II SA/Rz 721/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Stanisław Śliwa Sędziowie NSA Małgorzata Wolska WSA Krystyna Józefczyk /spr./ Protokolant sekt. sąd. Aleksandra Baczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2017 r. sprawy ze skargi E. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pomocy materialnej o charakterze socjalnym w formie stypendium szkolnego -skargę oddala- Przedmiotem skargi E.R. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., dalej "Kolegium" z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pomocy materialnej o charakterze socjalnym w formie stypendium szkolnegoo. Decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. po rozpatrzeniu wniosku E.R. z dnia 31 stycznia 2017 r. umorzył postępowanie w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pomocy materialnej o charakterze socjalnym w formie stypendium szkolnego dla E.R., uczennicy Medycznej Szkoły Policealnej w J. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] obowiązującą w roku szkolnym 2016/2017 po rozpoznaniu wniosku z dnia 5 września 2016 r. przyznano E.R. stypendium szkolne na okres od 1 września 2016 r. do 30 września 2016 r. w miesięcznej wysokości 153, 40 zł wskazując, że tylko dochód rodziny z sierpnia 2016 r., czyli z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku nie przekroczył kryterium dochodowego kwalifikującego do przyznania wnioskowanego świadczenia. Decyzja ta nie była przedmiotem postępowania odwoławczego. Obecny wniosek o przyznanie stypendium jest drugim wnioskiem w aktualnym roku szkolnym i dotyczy sprawy już rozstrzygniętej prawomocną decyzją. Postępowanie zatem, jako bezprzedmiotowe, należało umorzyć mimo, że dochód rodziny wnioskodawczyni w grudniu 2016 r. kwalifikuje do przyznania stypendium szkolnego. W odwołaniu od tej decyzji E.R. podała, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym. Została pozbawiona środków związanych z przyznaniem świadczenia, gdyż pracownik socjalny znając sytuację materialną jej rodziny z premedytacją przyznał jednorazowo zasiłek okresowy w miesiącu wrześniu w kwocie ok. 400 zł co wpłynęło na stypendium szkolne. Następne ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego w następnych miesiącach zasiłek został obniżony, jednak stypendium zostało zabrane. Podkreśliła także, że od pierwszej decyzji odmownej nie odwołała się, ponieważ istotnie ten dochód został przekroczony ale też nie mogła przewidzieć jaką pomoc przyzna jej MOPS w J. Wskazała też, że ciągle dochód jej rodziny nie przekracza kryterium dochodowego w związku z czym jej sytuacja materialna jest bardzo trudna. Zaskarżoną decyzją opisaną na wstępie Kolegium działając na podstawie art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., dalej "K.p.a.") oraz art. 90d ust. 1 i ust. 10 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1943 ze zm., dalej "u.s.o.") utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium w uzasadnieniu podtrzymało stanowisko organu I instancji wyjaśniając, że podstawą do przyznania stypendium szkolnego jest art. 90 d ust. 1 u.s.o. stanowiący, iż stypendium to może otrzymać uczeń znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z niskich dochodów na osobę w rodzinie, w szczególności gdy w rodzinie tej występuje: bezrobocie, niepełnosprawność, ciężka lub długotrwała choroba, wielodzietność, brak umiejętności wypełniania funkcji opiekuńczo-wychowawczych, alkoholizm lub narkomania, a także gdy rodzina jest niepełna lub wystąpiło zdarzenie losowe, z zastrzeżeniem ust. 12. W przypadku ubiegania się o prawo do przyznania stypendium szkolnego obowiązuje kryterium dochodowe. Miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia uprawniająca do ubiegania się o stypendium szkolne nie może być większa niż kwota, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 930 ze zm.), tj. obecnie 514,00 zł. Zgodnie z art. 90 d ust. 10 u.s.o. stypendium szkolne jest przyznawane na okres nie krótszy niż miesiąc i nie dłuższy niż 10 miesięcy w danym roku szkolnym, a w przypadku słuchaczy kolegiów pracowników służb społecznych - na okres nie krótszy niż miesiąc i nie dłuższy niż 9 miesięcy w danym roku szkolnym. Rok szkolny w myśl art. 63 ustawy we wszystkich szkołach i placówkach rozpoczyna się z dniem 1 września każdego roku, a kończy - z dniem 31 sierpnia następnego roku. Z zestawienia powyższych regulacji wynika, że stypendium szkolne może zostać przyznane zarówno na wniosek jak i z urzędu (powyższy przepis nie rozróżnia sposobu wszczęcia postępowania) w danym roku szkolnym jednorazowo na ustalony okres liczony w miesiącach (nie mniej niż jeden i nie więcej niż dziesięć/dziewięć miesięcy). Tą wykładnię potwierdza treść art. 90n ust. 6 u.s.o. wg którego termin w jakim można złożyć wniosek o przyznanie świadczeń pomocy materialnej: wniosek o przyznanie stypendium szkolnego składa się do dnia 15 września danego roku szkolnego, a w przypadku słuchaczy kolegiów nauczycielskich, nauczycielskich kolegiów języków obcych i kolegiów pracowników służb społecznych - do dnia 15 października danego roku szkolnego. E.R., wnioskiem z dnia 5 września 2016 r. zwróciła się o przyznanie świadczenia pomocy materialnej o charakterze socjalnym w formie stypendium szkolnego. Wniosek dotyczył roku szkolnego 2016/2017. Decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] działając z upoważnienia Burmistrza Miasta J. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. przyznał E.R. - uczennicy Medycznej Szkoły Policealnej w J. stypendium szkolne na okres od 1 września 2016 r. do 30 września 2016 r. w miesięcznej wysokości 153,40 zł. Decyzja ta w myśl art. 16 § 1 k.p.a. jest decyzją ostateczną. Zamknęła zatem możliwość ponownego rozstrzygania o przyznaniu E.R. o tej postaci pomocy materialnej w roku szkolnym 2016/2017. Wniosek E.R. o przyznanie stypendium szkolnego z dnia 31 stycznia 2017 r. pod względem przedmiotowym i podmiotowym jest tożsamy z wcześniejszym wnioskiem z dnia 5 września 2016 r. Dotyczy bowiem przyznania stypendium szkolnego na rok szkolny 2016/2017. Z uwagi na to, że przedmiotowa sprawa została już rozstrzygnięta poprzez wydanie decyzji z dnia 10 listopada 2016 r. postępowanie wszczęte na podstawie wniosku E.R. z dnia 31 stycznia 2017 r. stało się bezprzedmiotowe. Tym samym zasadnym było jego umorzenie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. W tej sytuacji (bezprzedmiotowość postępowania) Kolegium pominęło ocenę dotyczącą sytuacji materialnej rodziny E.R. jako nic nie wnoszącą do sprawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na opisaną wyżej decyzję E.R. zarzuciła organowi I instancji wprowadzenie jej w błąd poprzez poinformowanie, że wnioski o przyznanie stypendium szkolnego można składać wielokrotnie. Wystąpiła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z dnia 10 listopada 2016 r. Podała, że jej rodzice znajdują się w bardzo trudnej sytuacji zdrowotnej, podobnie jak ona sama - cierpi na wodogłowie i dwa rozszczepy kręgosłupa. Jej sytuacja materialna i finansowa jest także bardzo trudna nie posiada bowiem środków na korepetycje, zakup butów, jedzenia. Zwróciła się o pozytywne rozpatrzenie jej prośby. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowił inaczej – art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnie 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718). Wynika zeń, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Ustalenia faktyczne nie budzą wątpliwości i sprawa nadaje się do wyrokowania. E.R. zwróciła się wnioskiem z dnia 5 września 2016 r. o przyznanie dla niej pomocy materialnej w formie stypendium szkolnego. Dochód z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku w przeliczeni na osobę nie przekraczał ustalonego kryterium dochodowego. W toku postępowania o przyznanie tego stypendium organ powziął wiadomość o zmianie sytuacji dochodowej rodziny i ustalił, iż przekroczone zostało kryterium dochodowe na kolejne miesiące. Decyzją przyznającą E. stypendium szkolne na rok szkolny 2016/2017 na okres od 1 września 2016 r. do 30 września 2016 r. W dniu 31 stycznia E. wystąpiła z ponownym wnioskiem o przyznanie stypendium szkolnego na rok szkolny 2016/2017. Materialnoprawną podstawą przyznania stypendium stanowi ustawa o systemie oświaty z dnia 7 września 1991 r. Pomoc materialna uczniom może mieć charakter socjalny i motywacyjny. Świadczeniem pomocy materialnej o charakterze socjalnym jest stypendium szkolne – art. 90c ust. 1 ustawy o systemie oświaty. W przypadku ubiegania się o stypendium szkolne, obowiązuje kryterium dochodowe. Miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia uprawniająca do ubiegania się o stypendium szkolne nie może przekraczać kwoty, obecnie na zasadach ustalonych w art. 8 ust. 3 – 13ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 90d ust. 10 ustawy o systemie oświaty stypendium szkolne jest przyznawane na okres nie krótszy niż 1 miesiąc i nie dłuższy niż 10 miesięcy w danym roku szkolnym. Wniosek o przyznanie stypendium szkolnego, zgodnie z art. 90m ust. 6 składa się do dnia 15 września danego roku szkolnego. Rok szkolny w myśl art. 63 ustawy we wszystkich szkołach i placówkach rozpoczyna się z dniem 1 września każdego roku, a kończy z dniem 31 sierpnia następnego roku. Z zestawienia cytowanych przepisów wynika, iż stypendium szkolne może zostać przyznane w danym roku szkolnym jednorazowo na ustalony okres liczony w miesiącach. W świetle tych regulacji, właściwy organ nie może rozstrzygać w danym roku szkolnym, kilkoma odrębnymi decyzjami w zależności jak kształtuje się kryterium dochodowe dla członków rodziny ucznia. Przyznanie stypendium szkolnego w danym roku szkolnym jest jednocześnie przyznaniem tej formy pomocy materialnej dla ucznia w danym roku szkolnym (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 16 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Rz 153/14 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 października 2014 r., sygn. akt I OSK 1650/14). Sprawa została wszczęta wnioskiem z dnia 5 września 2016 r. o przyznanie stypendium szkolnego dla E., zakończona została wydaniem ostatecznej decyzji z dnia [...] listopada 2016 r. na okres 1 miesiąca. W sytuacji gdy ostatecznie rozstrzygnięto o żądaniu strony, wniosek w tej samej sprawie nie mógł być ponownie rozpoznawany przez organy administracji publicznej na ten sam rok szkolny, nawet gdy wniosek dotyczy okresu, na który nie przyznano pierwotnie stypendium. Ze względu na fakt, że okres na jaki przyznane jest stypendium szkolne pozostawiono uznaniu organu administracyjnemu, poprzez ustawowo określoną możliwość miarkowania w ramach art. 90d ust. 10 ustawy rodzice dzieci, których sytuacja dochodowa uległa zmianie mają możliwość niekorzystnej dla nich decyzji na podstawie art. 155 K.p.a. Przepis ten stanowi, że decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydal jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się temu i przemawia za tym słuszny interes strony lub interes społeczny. Z tych względów zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718) Sąd skargę oddalił.