II SA/Rz 721/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 28 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. G. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie z jej skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia lokalizacji drogi postanawia I. Odmówić zmiany pkt II postanowienia z dnia 14 września 2010 r. sygn. akt II SA/Rz 721/10 odmawiającego zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych w części przekraczającej 3/5 wpisu od skargi, II. Odmówić ustanowienia dla skarżącej radcy prawnego lub adwokata. Pismem z dnia 1 grudnia 2010 r. i załączonym do niego urzędowym formularzem wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF Z. G. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata do sporządzenia skargi kasacyjnej, który to uzasadniła trudnymi warunkami materialnymi. Na podstawie uzasadnienia wniosku i zawartego w nim oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach ustalono, że: - wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem i pozostającą na ich utrzymaniu córką, - posiadany przez nich majątek obejmuje dom o pow. 100 m² oraz nieruchomość rolną o pow. 9,90 ha, - źródło ich utrzymania stanowi pobierana przez skarżącą kwartalna renta w wysokości 950 zł. oraz emerytura jej męża w kwocie 1160 zł.; środki te służą do zaspokajania ich potrzeb życiowych, opłacania studiów córki i pomocy osób trzecich przy prowadzeniu gospodarstwa oraz zakupowi lekarstw (ok. 400 zł. /m-c), gdyż wraz z mężem pozostaje w stałym leczeniu (mąż "jest po wylewie i paraliżu, posiada I grupę niepełnosprawności), - gospodarstwo rolne "nie przynosi większego zysku" (część gruntów oddana jest w dzierżawę z uwagi na podyktowany stanem zdrowia jej i męża brak możliwości ich uprawy). Mając powyższe na uwadze stwierdzono, co następuje: Wyrokiem z dnia 5 listopada 2010 r. wniesiona przez Z. G. skarga została przez WSA w Rzeszowie oddalona. Wcześniejszym postanowieniem referendarza sądowego z dnia 14 września 2010 r. – po rozpoznaniu wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych – orzeczono o zwolnieniu jej od wpisu od skargi w 3/5 części, odmawiając jej jednocześnie zwolnienia od tych kosztów w pozostałym zakresie. Postanowienie to na mocy art. 259 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – określanej dalej jako P.p.s.a., ma skutek prawomocnego orzeczenia sądu. Ponieważ należy ono do kategorii orzeczeń niekończących postępowania w sprawie, rozpoznanie ponowionego obecnie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych następuje w trybie art. 165 tej ustawy, zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne (do zastosowania tego przepisu uprawnia regulacja art. 258 § 3 P.p.s.a. nakazująca odpowiednie stosowanie do zarządzeń i postanowień referendarza sądowego przepisów dotyczących zarządzeń przewodniczącego oraz postanowień sądu). W tym kontekście należy więc rozpatrzyć, czy od wydania postanowienia z dnia 14 września 2010 r. nastąpiła zmiana okoliczności uzasadniająca modyfikację zawartego w nim rozstrzygnięcia odnośnie kosztów sądowych. Porównanie informacji zawartych w aktualnym wniosku z udzielonymi dla potrzeb rozpoznania poprzednio złożonego prowadzi do stwierdzenia, że opierają się one na analogicznych okolicznościach dotyczących sytuacji rodzinnej, majątku i dochodów Z. G. oraz członków jej rodziny; jedyna różnica sprowadza się do tego, że wnioskodawczyni obecnie zasygnalizowała wydzierżawienie części gruntów rolnych i korzystanie przy prowadzeniu gospodarstwa z pomocy osób trzecich, co jednak nie jest na tyle znaczącą okolicznością, by miała decydujący wpływ na rozstrzygnięcie tej kwestii. Aktualne pozostają więc argumenty powołane w uzasadnieniu postanowienia z dnia 14 września 2010 r. a świadczące o tym, że mimo sygnalizowanych trudności i wydatków