II SA/Rz 723/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Stanisław Śliwa /spr./ Sędziowie NSA Ryszard Bryk WSA Krystyna Józefczyk Protokolant sekr. sąd. Maria Kołcz po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 28 listopada 2006 r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w R. z dnia [...] listopada 2003 r. [...] w przedmiocie choroby zawodowej -skargę oddala- do wyroku z dnia 28 listopada 2006 r. Decyzją z dnia [...] listopada 2003 r., Nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w R. na podstawie art.138 § 1 pkt 1 KPA oraz § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 65, poz. 294 z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołania S. M. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. z dnia [...].08.2003 r., Nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u w/w choroby zawodowej z poz. 10 wykazu chorób zawodowych (wyprysku skóry rąk) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że do stwierdzenia choroby zawodowej przesądzające znaczenie ma dowód z opinii biegłych - lekarzy z zakresu medycyny pracy, których to orzeczeń inspektor sanitarny nie może zmieniać ani interpretować w sposób odmienny od ich treści. Do stwierdzenia choroby zawodowej niezbędne jest wykazanie trzech przesłanek : * wykonywania pracy w narażeniu na czynnik szkodliwy (w tym wypadku narażenie na oleje, smary, środki konserwujące i czyszczące urządzenia mechaniczne), który mógł spowodować chorobę zawodową, * powstanie schorzenia, którego objawy odpowiadają objawom choroby zawodowej, w tym wypadku zawodowego wyprysku skóry rąk, * wystąpienie związku przyczynowego pomiędzy narażeniem na wymienione substancje chemiczne a występującymi objawami choroby zawodowej. Organ ustalił, że odwołujący był narażony na czynniki powodujące chorobę zawodową jednakże lekarze-specjaliści medycyny pracy w swoich orzeczeniach po przebadaniu nie stwierdzili choroby skóry rąk tj. cech kontaktowego zapalenia skóry oraz cech uczulenia na czynniki alergizujące pochodzenia zawodowego. Zostało wskazane, że ze względu na zbyt późne zgłoszenie choroby zawodowej nie sposób jednoznacznie ustalić zawodowego pochodzenia zmian skórnych u odwołującego się. Powyższą decyzję organu II instancji wyrokiem z dnia 25.05.2005 r., sygn. akt SA/Rz 1781/03 uchylił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie. Sąd w pierwszej kolejności stwierdził, że postępowanie w analizowanej sprawie podlega regulacjom rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 z późn. zm.) wobec stwierdzenia, że postępowanie wszczęto 20.03.2002 r. Postępowanie w sprawach dotyczących chorób zawodowych podlega również regułom przebiegu postępowania określonym w kodeksie postępowania administracyjnego w tym także art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 KPA. Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów wskazanych w poprzednim zdaniu. Orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z dnia [...].05.2003 r., Nr [...]nie dało - zdaniem WSA - podstawy do wydania ostatecznej decyzji. Z orzeczenia tego wynika, że inkubacja choroby na którą cierpi skarżący trwa około 1 miesiąca , skarżący natomiast w tym Instytucie przebywał przez okres 5 dni zatem orzeczenie Instytutu na którym oparł się organ, w ocenie Sądu, wymagało uzupełnienia poprzez dodatkowe przebadanie skarżącego w takim terminie w jakim trwa okres inkubacji tej choroby. Sąd wskazał, że należy przebadać skarżącego ponownie w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. w okresie inkubacji choroby na którą cierpi skarżący i uzyskać opinię lekarską zawierającą dokładny opis rozpoznanej choroby wraz z uzasadnieniem. Rozpoznając skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 25.05.2005 r., sygn. akt SA/Rz 1781/03 Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23.06.2006 r., II OSK 1184/05 uchylił orzeczenie Sądu I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał na dokonanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie błędnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i dojście