II SA/Rz 724/07

Dnia 26 czerwca 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Zarębska-Kobak po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2008 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku R. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2007 roku, nr [...] w przedmiocie udzielenia pomocy na pokrycie części strat powstałych w wyniku zdarzenia losowego -postanawia- przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata. Wyrokiem z dnia 19 lutego 2008 roku, sygn. akt II SA/Rz 724/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2007 roku, nr [...] w przedmiocie udzielenia pomocy na pokrycie części strat powstałych w wyniku zdarzenia losowego. W odpowiednim terminie skarżąca wniosła o sporządzenie i doręczenie jej uzasadnienia zapadłego orzeczenia. W dniu 16 kwietnia 2008 roku R. B. wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata. Uznając wniosek za niezasadny referendarz sądowy, postanowieniem z dnia 21 maja 2008 roku odmówił jego uwzględnienia. Motywując swoje rozstrzygnięcie stwierdził, iż istnieje wprawdzie duże prawdopodobieństwo, że skarżąca znajduje się w ciężkiej sytuacji majątkowej, jednakże konfrontacja oświadczenia złożonego przez nią we wniosku, z informacjami zawartymi w aktach administracyjnych rodzi podejrzenie, iż nie jest ono prawdziwe. Ustalenie to nie pozwoliło referendarzowi na pozytywną weryfikację danych zawartych we wniosku i w konsekwencji doprowadziło do odmowy przyznania prawa pomocy. Postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej – J. B. – w dniu 5 czerwca 2008 roku. W dniu 11 czerwca wniósł on w jej imieniu sprzeciw. Wnioskując o uchylenie rozstrzygnięcia referendarza podał, że skarżąca jest osobą całkowicie niezdolną do pracy, wyjątkowo niezaradną i niesamodzielną, oraz nie do końca zorientowaną co do skutków swojego postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) powoływanej dalej jako P.p.s.a. w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu postanowienie referendarza w przedmiocie prawa pomocy traci moc. Sąd rozpoznaje wniosek na nowo. Ustanowienie adwokata w postępowaniu przed sądami administracyjnymi uregulowane jest w ramach instytucji prawa pomocy w zakresie częściowym – art. 245 § 3 P.p.s.a. Skorzystanie z tej instytucji przez osobę fizyczną dopuszczalne jest jedynie wówczas, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Obowiązek ten nakłada na wnioskujących art. 246 § 1 pkt. 2 P.p.s.a. Z powołanej regulacji wynika zasada, że prawo pomocy jest instytucją polegającą na dofinansowaniu osób o bardzo niskich lub wręcz zerowych dochodach, w celu zapewnienia im dostępu do sądu. Z istoty prawa pomocy wynika, iż ustawodawca odstępuje od ogólnej zasady odpłatności postępowania – art. 199 P.p.s.a. - na rzecz konstytucyjnego prawa do sądu w sytuacjach, gdy strona nie jest w stanie partycypować w całości bądź części kosztów związanych z rozpoznaniem wniesionej przez nią skargi. Przyznanie prawa pomocy nie ma charakteru uznaniowego, nie zależy od swobodnej decyzji sądu, lecz podlega ściśle określonym przez wyżej wskazane przepisy regułom, których spełnienie warunkuje zasadność wniosku. Jeżeli osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym nie wykaże, że spełnia wymogi uzasadniające skorzystanie z tej instytucji, Sąd wniosku uwzględnić nie może. Odnosząc powyższe do sytuacji materialnej i życiowej skarżącej Sąd ocenił jej wniosek jako zasadny. Oceny sytuacji życiowo-materialnej R. B. Sąd dokonał w oparciu o dane zawarte we wniosku, jak również w aktach administracyjnych. Uzasadnienia dla takiego postępowania należy upatrywać w tym, iż przedmiot sprawy nierozerwalnie łączy się ustaleniami w zakresie kondycji finansowej skarżącej; sprawa dotyczy pomocy udzielanej w trybie przepisów ustawy z 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. 2000 r., Nr 98, poz. 1071, ze zm.) W zakresie okoliczności relewantnych dla rozpoznania wniosku Sąd ustalił co następuje: Skarżąca ma 52 lata, jest osobą samotną, zamieszkującą w niewykończonym domu murowanym. Zajmuje jedno pomieszczenie – kuchnio-pokój, nie ma łazienki, bieżącej wody, WC jest na zewnątrz. Jedynym dochodem skarżącej jest renta z tytułu niezdolności do pracy w wysokości ok. 700 złotych miesięcznie. W całości jest ona wydatkowana na utrzymanie gospodarstwa domowego oraz leki. Skarżąca posiada nieruchomość rolną o pow. 0,9 ha. Użytkuje ją wspólnie z siostrą, która mieszka w starym domu po rodzicach. Siostra skarżącej prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, utrzymuje się z zasiłku z opieki społecznej. Skarżąca posiada dodatkowo grunty rolne o pow. 3,28 ha jednakże, by mogła utrzymać przyznaną jej rentę zmuszona była wydzierżawić je bratu. Z tego tytułu nie otrzymuje wynagrodzenia. Uwzględniając powyższe okoliczności – sytuację rodzinną i majątkową skarżącej oraz ogólne koszty utrzymania gospodarstwa domowego w dzisiejszych czasach należy stwierdzić, iż dochód przez nią uzyskiwany jest wprawdzie stały, lecz jednocześnie zbyt niski, by można było z niego wygospodarować jakiekolwiek oszczędności. Skumulowany wysiłek jaki wiązałby się z koniecznością poniesienia kosztów wynagrodzenia adwokata, doprowadziłby w ocenie Sądu do znacznego pogorszenia i tak już ciężkiej sytuacji skarżącej. Z powyższych względów, na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 P.p.s.a. sąd orzekł jak w sentencji postanowienia .