sytuacja materialna wnioskodawczyni nie jest na tyle zła, by przesądzała o całkowitym braku możliwości partycypowania przez nią w tych kosztach. Dobitnie świadczy o tym opłacenie przez nią w dniu 23 września 2010 r. wpisu od skargi w części nieobjętej przyznanym zwolnieniem, tj. 200 zł. i następnie 10 listopada 100 zł. opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. Wobec niewniesienia sprzeciwu od powyższego postanowienia rozciąga się to także na uznanie możliwości opłacenia wzmiankowanego w jego uzasadnieniu wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 250 zł. Rozpatrując wniosek o ustanowienie zastępcy prawnego z wyboru do zamierzonego wniesienia skargi kasacyjnej, możliwość tę dostrzeżono również w tym zakresie, zwłaszcza że przepisy normujące postępowanie sądowoadministracyjne ustanawiają jedynie wymóg jej sporządzenia przez osobę uprawnioną (w niniejszej sprawie przez adwokata lub radcę prawnego) bez konieczności występowania przez nich w postępowaniu, co wpływa na obniżenie ponoszonych w związku z tym przez stronę kosztów. Na przeszkodzie do jednorazowego opłacenia związanych z tym wydatków nie będą stały w szczególności akcentowane przez Z. G. wydatki na leczenie w wysokości ok. 400 zł. miesięcznie i opłacenie studiów córki w kwocie 1700 zł. /semestr (kwota ta została podana w pierwotnym wniosku o przyznanie prawa pomocy). Tak jak w przypadku większości kosztów sądowych możliwości ustanowienia fachowego pełnomocnika do ewentualnego sporządzenia skargi kasacyjnej należy upatrywać w dochodach jej i męża z pobieranych świadczeń emerytalno – rentowych, których średnia miesięczna wysokość wynosi ok. 1480 zł. Nie jest może ona zbyt wysoka w odniesieniu do 3 osób, niemniej nie można postrzegać jej z pominięciem faktu prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego. Wskazanie że nie przynosi ono większego zysku nie przesądza, że jest ono całkowicie niedochodowe, gdyż jak to już zaznaczono w postanowieniu z dnia 14 września 2010 r., pożytki z niego nawet jeżeli nie mają bezpośredniego wymiaru finansowego umożliwiają osiągnięcie z niego określonych korzyści, przyczyniając się zwłaszcza do ograniczenia wydatków na zakup żywności. Zaprzeczeniem nierentowności gospodarstwa jest jego prowadzenie na stosunkowo znacznym areale gruntów, nawet jeżeli ich część została obecnie wydzierżawiona (dla potrzeb prawa pomocy znaczenie mają także potencjalnie możliwe do uzyskania dochody z dzierżawy). Z informacji udzielonych dla potrzeb wydania powyższego postanowienia z dnia 14 września 2010 r. wynikał też fakt zmechanizowania tego gospodarstwa (ciągnik rolniczy wraz niezbędnym osprzętem), pobierania przez skarżącą dopłat do produkcji rolnej (4,6 tys. zł.), które z pozostałymi dochodami z gospodarstwa muszą przewyższać oszacowane na ok. 10 tys. zł. rocznie niezbędne dla jego funkcjonowania nakłady; argument ten nadal pozostaje aktualny, gdyż nielogiczne byłoby jego prowadzenie w sytuacji, gdyby wydatki przeważały nad korzyściami. Wobec dokonanego wcześniej wskazania, że z uwagi na zły stan zdrowia skarżąca wraz z mężem w prowadzeniu gospodarstwa korzysta z pomocy córki i zamieszkującego odrębnie syna, wątpliwości budzi natomiast aktualne powoływanie się przez nią na pomoc osób trzecich i związane z tym wydatki. Wbrew mniemaniu skarżącej, nawet jeżeli takie faktycznie są ponoszone, z pewnością są uzasadnione uzyskiwanymi lub spodziewanymi korzyściami, co wyklucza traktowanie ich jako dodatkowego obciążenia finansowego mającego przemawiać za przyznaniem prawa pomocy. Uznając zatem, że wnioskodawczyni nie spełnia warunków przemawiających za rozszerzeniem zakresu już przyznanego jej prawa pomocy, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 246 § 1, art. 245 § 2 i 3 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.