do wniosku sprzecznego z jego treścią. Z opinii lekarskich wydanych przez lekarzy Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w R. oraz Instytutu Medycyny Pracy w Ł. wynika jednoznacznie, że w dacie badania S. M. przez tych lekarzy w 2003 r. nie stwierdzono u niego żadnych chorób skóry rąk, a nadto przeprowadzono testy alergologiczne, w tym skórne testy punktowe z pospolitymi aeroalergenami oraz alergenami zawodowymi, jak również testy naskórkowe z zestawem standardowym oraz poszerzonym zestawem alergenów zawodowych. Badania dały wyniki ujemne. Wyniki testów nie pozwalają na potwierdzenie etiologii alergicznej obserwowanych wcześniej zmian skórnych. Z orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z dnia [...] maja 2003 r., wynika nadto, iż okres, w którym stwierdzenie udokumentowanych objawów kontaktowego zapalenia skóry z podrażnieniem może upoważnić do rozpoznania choroby zawodowej, wynosi 1 miesiąc Analiza treści całej tej opinii prowadzi do wniosku, iż o chorobie skóry wywołanej czynnikami drażniącymi można mówić tyko wówczas, gdy pomiędzy narażeniem na te czynniki, a wystąpieniem objawów choroby upłynął okres nie dłuższy niż 1 miesiąc. Zastosowane w sprawie rozporządzenie RM z 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, odmiennie niż późniejsze rozporządzenie z 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych... (Dz.U. Nr 132. poz. 1115) nie ustala okresu, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów choroby od ustąpienia narażenia zawodowego pozwala na stwierdzenie choroby zawodowej. Jednakże z wydanych w tej sprawie opinii lekarskich, opartych na aktualnej wiedzy medycznej wynika, że objawy choroby skóry spowodowanej substancjami o działaniu drażniącym, występują najczęściej w okresie kilkudziesięciu godzin po kontakcie z taką substancją. Okres ten może być wydłużony, nie więcej jednak niż do 1 miesiąca. Oznacza to, że w świetle wiedzy medycznej tylko wystąpienia objawów choroby w ciągu 1 miesiąca od czasu narażenia na działanie takich substancji pozwala na ustalenie związku przyczynowego pomiędzy tym oddziaływaniem a zaistnieniem choroby. Okres ujawnienia się tej choroby (mylnie określony w skardze kasacyjnej terminem "inkubacja" odnoszącym się do chorób zakaźnych) wynosi bowiem nie więcej niż 1 miesiąc od daty narażenia. Skoro więc - jak konkludują opinie lekarskie - od zaprzestania pracy przez skarżącego, a więc i narażenia na czynniki drażniące, upłynął okres kilku lat a badania z 2003 r. nie ustaliły istnienia choroby, to brak jest podstaw do jej stwierdzenia. Z braku odpowiedniego materiału dowodowego głównie dokumentacji lekarskiej, nie było też podstaw do stwierdzenia wystąpienia choroby zawodowej bezpośrednio po zaprzestaniu wykonywania przez skarżącego pracy zawodowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotowa sprawa była przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego w związku ze skargą kasacyjną, jaką od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 25.05.2005 r., sygn. akt SA/Rz 1781/03 złożył Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Rzeszowie. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23.06.2006 r., sygn. akt II OSK 1184/05 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Z mocy przepisu art. 190 ppsa sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w sprawie przez NSA. Dokonując wykładni prawa w analizowanej sprawie NSA wskazał na wadliwą interpretację przez WSA materiału dowodowego sprawy powodującą przyjęcie przez Sąd możliwości wykazania, po uzupełnieniu materiału dowodowego sprawy, że choroba skóry na którą skarży się S. M. została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. NSA wskazał, że z wydanych w tej sprawie opinii lekarskich, opartych na aktualnej wiedzy medycznej wynika, że objawy choroby skóry spowodowanej substancjami o działaniu drażniącym, występują najczęściej w okresie kilkudziesięciu godzin po kontakcie z taką substancją. Okres ten może być wydłużony, nie więcej jednak niż do 1 miesiąca. Oznacza to, że w świetle wiedzy