II SA/Rz 719/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Sawuła Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk /spr./ NSA Małgorzata Wolska Protokolant: sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi T. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2005 r. Nr [...] w przedmiocie przyznania usług opiekuńczych i ustalenia ich zakresu uchyla zaskarżoną decyzję II SA/Rz 719/05 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] maja 2005 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu skargi T. B. na decyzję własną z dnia [...] marca 2005 r. nr [...] powołując się na przepis art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153, poz. 1270, ze zm./ 1st. uwzględniło skargę w całości uchylając zaskarżoną decyzję SKO z dnia [...] marca 2005 r. nr [...], 2nd. uchyliło decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] w sprawie przyznania pomocy społecznej w postaci usług opiekuńczych świadczonych przez Polski Komitet Pomocy Społecznej w miejscu zamieszkania w ilości 3 x 1 godzina na okres od 10.01.2005 r. do 31.07.2006 r. i ustalenia zakresu świadczonych usług opiekuńczych i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Jak wynika z akt administracyjnych, decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej przyznał T. B. pomoc społeczną w postaci usług opiekuńczych świadczonych w miejscu zamieszkania w ilości 3 x 1 godzina tygodniowo w okresie od 2 stycznia 2005 r. do 28 lutego 2005 r. i ustalenia zakresu tych usług, tj.: 1st. utrzymania czystości w otoczeniu podopiecznego: sprzątanie zajmowanych przez niego pomieszczeń, dbanie o sprzęt codziennego użytku, utrzymanie w czystości urządzeń sanitarnych, przesłanie łóżka chorego, 2nd. utrzymanie w czystości bielizny osobistej, 3rd. zakup artykułów spożywczych i innych potrzebnych w gospodarstwie domowym, 4th. pomoc w podtrzymaniu kondycji psychofizycznej oraz ustalenia odpłatności na świadczone usługi 5,04 zł za godzinę. Z przeprowadzonej aktualizacji wywiadu środowiskowego oraz zebranej dokumentacji, wynika że z powodu długotrwałej choroby kwalifikuje się do przyznania usług opiekuńczych. W odwołaniu złożonym w terminie nie wskazał na kierunek jej weryfikacji. Podkreślał jedynie, że stan jego zdrowia oraz sytuacja materialna uzasadnia pomoc ośrodka. Wspomniał, iż w decyzji odmówiono mu przygotowania posiłków. Po jego rozpoznaniu decyzją z dnia [...] marca 2005 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu organ naprowadził, iż przyznana decyzją ilość godzin na opiekę skarżącego nie stwarza możliwości, aby przygotowywać mi posiłki, a poza tym jest osobą chodzącą i może przygotować je sobie sam. Decyzję tę zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego T. B. nie wskazując kierunku jej weryfikacji. W obszernym uzasadnieniu skargi podkreślił iż podtrzymuje swój wniosek o przyznanie pomocy w okresie przygotowania posiłków. Skargę tą Samorządowe Kolegium Odwoławcze uwzględniło i decyzją z dnia [...] maja 2005 r. nr [...] powołując się na przepis art. 54 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153, poz. 1270/: 1st. uwzględniło skargę w całości uchylając zaskarżoną decyzję z dnia [...] marca 2005 r. nr [...], 2nd. uchyliło decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej nr [...] w sprawie przyznania pomocy społecznej w miejscu zamieszkania 3 x po 1 godzinie na okres od 10.01.2005 r. do 31.07.2006 r. i ustalenia zakresu świadczonych usług opiekuńczych i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu organ naprowadził, iż stosownie do art. 50 ust. 1-6 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest pozbawiona, przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ powinien ocenić potrzeby ubiegającego się o pomoc uwzględniając także fakt, że z roku na rok skarżący jest osobą starszą i coraz mniej sprawną. Okoliczność, że T. B. dotychczas korzystał z usług opiekuńczych w określonym zakresie nie może determinować aktualnego rozstrzygnięcia. Decyzję tę zaskarżył T. B. nie wskazując kierunku jej weryfikacji. W motywach skargi naprowadził, iż nie ma podstaw, aby ponownie odwlekać rozstrzygnięcie sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powołując się na okoliczności podniesione w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż z innych względów niż podnosi skarżący. Rozpoznając skargę Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną – przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153, poz. 