II SA/Rz 721/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Referendarz sądowy Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. J. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2007 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania o skierowaniu na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. We wniesionej do WSA w Rzeszowie skardze na decyzję SKO z dnia [...] maja 2007 r. Nr [...] M. J. zawarł wniosek "o zwolnienie (...) z opłat za złożenie skargi i przyznanie adwokata z urzędu". W przesłanym następnie na wezwanie Sądu urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata uzasadniając to trudną sytuacją materialną i brakiem środków na ich opłacenie. We wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z żoną i uczącym się synem. Posiadany przez nich majątek obejmuje mieszkanie o pow. 59 m² oraz nieruchomość o pow. ok. 1,5 ha (las i grunty zadrzewione). Wg zawartego we wniosku oświadczenia skarżący utrzymuje się z własnych środków finansowych, tj. zasiłku dla bezrobotnych w wysokości 639 zł. brutto (560 zł. netto). Pobierana zaś przez żonę emerytura przeznaczana jest na utrzymanie syna, domu (opłaty za gaz, prąd, opał), zakup żywności i spłatę rat zaciągniętej w banku pożyczki w wysokości ok. 60 tys. zł. Ponieważ oświadczenie to okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego oraz w związku z pewnymi rozbieżnościami między w/w informacjami a udzielonymi już uprzednio przez niego dla potrzeb wniosków o przyznanie prawa pomocy w toczącej się przed tutejszym Sądem sprawie o sygn. akt II SA/Rz 586/05, został on wezwany do złożenia dodatkowego oświadczenia obejmującego: a) wskazanie wszystkich osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym; wg wniosku z dnia 5 grudnia 2006 r. składanego w sprawie sygn. akt II SA/Rz 586/05 do osób tych należały także studiujące córki B. i M. Wyjaśnienia wymagała okoliczność ukończenia przez nich studiów (uprawdopodobniały to informacje zawarte w tych aktach), dalszego ich zamieszkiwania wspólnie z wnioskodawcą, podjęcia przez nie pracy zarobkowej bądź w przypadku gdy są one osobami bezrobotnymi czy są zarejestrowane we właściwym urzędzie pracy i czy przysługuje im prawo do zasiłku z tego tytułu, b) oznaczenie osób (oprócz żony i syna) o których mowa w pkt a) (imię i nazwisko, data urodzenia, stopień pokrewieństwa), określenie ich stanu majątkowego (nieruchomości, zasoby pieniężne, przedmioty wartościowe powyżej 3 tys. euro, pojazdy mechaniczne – marka, rok prod. itp.) i uzyskiwane przez nie dochody, c) wskazanie średniej wysokości miesięcznych wydatków przeznaczanych na utrzymanie siebie i członków rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, w tym zakup żywności, koszty leczenia (jeżeli takie są), opłaty związane z utrzymaniem mieszkania (energia elektrycz, gaz, woda, itp.), d) posiadane pojazdy mechaniczne (marka, rok prod.), e) dochody uzyskiwane z posiadanej nieruchomości (las i grunty zadrzewione o pow. 1,5 ha), np. w formie dopłat, f) korzystanie ze wsparcia pomocy społecznej (jeżeli tak, to w jakiej formie i wysokości). Jednocześnie na wnioskodawcę został nałożony obowiązek przedłożenia dokumentów potwierdzających faktyczną wysokość posiadanego zadłużenia w banku (kwota identyczna z obecnie wykazaną została podana także we wnioskach z dnia 5 grudnia 2006 r. oraz 19 lipca 2005 r. w sprawie sygn. akt II SA/Rz 586/05) oraz wysokość przypadających z tego tytułu do spłaty miesięcznych rat. Jak wynika z zalegającego w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru wezwania, zostało ono doręczone osobiście skarżącemu w dniu 9 października 2007 r. Mimo upływu wyznaczonego w nim terminu (ostatnim jego dniem był 16 października 2007 r.) i wskazanego w nim rygoru