II SA/Rz 721/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: SNSA Małgorzata Wolska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 stycznia 2008 r. sprzeciwu M. J. od postanowienia wydanego przez referendarza sądowego w dniu 27 listopada 2007 r., sygn. akt II SA/Rz 721/07 w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] maja 2007 r., Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania o skierowaniu na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami postanawia 1) zwolnić skarżącego od wpisu od skargi 2) w pozostały zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 27 listopada 2007 r., sygn. akt II SA/Rz 721/07 referendarz sądowy, po rozpoznaniu wniosku M. J. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Podstawą takiego rozstrzygnięcia było nie wykazanie przez wnioskodawcę okoliczności stanowiących podstawę do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie, ani w złożonym przez niego formularzu PPF ani też w odpowiedzi na skierowane do niego żądanie o uzupełnienia zawartych w formularzu informacji. W sprzeciwie od powyższego postanowienia wnioskodawca podniósł, że nie podał informacji, o które wzywał go referendarz sądowy ze względu na ochronę danych osobowych. W związku z tym nie przedłożył kserokopii wpłat z tytułu spłaty pożyczki, która jak wyjaśnił została zaciągnięta w związku z podjęciem nauki przez dwie córki w Krakowie. Nie podał również wysokości wydatków ponoszonych przez żonę ze względu na ochronę jej prywatności. Sprecyzował natomiast, że utrzymuje się sam z własnych dochodów, zamieszkuje w mieszkaniu stanowiącym własność żony, w którym obok niego i żony zamieszkuje jedynie syn, uczeń liceum, który nie ma swoich dochodów ani majątku. Dwie wymienione wcześniej córki nie pozostają z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownemu rozpoznaniu przez sąd. Przedmiotem niniejszego postępowania jest wniosek M. J. o zwolnienie od kosztów sądowych jak i ustanowienie adwokata. Wniosek ten mieści się w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów, uregulowanego w art. 246 § 1 pkt 1 i stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 199 P.p.s.a., że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zgodnie z art. 246 pkt 1 P.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Pomoc prawna jakiej żąda wnioskodawca jest najszerszą formą pomocy przewidzianej przepisami ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i przewidziana jest tylko dla tej grupy osób, która nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Będą to osoby, które nie mają jakichkolwiek środków finansowych na pokrycie należności sądowych, a nie takie, dla których pokrycie tych kosztów wiązało by się z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Za osobę taką nie może uchodzić osoba, która posiada stałe źródło dochodu. Wnioskodawca takie stałe źródło posiada, jest nim zasiłek dla bezrobotnych. Ponadto zamieszkuje on wraz z żoną i wbrew jego twierdzeniom, żona, również zobowiązana jest do partycypowania w kosztach postępowania, w granicach możliwości finansowych. Żona skarżącego posiada również stałe źródło dochodu w postaci emerytury w wysokości 1300 zł netto miesięcznie. Użycie przez ustawodawcę sformułowania "wykaże" oznacza, że na wnioskodawcy spoczywa ciężar uprawdopodobnienia okoliczności, które przemawiać będą za przyznaniem mu prawa pomocy w zakresie przez niego wnioskowanym. Uprawdopodobnienie to miej niż udowodnienie ale nie oznacza, iż wnioskodawca zwolniony jest z przestawiania jakichkolwiek okoliczności na obronę swojego stanowiska. Nie oznacza również, iż pojawiające się w sprawie wątpliwości mają być rozstrzygane na korzyść wnioskodawcy. Uprawdopodobnić to bowiem tyle co przekonać Sąd do słuszności swojego wniosku, w ramach swoich możliwości i umiejętności. Jeśli zdaniem Sądu, pojawią się okoliczności budzące wątpliwości, może wezwać wnioskodawcę o ich wyjaśnienie, a w interesie wnioskodawcy leży uczynienie zadość takiemu wezwaniu. Prawo pomocy przyznawane jest na wniosek a nie z urzędu, jest wyjątkiem a nie regułą i od tego jak przedstawi swoją sytuację skarżący zależeć będzie powodzenie wniosku. Środki przeznaczone na prawo pomocy pochodzą z Budżetu Państwa, do którego odprowadzane są podatki wszystkich obywateli. Zwolnienia zatem z kosztów zawsze powoduje, że kosztami tymi zostaną obciążeni pozostali obywatele, w drodze pośredniej tj. w postaci podatków. Zatem nie może być tu mowy o pobieżnym rozpoznawaniu tych wniosków. Powyższe okoliczności przemawiają za odmową przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Skarżący wskazał, iż mieszka wraz z żoną i synem w 59 metrowym mieszkaniu, które stanowi własność żony. Miesięczna wysokość dochodów rodziny wynosi 1860 zł netto ( 560 zł zasiłek dla bezrobotnych, 1300 zł emerytura żony), ale jak podał utrzymuje się sam, zaś dochód żony przeznaczony jest na utrzymanie syna, opłaty (gaz, prąd, opał ), zakup żywności oraz spłatę pożyczki. Powyższych wydatków nie udokumentował ze względu, jak podał, na ochronę prywatności żony. Podał również, że posiada las i grunty zadrzewione o powierzchni około 1,5 ha, z tytułu których nie pobiera żadnych dopłat ani też nie czerpie zysków. Według oświadczenia posiada dług w wysokości 60 tys. zł. w postaci zaciągniętej pożyczki. Powołując się na ochronę danych osobowych wskazał, iż nie przedłoży kserokopii dowodu wpłat rat z tytułu wyżej wymienionej pożyczki, ale wskazuje że wynoszą one 255 zł miesięcznie. Z informacji znanych Sądowi z urzędu wynika, że kwota zadłużenia jaką podał jest identyczna z kwotą wskazaną we wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 5 grudnia 2006 r., oraz z dnia 19 lipca 2005 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 586. Kwestia zaciągnięcia pożyczki nie zawsze musi prowadzić do wniosku o braku środków finansowych. Wręcz przeciwnie fakt jej zaciągnięcia oznacza raczej zdolność kredytową osoby, która ją zaciągnęła. Jak wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie koszty sądowe to nic innego jak należności publiczno prawne czy też należności związane z zaciągnięciem zobowiązań, muszą być zatem traktowane z nimi na równi. Jeśli wnioskodawca spłaca należności związane z zaciągniętym zobowiązaniami to również powinien partycypować w kosztach związanych z rozpoznaniem jego skargi. Dokonując oceny na podstawie informacji udzielonych przez skarżącego Sąd stanął na stanowisku, iż nie wykazał okoliczności, które usprawiedliwiałyby skorzystanie przez niego z prawa pomocy w zakresie całkowitym. Sąd nie jest jednak związany wnioskiem i w przypadku, kiedy uzna, iż okoliczności wskazane we wniosku nie są wystarczające do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie może przyznać je w zakresie węższym. W takim przypadku byłaby mowa o przyznaniu prawa pomocy w zakresie częściowym. Tą materię reguluje art. 246 pkt 2 P.p.s.a. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym uzależnione jest od wykazania, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Obejmuje ono swym zakresem zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W ocenie Sądu sytuacja majątkowa skarżącego predestynuje go do uzyskania prawa pomocy w tym właśnie zakresie. Mając to na uwadze Sąd zwolnił skarżącego od wpisu od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi 200 zł w pozostałym zakresie odmówił przyznania prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 260 i 246 § 1 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.