1270, ze zm./. Skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżoną decyzję. Organ zaś przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie 30 dni. Organ, którego działanie zaskarżono może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy /art. 54 § 3 cytowanej ustawy/. Artykuł 54 § 3 reguluje instytucję autokontroli. Stosownie bowiem do tego przepisu organ administracji publicznej, którego działanie lub bezczynność zaskarżono może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Powszechnie przyjmuje się, że celem autokontroli jest umożliwienie organom administracji publicznej ponownej weryfikacji własnego działania /lub jego brak/ bez konieczności angażowania sądu administracyjnego w ocenę jego zgodności z prawem /patrz: T. Woś Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 1999, s. 156/. Autokontrola prowadzi w związku z tym do szybszego załatwienia sprawy i to zgodnie z żądaniem skarżącego, a zatem służy realizacji zasady szybkości postępowania wyrażonej w art. 7 p.p.s.a., oraz art. 12 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 5 lipca 1999 r. FPS 20/98 /ONSA 1999, nr 4, poz. 120/ podkreślił, iż powyższe cele autokontroli powinny być brane pod uwagę przy wykładni art. 38 § 2 ustawy o NSA, obecnie art. 54 § 3 p.p.s.a. Przepis art. 54 § 3 nie wymienia konkretnych form funkcjonowania administracji publicznej, których zaskarżenie do sądu administracyjnego daje organowi tej administracji uprawnienia autokontrolne. Jednakże zwrot "działanie lub bezczynność" użyty w cytowanym przepisie wskazuje nadto, że ustawodawca przewiduje stosowanie autokontroli w wypadku tych wszystkich form działania administracji publicznej, które stosownie do art. 3 § 2-3 p.p.s.a. mogą być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego. Zakresem więc obowiązywania art. 54 § 3 objęte zostały bardzo szeroko zróżnicowane formy działania organów administracji publicznej. Treść art. 54 § 3 ustawy wskazuje, że warunkiem skorzystania z uprawnienia do autokontroli jest uwzględnienie skargi w całości, a więc uznanie za uzasadnione zarówno zarzuty jak i wnioski skargi, jak i wskazanej w niej podstawy prawnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 18 lutego 2004 r. III SA 1804/82 ONSA WSA 2005 nr 1, poz. 9/ wskazał, iż organ podejmujący rozstrzygnięcie w ramach autokontroli jest związany treścią żądania skarżącego i nie ma możliwości wybiórczego uwzględnienia skargi. Zdaniem J.P. Tarno "przez uwzględnienie skargi w całości" należy rozumieć uwzględnienie skargi co do istoty, chyba że z treści skargi wynika, że skarżącemu chodzi o inne rozstrzygnięcie /patrz: J.P. Tarno "Postępowanie przed sądami administracyjnymi s. 106/. W takim wypadku "uwzględnienie skargi w całości może jedynie polegać na wydaniu rozstrzygnięcia wskazanego w skardze /patrz: Komentarz B. Danter, B. Gruszczyński, A. Kobat "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi s. 149/. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym, które ukształtowało się na tle poprzedniej regulacji instytucji autokontroli, przyjmowało że na rozstrzygnięcie wydawane w tym trybie przysługuje skarga bezpośrednio do sądu i jest ono aktualne również obecnie na tle art. 54 § 3 p.p.s.a. Instytucja autokontroli stanowi odstępstwo od zawartej w art. 110 k.p.a. zasady związania organu administracyjnego wydaną przez siebie decyzją od chwili jej doręczenia. Decyzja podjęta w wyniku autokontroli jest decyzją nową, zastępującą zaskarżoną do sądu decyzję wydaną w tej sprawie. Jej warunkiem jest "uwzględnienie skargi w całości", tzn. dochodzi jedynie w tej wyjątkowej sytuacji do wydania nowego rozstrzygnięcia w sprawie, która została poddana kontroli sądowoadministracyjnej. Mając powyższe na uwadze w przedmiotowej sprawie skarga zawierała żądanie rozszerzenia pomocy społecznej o przygotowywanie posiłków dla skarżącego to "uwzględnienie skargi w całości" oznacza rozszerzenie zakresu świadczonej pomocy społecznej o zapewnienie mu przygotowywania posiłków. W żadnym wypadku nie może uznać, iż uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania jest "załatwieniem sprawy w całości". Wobec naruszenia przepisów postępowania, które mogą mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy należało uwzględnić skargę. Z tych względów, na zasadzie przepisów art. 145 § 1 pkt 1c w związku z art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153, poz. 1270, ze zm./ orzeczono jak w sentencji.