II SA/Rz 722/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Krystyna Józefczyk /spr./ Sędziowie NSA Ryszard Bryk WSA Robert Sawuła Protokolant st. sekr. sąd. Maria Kołcz po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 21 maja 2009 r. sprawy ze skarg M.B. oraz (...) Spółki Gazownictwa Sp. z o.o. w (...) – Oddział Gazowniczy (...) na decyzję (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w (...) z dnia (...) Nr (...) w przedmiocie nakazu wykonania robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w (...) z dnia (...)., Nr (...); II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w (...) na rzecz skarżących M.B. i (...) Spółki Gazownictwa Sp. z o.o. w (...)– Oddział Gazowniczy w (...) w kwotach po (...) zł /słownie: (...) złotych/ dla każdego ze skarżących, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SA/Rz 722/08 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] września 2008 r. Nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpoznaniu odwołania M. B. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2007 r. Nr [...] nakazującej inwestorowi rozbiórkę budynku mieszkalnego, uchylił decyzję organu I instancji i nakazał solidarnie A sp. z o.o. w T. oraz M. B. usunięcie kolizji budynku mieszkalnego zrealizowanego na działce nr ew. 818/2 w I. z gazociągiem wysokiego ciśnienia relacji S. – K. – W. przebiegającej przez działkę nr 818/3 poprzez przebudowę gazociągu po istniejącej trasie na odcinku około 6 m w taki sposób, aby spowodować doprowadzenie zakończonej budowy budynku mieszkalnego do stanu zgodnego z prawem. Termin ustalono do [...].10.2008 r. Jako podstawę prawną powołano przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Ustalono, iż w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania B w J. pismem z dnia [...] grudnia 1998 r. skierowanym do Urzędu Rejonowego w K. poinformował, że znajdujący się na działce nr 818/2 budynek mieszkalny pozostaje w kolizji z gazociągiem wysokiego ciśnienia. Zostało wszczęte postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] lipca 1989 roku o udzieleniu pozwolenia M. B. na budowę budynku mieszkalnego na działce nr 818/2 w I. Trwające wiele lat postępowanie mające na celu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na budowę zostało zakończone odmową stwierdzenia nieważności, a wniesiona skarga C S.A. wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 14 czerwca 2006 r. sygn. akt VII SA/Wa 69/06 została oddalona. Wówczas z urzędu zostało wszczęte postępowanie mające na celu usunięcie kolizji w oparciu o prawo budowlane. Decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krośnie nakazał A w T., założenie na gazociągu wysokiego ciśnienia DN 125 relacji P.-D. na działce nr 818/2 w miejscowości I. rury ochronnej o takiej długości aby końce tej rury były wyprowadzone na odległość minimum 15 m od budynku mieszkalnego w obydwu kierunkach. W uzasadnieniu wskazał, iż decyzja o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego nie została wyeliminowana z obrotu prawnego, wobec tego obowiązek likwidacji kolizji nałożono na C S.A. Zdecydowano o obowiązku nałożenia rury ochronnej, gdyż przebudowa gazociągu wiązałaby się ze zmianą jego przebiegu i wymagałaby uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Decyzja została wydana na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego, który stanowi: "w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi /.../ właściwy organ nakazuje w drodze decyzji usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Po rozpoznaniu odwołania organ odwoławczy wydał decyzję kasacyjną z dnia [...] października 2007 r., w której uchylił decyzję I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu naprowadził, iż przepis art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego dotyczy sytuacji gdy obiekt budowlany użytkowany jest w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu. Z akt sprawy wynika, że sposób użytkowania zarówno budynku mieszkalnego jak i gazociągu nie stwarza zagrożenia życia lub zdrowia dla ludzi, o którym mowa w cytowanych przepisach art. 66 prawa budowlanego. Wobec tego nie było podstaw do zastosowania przepisu art. 66 prawa budowlanego. Poza tym właścicielem sieci gazowych na terenie kraju jest C S.A. i tylko oni posiadają przymiot strony. Rozpoznając ponownie sprawę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. Nr [...] nakazał M. B. zam. I., rozbiórkę budynku mieszkalnego zrealizowanego na działce nr 818/2 w I. W uzasadnieniu wskazał, że gazociąg wysokiego ciśnienia relacji P.