medycznej tylko wystąpienie objawów choroby w ciągu 1 miesiąca od czasu narażenia na działanie takich substancji pozwala na ustalenie związku przyczynowego pomiędzy tym oddziaływaniem a zaistnieniem choroby. Skoro od zaprzestania pracy przez skarżącego, a więc i narażenia na czynniki drażniące, upłynął okres kilku lat a badania z 2003 r. nie ustaliły istnienia choroby, to brak jest podstaw do jej stwierdzenia. Brak materiału dowodowego, głównie dokumentacji lekarskiej wskazuje na brak podstaw do wystąpienia choroby zawodowej bezpośrednio po zaprzestaniu wykonywania pracy zawodowej przez skarżącego. W związku ze wskazanymi wyżej wytycznymi NSA, a także ze stwierdzeniem przez ten Sąd, że z dokumentacji lekarskiej S. M. nie wynikają podstawy do stwierdzenia u niego choroby zawodowej bezpośrednio po zaprzestaniu wykonywania pracy zawodowej Sąd orzekający w niniejszej sprawie uznał, że skarga nie może zostać uwzględniona. Podstawową przesłanką stwierdzenia choroby zawodowej u pracownika jest występowanie u niego choroby określonej w wykazie chorób zawodowych, który stanowi załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 65, poz. 294 z późn. zm.) zwanego dalej rozporządzeniem. Schorzenie musi zostać spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, a czynniki te muszą występować w środowisku pracy (§ 1 pkt 1 rozporządzenia). Oceniając działanie czynnika szkodliwego należy uwzględnić : rodzaj, stopień, czas narażenia zawodowego, sposób wykonywania pracy, bezpośredni kontakt z chorymi zakaźnie lub materiałem pochodzącym od tych chorych, a także z czynnikami powodującymi choroby inwazyjne, uczuleniowe i nowotworowe. Na podstawie znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy opinii lekarskich wydanych przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w R. i Instytut Medycyny Pracy w Ł. Sąd ustalił, że w dacie badania skarżącego nie zostało stwierdzone występowanie u niego jakichkolwiek chorób skóry rąk. Ponadto przeprowadzone u S. M. testy alergologiczne, w tym skórne testy punktowe z pospolitymi aeroalergenami oraz. alergenami zawodowymi, jak również testy naskórkowe z zestawem standardowym oraz poszerzonym zestawem alergenów zawodowych, dały wyniki ujemne. W związku z powyższym wykluczona jest etiologia alergiczna obserwowanych wcześniej u skarżącego zmian skórnych. Jak wskazują wydane w sprawie opinie lekarskie, okres w którym stwierdzenie udokumentowanych objawów kontaktowego zapalenia skóry z podrażnieniem może upoważnić do stwierdzenia choroby zawodowej, wynosi jeden miesiąc, chociaż najczęściej objawy choroby skóry spowodowanej substancjami o działaniu drażniącym występują w okresie kilkudziesięciu godzin po kontakcie z taką substancją. Powyższe stwierdzenia poparte są aktualną wiedzą medyczną w tym zakresie. Tylko więc wystąpienie objawów choroby najpóźniej do jednego miesiąca czasu od momentu narażenia na działanie czynników szkodliwych pozwala na przyjęcie istnienia związku przyczynowego pomiędzy takim oddziaływaniem a pojawieniem się choroby. Z uwagi więc na fakt, iż w rozpoznawanej sprawie od czasu zaprzestania przez skarżącego pracy, a więc i narażenia na substancje drażniące, upłynął okres kilku lat a ponadto, że badania skarżącego z 2003 r. nie wykazały występowania choroby, brak jest podstaw do tego by istnienie takiej choroby stwierdzić. Przedłożone przez skarżącego na rozprawie w dniu 28.11.2006 r. dodatkowe dowody w postaci kserokopii pracowniczej książeczki zdrowia i "Informacji dla lekarza Wojewódzkiej przychodni lekarskiej" (bez daty) nie wnoszą do sprawy nic nowego w zakresie upływu czasu pomiędzy ustaniem narażenia skarżącego na działanie czynników szkodliwych w środowisku pracy, a pojawieniem się choroby. Mając na uwadze okoliczność, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie, że zachodzi związek przyczynowy pomiędzy działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, a chorobą skarżącego Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W takiej sytuacji na podstawie przepisu art. 151 ppsa skarga S. M. została oddalona.