewodniczącego i sekretarza. Stwierdzić zatem należy, że orzeczenie wojewódzkiej komisji lekarskiej, która jest organem kolegialnym zostało wydane w szerszym składzie, jakiego nie przewidują ani przepisy ustawy o powszechnym obowiązku obrony, ani rozporządzenia. Biorąc pod uwagę, że wojskowe komisje lekarskie są w rozumieniu tej ustawy oraz przepisów kodeksu postępowania administracyjnego organami administracji publicznej, a wydawane przez nie orzeczenia są decyzjami administracyjnymi oraz mając na względzie utrwalony w orzecznictwie pogląd, że niezgodny z przepisami prawa procesowego lub ustrojowego skład kolegialnego organu administracji powoduje, iż decyzję administracyjną wydaną przez taki skład organu uznać należy za wydaną z rażącym naruszeniem prawa – art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (wyrok NSA z dnia 2 marca 1988 r., SA/Ka 1187/87, ONSA 1988/2/58) – Sąd uznał, że w rozpatrywanej sprawie zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności zaskarżonego orzeczenia. W tej sytuacji Sąd nie mógł dokonać jego merytorycznej oceny, jako że byłaby ona przedwczesna. Sąd zwraca jednakże uwagę na konieczność zbadania przy rozpatrywaniu odwołania skarżącego, składu Powiatowej Komisji Lekarskiej, wydającej orzeczenie w I instancji. Zgodnie z zarządzeniem Wojewody z dnia [...] grudnia 2005 r. (załącznik Nr [...] pkt 6) w skład tejże Komisji wchodzą: przewodniczący – lek. med. A. J. - internista, członkowie: lek. med. W. T. – internista i lek. med. M. R.– chirurg , sekretarz J. L. oraz dwóch członków średniego personelu medycznego: E. S. i I. Z orzeczenia Powiatowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] lutego 2006 r. wynika natomiast, że działała ona w składzie: przewodniczący, 2 członków – lekarzy oraz sekretarz, nie wymieniono zaś w tym orzeczeniu 2 członków średniego personelu medycznego. Wyjaśnienia wymaga zatem czy 2 członków średniego personelu medycznego istotnie nie było w składzie komisji , czy też tylko ich nazwiska zostały pominięte w orzeczeniu. Dla ustalenia tej kwestii pomocne może być sprawozdanie z wyników prac komisji, o którym mowa w § 21 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 2006 r. w sprawie komisji lekarskich oraz wynagradzania za udział w ich pracy, jak również księga orzeczeń lekarskich. Oceny prawidłowości orzeczenia pierwszoinstancyjnego organ odwoławczy winien dokonać przy uwzględnieniu pomocniczej roli, jaką zgodnie z § 13 ust. 6 cyt. rozporządzenia pełni średni personel medyczny - prowadzenie księgi orzeczeń lekarskich oraz pomoc medyczna, zgodnie z zadaniami określonymi przez przewodniczącego powiatowej komisji lekarskiej. Należy tez wziąć pod uwagę, iż średni personel medyczny nie bierze udziału w głosowaniu przy orzekaniu o zdolności poborowych do czynnej służby wojskowej i nie podpisuje orzeczeń komisji (§ 17 ust. 2 i 3 rozporządzenia). Reasumując, Sąd uznał, że zachodzą przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. do stwierdzenia nieważności zaskarżonego orzeczenia, jako że wydane ono zostało przez organ kolegialny, którego skład był niezgodny z przepisami, i w oparciu o art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Stwierdzenie wady nieważności w kontrolowanym orzeczeniu stanowiło przesłankę do skierowania sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 1 P.p.s.a. i 120 P.p.s.a. Na podstawie art. 152 P.p.s.a. Sąd stwierdził, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.