-D. istniał już w dniu wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. Budując gazociąg C S.A. nie naruszyło więc prawa. Tym samym brak jest podstaw prawnych do nakładania obowiązku likwidacji kolizji na C S.A. Skoro budynek mieszkalny został wybudowany niezgodnie z obowiązującymi przepisami zachodzą podstawy do wydania decyzji na podstawie art. 51 prawa budowlanego. Przepis art. 51 ust. 1 prawa budowlanego daje między innymi możliwość wydania decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego, obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem, względnie sporządzenie projektu zamiennego. W rozpoznawanej sprawie organ I instancji zdecydował o wydaniu nakazu rozbiórki na podstawie pkt 1 art. 51 ust. 1 w zw. z art. 7 i art. 50 ust. 1 pkt 2 i 4 Prawa budowlanego. Nie ma bowiem możliwości doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem ani też do sporządzenia projektu zamiennego. Nie ma też technicznych możliwości nakazania rozbiórki części budynku mieszkalnego kolidującego z gazociągiem wysokiego ciśnienia. W odwołaniu inwestor wniósł o uchylenie decyzji pierwszej instancji i umorzenie postępowania, ewentualnie wydanie decyzji kasacyjnej. Wprawdzie budynek mieszkalny nie odpowiada normie branżowej, lecz wzniesiony został na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na jego budowę. Wyjaśnienia wymaga również fakt, że gazociąg nie przebiega przez działkę siedliskową M. B., na której posadowiony jest budynek mieszkalny, tj. 818/2, lecz przez działkę nr 818/3. Z dokumentów wynika, iż działka nr 818/3 od 1 lipca 1996 roku jest własnością M. B. Po rozpoznaniu odwołania decyzją z dnia [...] września 2008 r. Nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości i jednocześnie nakazał solidarnie A spółka z o.o. w T oraz M. B. usunięcie kolizji budynku mieszkalnego zrealizowanego na działce 818/2 w I. z gazociągiem wysokiego ciśnienia. W uzasadnieniu wskazał, że zaistniała sytuacja jest przypadkiem, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy Prawo budowlane. Z akt sprawy bezspornie wynika, że wybudowanie przez inwestora budynku mieszkalnego stworzyło kolizję z gazociągiem wysokiego ciśnienia. Nie można również pominąć okoliczności, iż zarówno budynek mieszkalny jak i gazociąg wybudowane zostały na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę. Sprawę tą należy rozstrzygnąć w oparciu o przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 7 prawa budowlanego. Obowiązek, o którym mowa w art. 51 ust. 1 pkt 2, nałożyć można na podstawie art. 52 na inwestora, zarządcę obiektu budowlanego lub właściciela. Roboty te mają dotyczyć gazociągu, którego właścicielem jest D spółka z o.o. w T., obecnie od [...].10.2008 r. A sp. z o.o. Dlatego też uznano, iż Spółka ta musi uczestniczyć przy wykonaniu tego zobowiązania. Skargę na tą decyzję złożył inwestor oraz A. W jej motywach pierwszy ze skarżących wniósł o uchylenie decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. W obszernej skardze analizującej dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego podkreślono, że ze względu na ustalenie iż gazociąg nie stanowi zagrożenia dla życia, o którym mowa w art. 66 prawa budowlanego, nie ma podstaw do jej prowadzenia i zasadnym jest umorzenie postępowania. Podkreślono również, że na rozprawie przed organem II instancji pełnomocnik inwestora wskazał na możliwość zawarcia ugody z udziałem Gminy lecz organ nie skorzystał z art. 114 do 122 k.p.a. i nie dopuścił do zawarcia ugody. Gmina wyraziła pisemną zgodę na pokrycie kosztów przebudowy gazociągu na rzecz A. Nałożenie obowiązku na inwestora i A narusza prawa materialne, jest niesłuszne i nie daje podstaw do uruchomienia środków przez Gminę. W drugiej skardze A domagała się stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji zarzucając naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 28 i 10 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie, że Wójt Gminy winien występować jako strona postępowania, gdyż decyzja "oddziaływa na jego obowiązki" – jak pisze w skardze. Zarzuca również naruszenie art. 7, 77, i 107 § 3 k.p.a. Zdaniem skarżącej brak jest wskazania w uzasadnieniu decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione. Nie do przyjęcia jest, aby Spółka ponosiła koszty nie swojego działania. Naruszono art. 52 Prawa budowlanego, bo decyzja powinna być skierowana wyłącznie do inwestora. W odpowiedzi na skardze organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz w odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skargi zasługują na uwzględnienie. Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem /.../ - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm./. Zakres zaś kontroli wyznacza przepis art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1270, ze zm./, z którego wynika, że sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stan faktyczny sprawy jest bezsporny. Decyzją Dyrektora Wydziału Planowania Przestrzennego, Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Wojewódzkiego z dnia [...] lipca 1984 roku Nr [...] o pozwoleniu na budowę gazociągu relacji S. – K. – W., wybudowano gazociąg wysokiego ciśnienia na działce nr ew. 818/3 w I. Również budynek mieszkalny M. B. wybudowany został na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę Naczelnika Gminy z dnia [...] lipca 1989 r. Nr [...] w I. działka nr ew. 818/2. Bezspornym jest również, że budynek mieszkalny M. B. znajduje się w odległości 11 metrów od gazociągu wysokiego ciśnienia. Zgodnie z obowiązującą wówczas normą branżową "odległość pozioma gazociągów wysokiego ciśnienia od budynku mieszkalnego nie mogła być mniejsza niż 15 metrów". Przedmiotowy budynek mieszkalny wzniesiony został zgodnie z treścią udzielonego pozwolenia nie naruszając również przewidzianych w nim odległości. Zaskarżona decyzja jest rozstrzygnięciem reformatoryjnym, w którym solidarnie nałożono na inwestora oraz A obowiązek usunięcia kolizji budynku mieszkalnego zrealizowanego na działce nr 818/2 z gazociągiem wysokiego ciśnienia poprzez jego przebudowę. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia powołano przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego. Powołany przepis art. 51 ust. 1 prawa budowlanego przewiduje trzy wzajemnie się wykluczające sposoby prowadzenia postępowania naprawczego. Nie budzi wątpliwości iż w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 48 i 49b prawa budowlanego, uzasadniające bezwzględny nakaz rozbiórki. Zatem kolejnym krokiem jest przeanalizowanie możliwości zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 1-2 oraz ust. 3. Lecz jest to możliwe wyłącznie poprzez ust. 7 art. 51 Prawa budowlanego. Wynika zeń, że "przepisy art. 51 ust. 1 pkt 1-2 i ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo 49b zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1". Przepisy obowiązującego prawa pozwalają na uruchomienie procesu naprawczego w ustawowo uregulowanych okolicznościach. Tak więc proces naprawczy, o którym mowa w art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 prawa budowlanego może być zastosowany wyłącznie w przypadku zaistnienia okoliczności z art. 50 ust. 1, a to: 1) czy roboty budowlane wykonane zostały bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, 2) lub w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, 3) lub na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1, 4) lub w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach. Wobec tego samodzielny byt prawny przepisu art. 51 ust. 1 pkt 1-2 i ust. 3 nie jest możliwy. Tym samym nie może on być podstawą prowadzenia procesu naprawczego. Ustęp 7 art. 51 prawa budowlanego precyzuje, że wydając decyzję z art. 51 ust. 1 pkt 2 należy odnieść ją do przepisu art. 50 ust. 1. Oznacza to, że w podstawie prawnej należy powołać ust. 7 art. 51 oraz art. 50 ust. 1 pkt 1-4, a następnie szczegółowo omówić, która z przewidzianych w art. 50 ust. 1 okoliczności uzasadnia uruchomienie procesu naprawczego. Przepisy obowiązującego prawa nie dają podstawy, aby to przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 był podstawą prowadzenia procesu naprawczego. Organ pisze w uzasadnieniu, iż naruszone zostały obowiązujące wówczas normy i to uzasadnia obowiązek wykonania określonych czynności. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. decyzja organu winna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. Oznacza to, iż należy powołać prawidłowo przepisy obowiązującego prawa materialnego, a następnie wyczerpująco omówić okoliczności które legły u podstaw rozstrzygnięcia organu. Organ prowadząc ponownie postępowania powoła prawidłowo podstawę prawną, a następnie szczegółowo omówi okoliczności sprawy, rozważając również zasadność wniosku o umorzenie postępowania. Z tych względów na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w związku z art. 50 ust. 1 i art. 51 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego orzeczono jak w sentencji. Zgodnie z art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1270, ze zm./ do czasu uprawomocnienia się rozstrzygnięcia sądu decyzja nie podlega wykonaniu. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a.