II SA/Rz 72/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Maria Zarębska-Kobak Sędziowie WSA Robert Sawuła WSA Jolanta Ewa Wojtyna /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Paweł Kozik po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2008 r. sprawy ze skargi M. i A. S. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie wypłaty odszkodowania za zajęte pod drogę publiczną nieruchomości -skargę oddala- Postanowieniem z dnia [...] listopada 2007r. znak: [...] Wojewoda – w oparciu o art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej następnie k.p.a. – po rozpatrzeniu zażalenia M. S. i A. S. na postanowienie Starosty z dnia [...] września 2007r. znak: [...], w przedmiocie wypłaty odszkodowania za zajęte nieruchomości, utrzymał je w mocy. W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, iż wnioskiem z dnia 24 października 2002r. A. S. zwrócił się do Starosty o wypłatę odszkodowania za części następujących działek: nr 988, nr 989/2, nr 1369 oraz nr 1371/1, położonych w T. i zajętych pod drogę publiczną. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2005r. znak: [...] Starosta zawiesił powyższe postępowanie z uwagi na to, że nie przedłożono ostatecznej decyzji Wojewody stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999r. na rzecz Powiatu prawa własności nieruchomości, których dotyczył wniosek. Po rozpoznaniu zażalenia E. S. i A. S. na to ostatnie postanowienie, Wojewoda postanowieniem wydanym w dniu [...] czerwca 2005r. znak: [...] uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji ze względu na niezachowanie wymogów art. 100 k.p.a. Następnie, wskazanym wyżej postanowieniem z dnia [...] września 2007r. Starosta zawiesił postępowanie administracyjne w sprawie wypłaty odszkodowania za nieruchomości położone w T., zajęte pod drogę powiatową nr 370 oznaczone jako: część działki nr 1371/1 o powierzchni 0,06 ha, stanowiącej własność A. S. i M. S. na zasadzie wspólności małżeńskiej oraz części działek nr 1369 o powierzchni 0,02 ha oraz nr 988 o powierzchni 0,34 ha, stanowiących własność C. K., M. S., J. C., Z. H. oraz J. K. w równych częściach ułamkowych. W II pkt postanowienia wezwano A. S. do wystąpienia do Wojewody z wnioskiem o wydanie decyzji potwierdzającej nabycie przez Powiat z dniem 1 stycznia 1999r. prawa własności wyżej wymienionych części działek – w terminie 6 miesięcy od daty uprawomocnienia się tegoż postanowienia. Rozstrzygnięcie z dnia [...] września 2007r. nie obejmowało natomiast działki nr 989/2, gdyż jej część faktycznie zajęta pod drogę publiczną – oznaczona jako działka nr 989/3 została nabyta na rzecz Powiatu decyzją Wojewody z dnia [...] lipca 2007r. znak: [...]. Na postanowienie Starosty z dnia [...] września 2007r. zażalenie złożyli M. S. i A. S. wnosząc o jego uchylenie w całości. Wyżej wymienieni zakwestionowali fakt wystąpienia przez Zarząd Powiatu do Wojewody o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999r. tylko działki nr 989/3, nie objęcie zaś powyższym wystąpieniem działek nr 988, 1369 oraz 1371/1, w sytuacji gdy zajęcie pod drogę publiczną dotyczyło części wszystkich tych działek. Podnieśli, iż to na Staroście spoczywa obowiązek zwrócenia się do Wojewody w powyższym zakresie, obowiązek ten nie powinien zaś być przenoszony na nich. Zarzucili dokonanie niewłaściwego pomiaru zajętego pasa gruntu, zażądali zwrotu poniesionych kosztów - toczącego się od 2002r. - postępowania w tej sprawie. Żalący się zażądali również ponownego ustawienia, na koszt Starostwa Powiatowego, trzech znaków granicznych, które zostały zniszczone podczas przebudowy drogi. W merytorycznej części uzasadnienia decyzji z dnia [...] listopada 2007r. Wojewoda powołał się na art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), zgodnie z którym nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności a zajęte pod drogi publiczne zgodnie z ust. 1 tego przepisu, z dniem 1 stycznia 1999r. z mocy prawa stają się własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Następnie organ przytoczył orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2002r. (sygn. akt IV CKN 1071/00, OSNC 2003/9/120) oraz z dnia 21 stycznia 2003r. (sygn. akt III CZP 77/02, OSNC 2003/11/144), w których stwierdzono, iż opatrzona klauzulą ostateczności decyzja wojewody potwierdzająca nabycie prawa własności stanowi wyłączny dowód takiego nabycia na podstawie przytoczonego art. 73, a co za tym idzie jest podstawą kontynuowania przez właściwego starostę uprzednio wszczętego postępowania odszkodowawczego. Mając powyższe na uwadze, Wojewoda podniósł, iż słusznym w zaistniałej sytuacji było zawieszenie przedmiotowego postępowania administracyjnego po myśli art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z koniecznością uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ. Rozstrzygnięcie Wojewody z dnia [...] listopada 2007r. zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie przez M. S. i A. S., którzy wnieśli o jego uchylenie. W uzasadnieniu skargi przedstawili dotychczasowy przebieg postępowania, ponawiając argumentację zawartą uprzednio w zażaleniu od postanowienia organu I instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko i motywy ujęte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz.U. nr 153 poz.1269 z 2002 r./ sądy te sprawują zakresie swej działalności kontrolę pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153 poz. 1270 z 2002r./ zwanej dalej P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, których dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. W myśl przepisu art. 145 P.p.s.a Sąd obowiązany jest do uchylenia lub stwierdzenia jej nieważności ewentualnie niezgodności z prawem , gdy dotknięta jest naruszeniem prawa w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub jeśli zachodzą przyczyny określone w przepisie art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Dokonując kontroli zaskarżonego aktu Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy. Skarżący domagali się odszkodowania za zajęcie części działek budowlanych pod drogę publiczną. Podstawę materialnoprawną ustalenia wypłaty odszkodowania stanowi przepis art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 roku – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną ( Dz. U. Nr 133 poz.872 z 1998 r. ze zm.), zgodnie którym nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 roku we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego , nie stanowiące ich własności , a zajęte pod drogi publiczne z dniem 1 stycznia 1999 stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem/ ust.1/. Odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 wypłaca gmina w odniesieniu do dróg będących w dniu 31 grudnia 1998 drogami gminnymi , Skarb Państwa – w odniesieniu do pozostałych dróg/ ust.2/. Przepis ten wiąże więc uwłaszczenie gmin i Skarbu Państwa z obowiązkiem wypłaty odszkodowań. Podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nieruchomości zajętych pod drogi publiczne jest ostateczna decyzja Wojewody/ust.3/. Decyzja ta ma charakter decyzji deklaratoryjnej ,stwierdzającej nabycie prawa własności z mocy prawa i jednocześnie stanowi podstawę do dokonania wpisu prawa własności w księdze wieczystej. Oznacza to, że jedynie ostateczna decyzja administracyjna stwierdzająca nabycie własności stanowi dowód nabycia własności konkretnej nieruchomości i jest podstawą do żądania wypłaty odszkodowania. Decyzja Wojewody jest zatem w stosunku do odszkodowania zagadnieniem wstępnym. Organ I instancji zawiesił postępowanie administracyjne w oparciu o przepis art. 97 § 1 pkt. 4 ,zgodnie z którym organ zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Jednocześnie organ wezwał skarżącego do wystąpienia do Wojewody z wnioskiem o wydanie decyzji potwierdzającej nabycie przez Powiat z dniem 1 stycznia 1999 roku prawa własności przedmiotowych działek w terminie 6 miesięcy od daty uprawomocnienia się postanowienia. Orzeczenie utrzymane w mocy zaskarżonym postanowieniem, znajduje oparcie w przepisie art. 100 §1 k.p.a. ,który stanowi, że organ, który zawiesił postępowanie z przyczyny określonej w art. 97 §1 pkt.4 wystąpi równocześnie do właściwego organu lub sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego albo wezwie stronę do wystąpienia o to w oznaczonym terminie, chyba, że strona wykaże, że już zwróciła się w tej sprawie do właściwego organu lub sądu. W razie wystąpienia przeszkody w dalszym prowadzeniu postępowania, tryb przewidziany w art. 100 k.p.a. ma na celu doprowadzenie do wszczęcia postępowania w przedmiocie rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego. Sytuacja taka ma miejsce w rozpatrywanej sprawie. Sąd nie podziela zarzutu skargi, że obowiązek zwrócenia się do Wojewody o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie przez Powiat własności nieruchomości spoczywa na Staroście. Obowiązek samodzielnego wystąpienia organu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego ma bowiem miejsce w wypadku prowadzenia postępowania z urzędu. W sytuacji prowadzenia postępowania na wniosek strony / taka sytuacja ma miejsce w rozpatrywanej sprawie / , organ wzywa stronę do takiego wystąpienia , stosownie do przytoczonego wyżej przepisu art. 100 §1 k.p.a. Sąd w całości podzielił stanowisko i argumentację organów ,które uznały za konieczne zawieszenie postępowania do czasu wydania przez Wojewodę decyzji na podstawie przepisu art. 73 ust.3 wskazanej wyżej ustawy z 13 października 1999 roku. Decyzja Wojewody określi jednoznacznie usytuowanie i powierzchnię gruntu zajętego pod drogę publiczną, co jest niezbędne do ustalenia wysokości odszkodowania, a nadto będzie potwierdzeniem uzyskania własności gruntu przez Powiat. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie przepisu art. 151 P.p.s.a orzekł jak sentencji wyroku.