rozpoznania wniosku wyłącznie w oparciu o informacje zawarte w formularzu PPF (w tym możliwą odmowę przyznania prawa pomocy), wezwanie nie zostało przez niego wykonane. W związku z powyższym stwierdzono, co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie zastępcy prawnego w osobie m.in. adwokata objęte jest zakresem całkowitego prawa pomocy, a jego przyznanie osobie fizycznej następuje po wykazaniu przez nią braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika jednoznacznie, iż kryterium finansowe (majątkowe) ma decydujące znaczenie do uznania spełnienia przesłanki warunkującej przyznanie tego prawa, przy czym jej wykazanie należy do osoby wnioskującej o prawo pomocy. Warunku tego skarżący M. J. nie spełnił, a informacje zawarte w formularzu PPF samoistnie nie dają podstaw do uwzględnienia wniosku. Abstrahując od jego i żony stanu majątkowego, związane jest to z wątpliwościami co do faktycznej liczby osób pozostających z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym i potencjalnie uzyskiwanych przez nich dochodów, co w istotny sposób rzutuje na ponoszone przez niego koszty utrzymania (one także nie zostały określone) i możliwość opłacenia kosztów postępowania (w całości lub w części). Źródło utrzymania skarżącego stanowi wg złożonego przez niego oświadczenia pobierany przez niego zasiłek z tytułu bezrobocia. Przy założeniu, iż jest on przeznaczany na zaspokojenie tylko i wyłącznie jego osobistych potrzeb, oświadczenie to można by uznać za wiarygodne. Wątpliwości pojawiają się jednak przy analizie, czy pobierana przez jego żonę emerytura w kwocie 1300 zł. jest wystarczająca na pokrycie pozostałych niewątpliwie ponoszonych wydatków obejmujących koszty utrzymania jej i syna (zakup żywności, odzieży, itp.), opłaty za energię elektryczną i gaz, zakup opału oraz spłatę pożyczki. Wg dokonanej oceny - uwzględniając panujące realia życiowe - jest to bardzo mało prawdopodobne, wręcz niemożliwe; sama spłata zadłużenia przy podanej jego wielkości z pewnością stanowi znaczące obciążenie i pochłania znaczną część tego świadczenia. Brak dodatkowego oświadczenia i dokumentów także w tym zakresie nie pozwala rozwiać związanych z tym wątpliwości w sposób korzystny dla wnioskodawcy, sugerując pośrednio posiadanie dodatkowych dochodów (osobistych lub przez inne osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym), bądź też zawyżanie obciążeń finansowych (np. kwoty pozostałej do spłaty pożyczki). Wyjaśnienie powyższych okoliczności miało ułatwić dokonanie prawidłowej i wszechstronnej oceny sytuacji materialno – bytowej skarżącego, a przez to zasadności przyznania mu prawa pomocy. W tym stanie rzeczy, skoro wykazanie przesłanki do przyznania prawa pomocy ciąży na osobie wnioskującej, brak odpowiedzi na wezwanie ze strony M. J. nie może przemawiać za pozytywnym dla niego rozpoznaniem wniosku, gdyż prowadziłoby do nadużycia prawa pomocy jako instytucji o charakterze wyjątkowym (zasadą jest ponoszenie kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie). Sam wnioskodawca nie ustosunkowując się w jakikolwiek sposób do wezwania (do czego miał oczywiście prawo) musiał się też liczyć z negatywnym rozpoznaniem wniosku, o czym zresztą został uprzedzony. Takie rozstrzygnięcie znajduje oparcie w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2006 r. sygn. akt II OZ 1112/2006 i II OZ 1113/2006 w myśl którego jeżeli sąd na podstawie art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zażądał dodatkowych dokumentów dotyczących stanu majątkowego, rodzinnego lub dochodów strony, to niezłożenie takich dowodów (...) może oznaczać, że strona nie wykazała podstaw do przyznania jej prawa pomocy i uzasadniać oddalenie wniosku. W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.